Nâng cao giá trị cây trồng gắn với chuyển đổi xanh
Năm 2025, dù thời tiết diễn biến phức tạp, nhất là đợt mưa lũ lịch sử cuối tháng 11-2025, ngành trồng trọt Khánh Hòa vẫn giữ được đà phát triển tương đối ổn định, từng bước chuyển dịch theo hướng nâng cao chất lượng, giá trị gia tăng. Đây là cơ sở quan trọng để ngành xác định nhiệm vụ trọng tâm năm 2026, hướng tới phát triển xanh, bền vững và chủ động thích ứng với biến đổi khí hậu.
Ổn định quy mô, nâng cao chất lượng
Năm 2025, toàn tỉnh gieo trồng hơn 150.500ha cây hằng năm, đạt gần 98,5% kế hoạch. Cơ cấu giống tiếp tục chuyển biến theo hướng tích cực khi tỷ lệ giống lúa chất lượng cao chiếm từ 65 đến 90% diện tích tùy vụ, cao hơn các năm trước. Việc giảm lượng giống gieo sạ từ mức phổ biến 180 - 200kg/ha xuống còn 100 - 150kg/ha tại nhiều vùng sản xuất đã giúp giảm chi phí đầu vào từ 7 đến 12%, đồng thời hạn chế sâu bệnh và giảm lượng thuốc bảo vệ thực vật.
Trồng nho ứng dụng tưới tiết kiệm, quy trình VietGAP tại phường Đô Vinh.
Một điểm nhấn nổi bật trong năm qua là hiệu quả từ chuyển đổi cơ cấu cây trồng. Toàn tỉnh đã chuyển đổi 1.728ha, đạt 95,94% kế hoạch, chủ yếu trên diện tích đất lúa kém hiệu quả và các vùng khó khăn về nước tưới. Sau chuyển đổi, giá trị kinh tế tăng rõ rệt, trong đó đậu các loại cho lợi nhuận cao gấp 4 - 6 lần so với trồng lúa; bắp giống cao hơn 18 - 20 triệu đồng/ha/vụ so với sản xuất đại trà; các cây lâu năm như nho, táo cho lợi nhuận cao gấp 8 - 18 lần so với trồng lúa…
Tại xã Phước Dinh, địa phương chịu điều kiện khô hạn khắc nghiệt, việc chuyển đổi đất lúa kém hiệu quả sang trồng măng tây xanh và nha đam đã mang lại thu nhập từ 500 đến 800 triệu đồng/ha/năm cho nhiều hộ dân. Ông Ngô Chí Thiện - Chủ tịch Hội Nông dân xã Phước Dinh cho biết: “Chuyển đổi cây trồng không chỉ giúp tăng thu nhập mà còn tiết kiệm nước, phù hợp với điều kiện sinh thái, góp phần thay đổi tư duy sản xuất của nông dân theo hướng an toàn, liên kết và bền vững”.
Cùng với chuyển đổi cây trồng, các mô hình cánh đồng lớn tiếp tục được duy trì và mở rộng, hình thành vùng sản xuất tập trung gắn với doanh nghiệp tiêu thụ. Thực tiễn cho thấy, năng suất, chất lượng và hiệu quả sản xuất tại các cánh đồng lớn đều cao hơn so với sản xuất nhỏ lẻ; chi phí giảm, đầu ra ổn định hơn, tạo tiền đề quan trọng cho phát triển sản xuất hàng hóa quy mô lớn.
Nông nghiệp công nghệ cao tăng nhanh về quy mô
Năm 2025, nông nghiệp công nghệ cao trên địa bàn tỉnh phát triển mạnh, với 426ha sản xuất ứng dụng công nghệ cao, tăng hơn 81% so với năm 2024. Tuy chịu tác động nặng nề của mưa lũ cuối năm, toàn tỉnh vẫn duy trì khoảng 720ha sản xuất công nghệ cao, cho thấy khả năng thích ứng và xu hướng phát triển bền vững của ngành.
Sản xuất hoa lan trong nhà màng ứng dụng công nghệ cao tại xã Bác Ái.
Các vùng sản xuất hàng hóa tập trung từng bước hình thành gắn với lợi thế từng địa phương, mang lại giá trị kinh tế cao như: Vùng nho tại xã Xuân Hải, Ninh Phước, phường Đô Vinh; dưa lưới công nghệ cao tại xã Phước Hà, Bác Ái; măng tây tại xã Phước Dinh và phường Đô Vinh. Nhiều mô hình đạt doanh thu từ 600 triệu đồng đến hơn 1 tỷ đồng/ha/năm; riêng dưa lưới nhà màng đạt 1 tỷ đến 1,5 tỷ đồng/ha/vụ, góp phần nâng cao giá trị trên một đơn vị diện tích.
Sản phẩm dưa lưới trồng trong nhà màng ứng dụng công nghệ cao tại xã Bác Ái.
Song song với nông nghiệp công nghệ cao, sản xuất xanh tiếp tục được mở rộng với gần 5.600ha sản xuất hữu cơ và khoảng 9.300ha áp dụng tưới tiết kiệm nước. Ông Lê Kim Hiệp - Chủ tịch UBND phường Đô Vinh cho biết: “Vùng nho ứng dụng công nghệ cao, liên kết hợp tác xã, áp dụng đồng bộ tưới tiết kiệm, bao trái và quy trình VietGAP tại địa phương đạt năng suất 200 - 250 tạ/ha/vụ, cao hơn 10 - 15% so với canh tác truyền thống; sản phẩm ổn định chất lượng, đáp ứng tốt yêu cầu thị trường”.
Ông Nguyễn Đức Thuận - Chi cục trưởng Chi cục Trồng trọt và Bảo vệ thực vật tỉnh cho biết: Ngành trồng trọt xác định năm 2026 là năm chuyển trọng tâm từ ổn định sản xuất sang nâng cao giá trị. Mục tiêu là tăng thu nhập trên một đơn vị diện tích thông qua ứng dụng khoa học, công nghệ, mở rộng vùng sản xuất tập trung, mã số vùng trồng và liên kết thị trường. Theo đó, ngành sẽ tập trung tham mưu, triển khai các đề án phát triển nông nghiệp số, nông nghiệp thông minh, nông nghiệp xanh và nông nghiệp tuần hoàn; xây dựng vùng sản xuất tập trung gắn với số hóa và truy xuất nguồn gốc nông sản. Đồng thời, triển khai Đề án đánh giá thổ nhưỡng - nông hóa đất đai, xây dựng cơ sở dữ liệu đất phục vụ sản xuất bền vững giai đoạn 2026 - 2030, qua đó nâng cao hiệu quả sử dụng đất, chủ động thích ứng với biến đổi khí hậu và đáp ứng yêu cầu ngày càng cao của thị trường.
Kế hoạch trồng trọt vụ đông - xuân 2025 - 2026:Tổng diện tích gieo trồng khoảng 63.000ha. Trong đó, lúa 36.000ha; bắp khoảng 4.500ha; mía khoảng 9.500ha; rau các loại khoảng 5.000ha; đậu các loại khoảng 1.400ha; cây trồng khác khoảng 6.600ha.
