Nâng cao hiểu biết, chủ động kiểm soát tuân thủ pháp luật thuế cho doanh nghiệp

Trước những yêu cầu ngày càng cao về tuân thủ nghĩa vụ thuế, minh bạch tài chính, doanh nghiệp cần nâng cao năng lực quản trị, chủ động kiểm soát tuân thủ pháp luật và phòng ngừa rủi ro trong hoạt động kinh doanh. Đây là nội dung được đặt ra tại Hội nghị đối thoại về chính sách tài chính, thuế và giải quyết tranh chấp kinh doanh, tổ chức ngày 20/11 tại Hà Nội.

Hội nghị thuộc khuôn khổ Chương trình hỗ trợ pháp lý liên ngành cho doanh nghiệp nhỏ và vừa, hộ kinh doanh giai đoạn 2026-2030 được Thủ tướng Chính phủ phê duyệt tại Quyết định số 84/QĐ-TTg ngày 14/1/2026. Chương trình hướng tới nâng cao khả năng tiếp cận, hiểu biết và tuân thủ pháp luật của doanh nghiệp, đồng thời tăng cường tư vấn, giải đáp vướng mắc pháp lý trong hoạt động sản xuất, kinh doanh.

Ông Nguyễn Văn Phụng phát biểu tại hội nghị. Ảnh: Hải Anh

Ông Nguyễn Văn Phụng phát biểu tại hội nghị. Ảnh: Hải Anh

Tại hội nghị, ông Nguyễn Văn Phụng, chuyên gia cao cấp về thuế, quản lý nhà nước và quản trị doanh nghiệp, nguyên Vụ trưởng Vụ Quản lý Thuế doanh nghiệp lớn (Tổng cục Thuế), đã phân tích những thay đổi đáng chú ý của chính sách thuế giai đoạn 2025 - 2026 và các rủi ro doanh nghiệp cần lưu ý.

Theo ông Nguyễn Văn Phụng, hệ thống pháp luật liên quan đến đầu tư, kinh doanh và thuế có nhiều đổi mới, đáp ứng yêu cầu minh bạch, đòi hỏi doanh nghiệp không chỉ cập nhật văn bản mới mà còn phải hiểu đúng mối liên hệ giữa luật, nghị định và thông tư hướng dẫn. Việc chỉ căn cứ vào một thông tư hoặc kinh nghiệm xử lý trước đây có thể dẫn đến áp dụng thiếu hoặc sai quy định.

Đáng chú ý, cùng với việc mở rộng hóa đơn điện tử, kết nối dữ liệu và tăng cường quản lý thuế dựa trên phân tích rủi ro, khả năng kiểm soát giao dịch của cơ quan quản lý ngày càng được nâng cao. Những vấn đề như hóa đơn đầu vào không phản ánh đúng giao dịch thực tế, chi phí không đủ điều kiện được trừ, giao dịch giữa các doanh nghiệp có quan hệ liên kết hay việc sử dụng tài khoản cá nhân trong hoạt động của doanh nghiệp đều tiềm ẩn rủi ro.

Đối với doanh nghiệp xây dựng, yêu cầu này càng cần được chú trọng bởi hoạt động kinh doanh thường liên quan đến nhiều hợp đồng, nhà thầu, nhà cung cấp, khối lượng nghiệm thu, thanh toán và quyết toán. Chỉ một khâu thiếu chặt chẽ trong hồ sơ, chứng từ hoặc quy trình kiểm soát nội bộ cũng có thể dẫn đến vướng mắc về thuế và trách nhiệm pháp lý.

Từ thực tiễn đó, chuyên gia khuyến nghị doanh nghiệp cần chuyển từ tư duy giao toàn bộ việc kê khai, nộp thuế cho bộ phận kế toán sang xây dựng hệ thống quản trị tuân thủ đồng bộ. Lãnh đạo doanh nghiệp phải tham gia kiểm soát các giao dịch, phân định rõ trách nhiệm giữa bộ phận kinh doanh, mua sắm, kế toán và pháp chế; đồng thời rà soát hợp đồng, hóa đơn, chứng từ và dòng tiền để bảo đảm tính thống nhất, minh bạch.

Một nội dung khác được hội nghị tập trung trao đổi là cơ chế giải quyết tranh chấp hợp đồng trong kinh doanh.

TS. Trần Minh Sơn, Giám đốc Trung tâm Hỗ trợ pháp lý cho doanh nghiệp nhỏ và vừa (Cục Pháp luật dân sự - kinh tế, Bộ Tư pháp) đã trao đổi về các phương thức giải quyết tranh chấp gồm thương lượng, hòa giải thương mại, trọng tài thương mại và khởi kiện tại tòa án.

Trong đó, thương lượng và hòa giải có ưu điểm về tiết kiệm thời gian, chi phí, bảo mật thông tin và duy trì quan hệ hợp tác giữa các bên. Tuy nhiên, doanh nghiệp cần lưu ý thời hạn thương lượng, khiếu nại theo hợp đồng và quy định pháp luật; đồng thời nhận thức rõ kết quả thương lượng thành không mặc nhiên được bảo đảm thi hành bằng cơ chế thi hành án của Nhà nước.

Thông qua các nội dung đối thoại và trao đổi tình huống thực tế, hội nghị hướng tới giúp doanh nghiệp nâng cao năng lực quản trị pháp lý chủ động hơn, giảm thiểu chi phí tuân thủ, hạn chế tranh chấp và bảo đảm an toàn trong hoạt động sản xuất, kinh doanh.

Song Linh

Nguồn Thời báo Tài chính: https://thoibaotaichinhvietnam.vn/nang-cao-hieu-biet-chu-dong-kiem-soat-tuan-thu-phap-luat-thue-cho-doanh-nghiep-207276.html