Nâng bước chân học trò vùng cao

Lãnh đạo Sở Giáo dục và Đào tạo kiểm tra cơ sở vật chất trường Tiểu học Tân Pheo (xã Tân Pheo).

Bớt nhọc nhằn đường đến lớp

Năm học 2026-2027, Tân Pheo có 2.146 học sinh từ mầm non đến THCS. Địa bàn rộng, ngoài 4 trường chính, xã duy trì 5 phân hiệu và 14 điểm trường lẻ. Riêng Trường Mầm non Tân Pheo có 8 điểm lẻ; Trường PTDTBT Tiểu học Đồng Chum có 4 điểm. Việc bố trí các điểm trường theo cụm dân cư giúp trẻ được học gần nhà, giảm bớt trở ngại đi lại ở địa bàn miền núi.

Theo đồng chí Phạm Đức Anh - Chủ tịch UBND xã Tân Pheo, trước năm học mới, phòng học đã được rà soát, sửa chữa; các điều kiện về nước sạch, vệ sinh, sách giáo khoa được chuẩn bị phục vụ học sinh. Tuy vậy, giữa các điểm trường vẫn còn chênh lệch về điều kiện phục vụ việc học.

Tại Trường PTDTBT Tiểu học Đồng Chum, màn hình và đường truyền Internet chưa bảo đảm phục vụ lễ khai giảng trực tuyến. Nhà trường phải thống nhất với phụ huynh đưa con em đến trường chính hoặc phân hiệu gần nhất để dự lễ.

Khó khăn lớn hơn là việc tổ chức bán trú. UBND xã đã đưa nội dung đầu tư cơ sở vật chất phục vụ ăn, ở cho học sinh Trường PTDTBT Tiểu học Đồng Chum vào Đề án sắp xếp các cơ sở giáo dục trên địa bàn, đặt mục tiêu hoàn thành các hạng mục thiết yếu chậm nhất trong vòng 36 tháng. Lộ trình đã có, song khoảng thời gian chờ đầu tư là vấn đề địa phương và nhà trường phải tính đến trong việc bảo đảm điều kiện theo học cho các em.

Thực tế ở Tân Pheo cho thấy, việc sắp xếp trường, lớp cần gắn với nơi ở, độ tuổi và khả năng đi lại của học sinh. Trẻ nhỏ cần được học gần nhà. Với những học sinh ở xa, việc tổ chức nội trú, bán trú có ý nghĩa thiết thực. Chỗ ngủ an toàn, bữa ăn được chăm lo cùng sự quản lý, hướng dẫn ngoài giờ lên lớp giúp học sinh yên tâm học tập, phụ huynh bớt lo khi con em học xa nhà.

Theo đồng chí Nguyễn Quang Minh - Phó Giám đốc Sở Giáo dục và Đào tạo, toàn tỉnh duy trì 19 trường phổ thông dân tộc nội trú và 24 trường phổ thông dân tộc bán trú. Ngành xác định tiếp tục ưu tiên hoàn thiện cơ sở vật chất, trang thiết bị tại những nơi còn thiếu; bảo đảm điều kiện hoạt động của các trường nội trú, bán trú và quan tâm đội ngũ giáo viên ở địa bàn đặc biệt khó khăn. Việc đầu tư ưu tiên giải quyết những thiếu hụt trực tiếp ảnh hưởng đến sinh hoạt, học tập của học sinh.

Bên cạnh đường xa và chỗ ở, ngôn ngữ cũng là trở ngại với một bộ phận trẻ em dân tộc thiểu số. Chưa hiểu đầy đủ lời giảng, chưa diễn đạt được điều muốn nói, trẻ dễ gặp khó khăn ngay từ những bài học đầu tiên. Bởi vậy, chuẩn bị tiếng Việt trước lớp 1 là một nội dung được ngành Giáo dục chú trọng. Theo đồng chí Phó Giám đốc Sở Giáo dục và Đào tạo tỉnh, đã có chính sách hỗ trợ tài liệu học tập cho trẻ và kinh phí cho giáo viên trực tiếp giảng dạy.

Mở rộng cơ hội học tập

Ở Trường THPT Mường Chiềng, xã Đức Nhàn, phần lớn học sinh là con em đồng bào dân tộc thiểu số, trong đó khoảng 85% học sinh phải thuê trọ do nhà xa, nhiều em đến cuối tuần mới về với gia đình. Việc học vì thế đòi hỏi cả sự tự lập của học sinh và những khoản chi đều đặn từ gia đình mỗi tháng.

Đồng chí Phó Giám đốc Sở Giáo dục và Đào tạo cho biết, một bộ phận thanh thiếu niên dân tộc thiểu số từ 15-18 tuổi có xu hướng bỏ học sớm để tham gia thị trường lao động tự do, do áp lực kinh tế gia đình. Thu nhập trước mắt có thể trở thành lý do để các em rời trường, dù việc học còn dang dở. Đây cũng là nhóm cần được quan tâm trong công tác duy trì sĩ số và tư vấn hướng nghiệp.

Cô và trò Trường THCS Sơn Lương (xã Sơn Lương) thi đua dạy tốt, học tốt ngay từ những ngày đầu năm học mới.

Hiện nay, ngành tiếp tục thực hiện các chế độ hỗ trợ chi phí học tập, tiền ăn bán trú, chỗ ở cùng những chính sách khác theo quy định. Những khoản hỗ trợ này góp phần giảm số tiền gia đình phải tự trang trải, tạo điều kiện để học sinh tiếp tục theo học.

Ngành tăng cường phối hợp với các sở, ngành và chính quyền cơ sở, rà soát từng nhóm học sinh thụ hưởng chính sách. Việc xây dựng, liên thông dữ liệu nhằm hướng tới mục tiêu giảm thủ tục, giúp đối soát thông tin và thực hiện chế độ nhanh chóng, chính xác hơn.

Cùng với hỗ trợ vật chất, ngành Giáo dục đặt trọng tâm vào chất lượng dạy học và hướng nghiệp. Với các em không tiếp tục vào đại học, học nghề là một hướng đi cần được tư vấn cụ thể như nghề nào phù hợp với khả năng, thời gian và chi phí đào tạo ra sao, cơ hội làm việc sau tốt nghiệp thế nào.

Theo thống kê của ngành giáo dục, các cơ sở giáo dục nghề nghiệp trên địa bàn tỉnh có 8.205 học sinh, sinh viên dân tộc thiểu số, chiếm 27% tổng số người học. Ngành đang đẩy mạnh hướng nghiệp, đào tạo nghề kỹ thuật, phi nông nghiệp; thực hiện chính sách hỗ trợ chi phí sinh hoạt cho người học thuộc diện được hưởng. Những lựa chọn phù hợp giúp học sinh có thêm cơ hội tiếp tục học tập, trang bị nghề nghiệp trước khi bước vào thị trường lao động.

Với cách làm đó, năm học này, riêng bậc THPT, có 30.913/31.503 học sinh dân tộc thiểu số đi học đúng tuổi, đạt 98,13%. Con số ấy là đáng ghi nhận ở một địa bàn còn hàng trăm thôn đặc biệt khó khăn như Phú Thọ.

Từ giúp trẻ em dân tộc thiểu số tự tin với tiếng Việt trước lớp 1, chăm lo việc ăn, ở cho học sinh xa nhà, đến mở thêm cơ hội học nghề sau phổ thông, mỗi chính sách đều hướng tới tháo gỡ một nỗi lo trên đường học tập.

Với Phú Thọ, tiếp sức cho học trò vùng cao đến lớp cũng là giữ cho các em quyền được ước mơ và cơ hội đi tới bằng tri thức, để nơi sinh ra và hoàn cảnh lớn lên không định sẵn giới hạn cuộc đời.