Nâng cao chất lượng tham mưu xây dựng gia đình trong tình hình mới

Tham dự Hội thảo có: Phó Trưởng Ban Tuyên giáo và Dân vận Trung ương Vũ Thanh Mai, Thứ trưởng Bộ VHTTDL Trịnh Thị Thủy, Thứ trưởng Bộ Y tế Đỗ Xuân Tuyên.

Phó Trưởng Ban Tuyên giáo và Dân vận Trung ương Vũ Thanh Mai phát biểu

Nằm trong khuôn khổ Hội nghị sơ kết 5 năm thực hiện Chỉ thị số 06-CT/TW ngày 24.6.2021 của Ban Bí thư về tăng cường sự lãnh đạo của Đảng đối với công tác xây dựng gia đình trong tình hình mới, Hội thảo do Ban Tuyên giáo và Dân vận Trung ương phối hợp với Bộ VHTTDL và Trường Đại học Khoa học Xã hội và Nhân văn tổ chức.

Nâng cao hiệu quả công tác gia đình

Phát biểu khai mạc Hội thảo, Thứ trưởng Bộ VHTTDL Trịnh Thị Thủy nhấn mạnh, nhận thức sâu sắc vị trí, vai trò của gia đình, Đảng và Nhà nước luôn quan tâm lãnh đạo, chỉ đạo, hoàn thiện chủ trương, chính sách, pháp luật và tăng cường hiệu lực, hiệu quả quản lý nhà nước về công tác gia đình, hướng tới xây dựng gia đình Việt Nam no ấm, tiến bộ, hạnh phúc, văn minh, vừa là nền tảng vững chắc của xã hội, vừa là môi trường quan trọng để phát triển con người Việt Nam toàn diện.

Trong bối cảnh công nghiệp hóa, đô thị hóa, chuyển đổi số, già hóa dân số và hội nhập quốc tế diễn ra mạnh mẽ, gia đình Việt Nam đang có nhiều biến đổi về quy mô, cấu trúc, chức năng, các mối quan hệ và hệ giá trị.

Quy mô gia đình có xu hướng thu nhỏ; mức sinh giảm ở nhiều địa bàn; các loại hình gia đình ngày càng đa dạng; khoảng cách thế hệ, sự khác biệt về giá trị, lối sống và sự suy giảm tương tác trực tiếp giữa các thành viên ngày càng rõ nét.

Bên cạnh đó, các vấn đề về hôn nhân, ly hôn và sự ổn định của quan hệ gia đình cũng đặt ra nhiều yêu cầu mới.

Hội thảo khoa học “Tăng cường công tác tham mưu xây dựng gia đình trong tình hình mới” diễn ra vào sáng 30.7

Những biến đổi đó vừa phản ánh xu thế phát triển của xã hội, vừa đặt ra yêu cầu tiếp tục đổi mới tư duy, nâng cao chất lượng công tác tham mưu; hoàn thiện cơ chế, chính sách; tăng cường phối hợp liên ngành; nâng cao hiệu lực, hiệu quả quản lý nhà nước và tổ chức thực hiện công tác gia đình trong tình hình mới.

Thứ trưởng Trịnh Thị Thủy khẳng định: "Là cơ quan của Chính phủ thực hiện chức năng quản lý nhà nước về gia đình, Bộ VHTTDL xác định công tác gia đình không chỉ là một nội dung quan trọng của lĩnh vực văn hóa - xã hội, mà còn góp phần trực tiếp xây dựng con người Việt Nam phát triển toàn diện, bồi đắp nguồn lực nội sinh.

Xây dựng gia đình trong kỷ nguyên mới không chỉ là gìn giữ những giá trị truyền thống tốt đẹp mà còn là đầu tư cho chất lượng con người, có đủ bản lĩnh, tri thức và năng lực làm chủ công nghệ, qua đó củng cố nền tảng cho sự phát triển nhanh và bền vững của đất nước. Vì vậy, nâng cao chất lượng, hiệu quả công tác tham mưu về xây dựng gia đình là yêu cầu thiết thực, có ý nghĩa lâu dài."

Thứ trưởng Bộ VHTTDL Trịnh Thị Thủy phát biểu

Theo Thứ trưởng Trịnh Thị Thủy, Hội thảo tập trung trao đổi, làm rõ một số nội dung trọng tâm.

Thứ nhất, làm rõ quan điểm, chủ trương của Đảng về xây dựng gia đình Việt Nam trong tình hình mới theo tinh thần Nghị quyết Đại hội đại biểu toàn quốc lần thứ XIV của Đảng; gắn xây dựng gia đình với phát triển con người Việt Nam toàn diện, giữ gìn và phát huy hệ giá trị quốc gia, hệ giá trị văn hóa, hệ giá trị gia đình và chuẩn mực con người Việt Nam.

Thứ hai, đánh giá khách quan kết quả 5 năm thực hiện Chỉ thị số 06-CT/TW, nhất là công tác tham mưu, lãnh đạo, chỉ đạo, thể chế hóa, phối hợp và tổ chức thực hiện; đồng thời làm rõ những hạn chế, nguyên nhân, khó khăn, vướng mắc và các vấn đề cần tiếp tục tháo gỡ.

Thứ ba, nhận diện đầy đủ những vấn đề mới đặt ra đối với công tác xây dựng gia đình trong bối cảnh phát triển kinh tế thị trường định hướng xã hội chủ nghĩa, hội nhập quốc tế, chuyển đổi số và sự phát triển nhanh của khoa học, công nghệ; phân tích tác động của những biến đổi về cấu trúc, chức năng và quan hệ gia đình đối với việc giữ gìn, phát huy các giá trị văn hóa, đạo đức, lối sống trong gia đình Việt Nam.

Thứ tư, trao đổi kinh nghiệm thực tiễn; đề xuất nhiệm vụ, giải pháp nâng cao chất lượng công tác tham mưu, hoàn thiện chính sách, tăng cường cơ chế phối hợp và nâng cao hiệu quả tổ chức thực hiện công tác gia đình; phát huy vai trò của gia đình trong xây dựng con người Việt Nam toàn diện, đáp ứng yêu cầu phát triển đất nước trong giai đoạn mới.

Thứ trưởng Trịnh Thị Thủy cho biết, kết quả Hội thảo sẽ là nguồn thông tin, luận cứ quan trọng để Ban Tuyên giáo và Dân vận Trung ương, Bộ VHTTDL cùng các cơ quan liên quan nghiên cứu, tham mưu hoàn thiện chủ trương, cơ chế, chính sách và nâng cao hiệu quả công tác gia đình trong thời gian tới.

Đổi mới công tác tham mưu

Hiệu trưởng Trường Đại học Khoa học Xã hội và Nhân văn, GS.TS Hoàng Anh Tuấn, nhấn mạnh gia đình không chỉ thực hiện các chức năng sinh học, kinh tế, giáo dục hay chăm sóc các thành viên mà còn là thiết chế xã hội giữ vai trò đặc biệt trong phát triển nguồn nhân lực, củng cố khối đại đoàn kết toàn dân tộc, xây dựng hệ giá trị quốc gia và phát triển bền vững đất nước.

GS.TS Hoàng Anh Tuấn, Hiệu trưởng Trường Đại học Khoa học xã hội và Nhân văn, phát biểu

Theo GS.TS Hoàng Anh Tuấn, bước vào kỷ nguyên phát triển mới, Việt Nam đứng trước nhiều cơ hội để phát triển nhanh và bền vững, song cũng đối mặt với không ít thách thức. Vì vậy, công tác tham mưu, hoạch định chính sách về gia đình cần đi trước một bước, dựa trên cơ sở khoa học, dữ liệu tin cậy và khả năng dự báo các xu hướng phát triển mới của xã hội.

Hội thảo ghi nhận nhiều tham luận chất lượng, phản ánh những vấn đề lớn đang đặt ra đối với công tác xây dựng gia đình trong tình hình mới.

Các tham luận tập trung làm rõ quan điểm của Đảng về xây dựng gia đình Việt Nam; vai trò của gia đình trong phát triển con người và phát triển bền vững; hoàn thiện thể chế, chính sách về gia đình; chia sẻ kinh nghiệm thực tiễn từ các địa phương; đồng thời phân tích những thách thức mới như chuyển đổi số, già hóa dân số, trí tuệ nhân tạo, các vấn đề xã hội trong gia đình và yêu cầu tăng cường tiếp cận liên ngành trong nghiên cứu gia đình.

Để nâng cao chất lượng công tác tham mưu về gia đình trong giai đoạn tới, cần triển khai đồng bộ nhiều nhóm giải pháp.

Theo GS.TS Hoàng Anh Tuấn, trước hết, cần đổi mới tư duy nghiên cứu theo hướng liên ngành, kết hợp các lĩnh vực như xã hội học, nhân học, tâm lý học, luật học, công tác xã hội, dân số học, khoa học dữ liệu và khoa học quản lý nhằm có cái nhìn toàn diện về những biến đổi của gia đình Việt Nam.

Bên cạnh đó, công tác tham mưu cần dựa trên bằng chứng khoa học thông qua việc xây dựng hệ thống dữ liệu quốc gia về gia đình đồng bộ, liên thông, cập nhật; đồng thời phát triển các công cụ dự báo để nhận diện sớm các xu hướng mới.

Cùng với đó, cần tăng cường kết nối giữa cơ quan hoạch định chính sách với các trường đại học, viện nghiên cứu và đội ngũ chuyên gia để khoa học thực sự đồng hành với công tác quản lý nhà nước.

Đặc biệt, gia đình cần được nhìn nhận không chỉ là đối tượng thụ hưởng chính sách mà còn là chủ thể của phát triển. Mọi chính sách cần hướng tới phát huy năng lực của mỗi thành viên, tăng cường gắn kết giữa các thế hệ và xây dựng môi trường sống an toàn, nhân văn, hạnh phúc.

Xây dựng công tác gia đình bằng tầm nhìn dài hạn

Phát biểu tổng kết Hội thảo, Phó Trưởng Ban Tuyên giáo và Dân vận Trung ương Vũ Thanh Mai nhấn mạnh, trong bối cảnh đất nước bước vào giai đoạn phát triển mới, xây dựng gia đình không chỉ là thực hiện một chính sách xã hội mà cần được đặt trong tổng thể chiến lược phát triển đất nước.

Toàn cảnh Hội thảo

Thông điệp trong thư của Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm nhân Ngày Gia đình Việt Nam (28.6.2026) về việc đo sự phát triển của đất nước bằng chất lượng cuộc sống, sự tiến bộ của con người và sự yên ấm của mỗi gia đình đã gợi mở một cách tiếp cận mang ý nghĩa chiến lược. Sự phát triển chỉ thực sự có ý nghĩa khi người dân cảm nhận được điều đó ngay trong cuộc sống của mình, từ từng mái ấm gia đình.

Điều đó đòi hỏi công tác tham mưu về gia đình phải tiếp tục được đổi mới theo hướng có tầm nhìn dài hạn, dựa trên cơ sở khoa học, bám sát thực tiễn và tăng cường tính liên ngành. Mỗi chủ trương, chính sách không chỉ hướng tới giải quyết những vấn đề trước mắt mà còn phải tạo dựng môi trường để mỗi gia đình có điều kiện phát triển toàn diện, phát huy trách nhiệm, năng lực thích ứng và đóng góp tích cực vào sự phát triển bền vững của đất nước.

Đồng thời, cần tiếp tục nghiên cứu, dự báo những xu hướng biến đổi của gia đình Việt Nam trong bối cảnh chuyển đổi số, già hóa dân số, hội nhập quốc tế và những thay đổi nhanh chóng của đời sống kinh tế - xã hội; tăng cường tổng kết thực tiễn, hoàn thiện hệ thống luận cứ khoa học phục vụ công tác tham mưu, hoạch định và tổ chức thực hiện chính sách về gia đình, đặc biệt trong bối cảnh triển khai mô hình chính quyền địa phương hai cấp.

Theo ông Vũ Thanh Mai, kết quả Hội thảo sẽ là cơ sở để Ban Tuyên giáo và Dân vận Trung ương hoàn thiện Báo cáo sơ kết 5 năm thực hiện Chỉ thị số 06-CT/TW ngày 24.6.2021 của Ban Bí thư về tăng cường sự lãnh đạo của Đảng đối với công tác xây dựng gia đình trong tình hình mới.