Nâng cao chất lượng giám sát người đứng đầu

Ủy ban MTTQ Việt Nam thành phố giám sát việc thực hiện dân chủ ở cơ sở tại xã Bà Nà. Ảnh: M.T

Tại thành phố Đà Nẵng, mô hình chính quyền địa phương hai cấp đặt ra yêu cầu mới đối với hoạt động giám sát xã hội. Theo đó, vai trò của MTTQ Việt Nam trong theo dõi trách nhiệm thực thi công vụ, tiếp nhận phản ánh của nhân dân và kiến nghị xử lý các vấn đề nổi cộm càng cần được phát huy.

Nâng cao chất lượng giám sát người đứng đầu vì vậy là yêu cầu cần thiết, góp phần xây dựng chính quyền liêm chính, kỷ cương, phục vụ Nhân dân.

Nhiều chuyển biến tích cực

Công tác giám sát người đứng đầu của MTTQ Việt Nam được quy định tại các văn bản quan trọng của Đảng gồm Quy định số 124-QĐ/TW của Ban Bí thư về giám sát việc tu dưỡng, rèn luyện đạo đức, lối sống; Quy định số 205-QĐ/TW của Bộ Chính trị về kiểm soát quyền lực trong công tác cán bộ và chống chạy chức, chạy quyền; Chỉ thị số 04-CT/TW của Ban Bí thư về thu hồi tài sản bị thất thoát, chiếm đoạt trong các vụ án tham nhũng, kinh tế; Chỉ thị số 05-CT/TU của Ban Thường vụ Thành ủy Đà Nẵng về cải cách hành chính, tăng cường kỷ luật, kỷ cương, khắc phục né tránh, đùn đẩy; Chỉ thị số 53-CT/TW của Bộ Chính trị về trách nhiệm giải trình trong hoạt động công vụ.

Về pháp lý, gồm Luật MTTQ Việt Nam năm 2015 và Nghị quyết liên tịch số 403/2017/NQLT-UBTVQH14-CP-ĐCTUBTWMTTQVN ngày 15/6/2017 quy định quyền, trách nhiệm và các hình thức giám sát, phản biện xã hội của MTTQ Việt Nam.

Dưới sự lãnh đạo, chỉ đạo của Thành ủy, trực tiếp là Ban Chỉ đạo phòng chống tham nhũng, lãng phí, tiêu cực thành phố và sự phối hợp của các cơ quan có thẩm quyền, Ủy ban MTTQ Việt Nam thành phố từng bước đổi mới nội dung, phương thức giám sát người đứng đầu. Từ ghi nhận, phản ánh ý kiến nhân dân sang theo dõi trách nhiệm thực thi, trách nhiệm giải trình và kết quả khắc phục sau giám sát.

Ban Thường trực Ủy ban MTTQ Việt Nam thành phố đã ban hành hơn 120 văn bản chỉ đạo, hướng dẫn giám sát chuyên đề; chỉ đạo thành lập 68 đoàn giám sát trực tiếp và qua nghiên cứu văn bản đối với 53 nội dung trọng tâm; phối hợp tham gia 128 cuộc giám sát liên ngành với các cơ quan thanh tra, kiểm toán, tòa án, viện kiểm sát và thi hành án dân sự.

Hoạt động giám sát tập trung vào các lĩnh vực phức tạp, dễ phát sinh lãng phí, tiêu cực như quản lý đất đai, dự án đầu tư, thi hành án hành chính và thực hiện dân chủ ở cơ sở.

Mặt trận chú trọng giám sát việc tháo gỡ khó khăn tại các dự án chậm tiến độ, việc tổ chức thi hành bản án hành chính đã có hiệu lực, nhất là các vụ việc về bồi thường, tái định cư, thu hồi đất; mở rộng kênh tiếp nhận phản ánh, tố giác và triển khai mô hình “Tháng nghe dân nói”, theo dõi trách nhiệm của người đứng đầu trong tiếp dân, đối thoại với công dân.

Thực hiện mô hình chính quyền địa phương 2 cấp, một số vấn đề thách thức đặt ra cần tiếp tục tháo gỡ. Việc sắp xếp đơn vị hành chính làm địa bàn quản lý mở rộng, khối lượng công việc tăng, trong khi điều kiện bảo đảm cho giám sát ở cơ sở chưa đồng bộ; hướng dẫn, cơ chế phối hợp có mặt chưa theo kịp thực tiễn.

Một số nơi còn tâm lý nể nang, ngại va chạm khi giám sát người đứng đầu; việc cung cấp thông tin và thực hiện trách nhiệm giải trình có trường hợp chưa đáp ứng yêu cầu. Cơ sở dữ liệu số dùng chung để theo dõi thi hành án hành chính, thu hồi tài sản tham nhũng chưa đồng bộ; đầu tư trang thiết bị công nghệ thông tin cho cán bộ Mặt trận cơ sở còn hạn chế.

Ủy ban MTTQ Việt Nam thành phố giám sát công tác tại xã Khâm Đức. Ảnh: M.T

Đồng bộ các nhóm giải pháp

Từ thực tiễn trên, Ban Thường trực Ủy ban MTTQ Việt Nam thành phố xác định cần tập trung triển khai đồng bộ 5 nhóm giải pháp.

Thứ nhất, tiếp tục hoàn thiện quy định cụ thể về trách nhiệm giải trình của người đứng đầu chính quyền theo tinh thần Chỉ thị số 53-CT/TW của Bộ Chính trị. Quy định rõ nguyên tắc “kế thừa đầy đủ, nghĩa vụ liên tục” đối với trách nhiệm của người đứng đầu tại các đơn vị hành chính sau sắp xếp, không để phát sinh khoảng trống trách nhiệm.

Thứ hai, tăng cường phối hợp giữa hoạt động kiểm sát tư pháp của Viện Kiểm sát nhân dân và giám sát xã hội của MTTQ Việt Nam. Trên cơ sở kiến nghị phòng ngừa vi phạm của Viện Kiểm sát nhân dân, MTTQ Việt Nam chủ động lựa chọn nội dung phù hợp đưa vào chương trình giám sát chuyên đề, góp phần nâng cao trách nhiệm giải trình và thúc đẩy khắc phục vi phạm từ sớm, từ xa.

Thứ ba, đề xuất xây dựng hệ thống cơ sở dữ liệu số dùng chung về theo dõi thi hành án hành chính, tiến độ tháo gỡ các dự án có nguy cơ gây lãng phí và kết quả thu hồi tài sản tham nhũng; số hóa tiếp nhận phản ánh trực tuyến, tăng cường công khai, minh bạch, bảo vệ an toàn người tố giác. Đồng thời thiết lập bộ chỉ số theo dõi sau giám sát về tỷ lệ thực hiện kiến nghị, thời hạn giải trình, mức độ công khai kết quả và số vụ việc tồn đọng được xử lý dứt điểm.

Thứ tư, tiếp tục đổi mới tư duy giám sát, chuyển từ giám sát quy trình sang giám sát kết quả, hiệu quả thực chất và trách nhiệm thực thi của người đứng đầu. Tăng cường đào tạo, tập huấn kỹ năng giám sát về tài chính công, quản lý đất đai, đầu tư dự án và thi hành án cho cán bộ Mặt trận cấp xã, phường.

Thứ năm, kiến nghị Thành ủy và Ban Chỉ đạo phòng chống tham nhũng lãng phí tiêu cực thành phố xem xét đưa kết quả thực hiện kiến nghị sau giám sát của MTTQ Việt Nam thành một trong những tiêu chí quan trọng trong đánh giá, xếp loại mức độ hoàn thành nhiệm vụ của người đứng đầu hằng năm. Có cơ chế theo dõi, đôn đốc và xem xét trách nhiệm đối với trường hợp chậm trễ, thiếu quyết liệt trong thực hiện kết luận, kiến nghị sau giám sát.

Nâng cao chất lượng giám sát người đứng đầu trong điều kiện chính quyền địa phương 2 cấp là yêu cầu cấp thiết, có ý nghĩa trực tiếp đối với kiểm soát quyền lực, giữ vững kỷ luật, kỷ cương hành chính, phòng chống tham nhũng, lãng phí, tiêu cực và củng cố niềm tin của nhân dân.

Giám sát chỉ phát huy hiệu quả khi được thực hiện công khai, khách quan, có trọng tâm, trọng điểm; gắn với trách nhiệm giải trình, cơ chế theo dõi sau giám sát và tiêu chí đánh giá kết quả cụ thể.

Ủy ban MTTQ Việt Nam thành phố Đà Nẵng tiếp tục bám sát sự lãnh đạo, chỉ đạo của Thành ủy, Ban Chỉ đạo phòng chống tham nhũng lãng phí tiêu cực thành phố, phối hợp chặt chẽ với các cơ quan có thẩm quyền, phát huy vai trò nòng cốt trong tập hợp, phản ánh ý kiến nhân dân, đổi mới phương thức giám sát và kiên trì theo dõi việc thực hiện kiến nghị sau giám sát, góp phần xây dựng chính quyền thành phố liêm chính, kiến tạo, hành động quyết liệt, phục vụ nhân dân và phát triển bền vững.