Cơ chế đặc thù mở lối làm sạch 2,5 triệu mã số thuế, hỗ trợ người nộp thuế và thúc đẩy hội nhập quốc tế

Chính phủ vừa thông qua hồ sơ dự án Nghị quyết của Quốc hội về chính sách đặc thù xử lý xóa tiền thuế nợ, mở ra giải pháp căn cơ để tháo gỡ vướng mắc tài chính kéo dài cho cộng đồng doanh nghiệp và hộ kinh doanh. Khi đi vào thực tiễn, cơ chế này sẽ tạo điều kiện làm sạch khoảng 2,5 triệu mã số thuế tồn đọng, nâng cao chất lượng quản lý thuế trong nước và củng cố uy tín của Việt Nam trong thực hiện các cam kết hợp tác thuế quốc tế.

Tháo gỡ điểm nghẽn tài chính, nâng cao vị thế trong hợp tác thuế quốc tế

Ngày 12/11/2026, Chính phủ đã ban hành Nghị quyết số 364/NQ-CP thông qua hồ sơ dự án Nghị quyết của Quốc hội về chính sách đặc thù xử lý xóa tiền thuế nợ để tháo gỡ khó khăn cho người nộp thuế trong thực hiện Luật Quản lý thuế. Dự án Nghị quyết được trình Quốc hội xem xét tại Kỳ họp thứ hai, Quốc hội khóa XVI, trong đó Bộ Tài chính được giao làm đầu mối tiếp thu, giải trình, hoàn thiện hồ sơ và phối hợp với các cơ quan liên quan trong suốt quá trình thẩm định.

Chính sách mới đáp ứng trực tiếp nhu cầu thực tiễn từ công tác quản trị dữ liệu thuế và yêu cầu cấp bách về trao đổi thông tin theo chuẩn mực quốc tế. Tại phiên chất vấn và trả lời chất vấn của Quốc hội sáng ngày 12/11, Bộ trưởng Bộ Tài chính Ngô Văn Tuấn khẳng định việc làm sạch mã số thuế mang lại lợi ích kép cho cả công tác quản lý nội địa lẫn quá trình thực thi cam kết quốc tế về trao đổi thông tin thuế. Việc giải quyết dứt điểm lượng mã số thuế tồn đọng sẽ tạo chuyển biến tích cực trong các kỳ đánh giá của Tổ chức Hợp tác và Phát triển kinh tế (OECD) cùng các diễn đàn hợp tác thuế toàn cầu, qua đó trực tiếp nâng cao vị thế, uy tín và năng lực hội nhập của Việt Nam.

Ghi nhận những nỗ lực chủ động của toàn ngành, từ đầu năm 2026 đến nay, cơ quan thuế đã rà soát và làm sạch khoảng 777.000 mã số thuế. Tuy nhiên, hệ thống vẫn còn tồn đọng khoảng 2,5 triệu mã số thuế thuộc trạng thái 03 (ngừng hoạt động nhưng chưa hoàn thành thủ tục chấm dứt hiệu lực mã số thuế) và trạng thái 06 (không hoạt động tại địa chỉ đã đăng ký). Nguyên nhân chủ yếu khiến nhiều doanh nghiệp và hộ kinh doanh đã dừng hoạt động từ lâu chưa thể hoàn tất thủ tục đóng mã số thuế là do vướng các khoản lệ phí môn bài, tiền phạt và tiền chậm nộp tích tụ qua nhiều năm.

Từ ngày 1/1/2026, lệ phí môn bài đã chính thức được bãi bỏ, giúp giảm gánh nặng chi phí cho khu vực kinh doanh. Tuy nhiên, do quy định bãi bỏ không tự động xóa các nghĩa vụ phát sinh từ những năm trước, việc xây dựng cơ chế pháp lý đặc thù được xem là giải pháp kịp thời và nhân văn để xử lý gọn các khoản nợ lịch sử, hỗ trợ các đơn vị thực tế đã chấm dứt hoạt động hoàn thiện thủ tục pháp lý theo đúng quy định.

Thiết kế chính sách công bằng, bảo vệ người tuân thủ và ngăn chặn trục lợi

Điểm tích cực của dự thảo Nghị quyết là thiết lập cơ chế hỗ trợ có trọng tâm, bảo đảm tính công bằng và minh bạch trong thực thi pháp luật thuế. Chính sách không xóa nợ đại trà mà chỉ khoanh vùng áp dụng đối với nhóm người nộp thuế thuộc trạng thái 03 và trạng thái 06 theo mốc thời gian quy định khi đáp ứng đầy đủ các tiêu chí cụ thể. Phạm vi xử lý bao gồm nợ lệ phí môn bài phát sinh đến hết ngày 31/12/2025, tiền chậm nộp tương ứng cùng các nghĩa vụ chưa khai, chưa nộp và chưa được hạch toán.

Việc đưa cả nghĩa vụ đã hạch toán và chưa hạch toán vào diện xem xét giúp bảo đảm sự đồng nhất khi áp dụng chính sách. Nhờ đó, những người nộp thuế có cùng điều kiện thực tế sẽ được đối xử công bằng dựa trên bản chất nghĩa vụ tài chính, hoàn toàn không bị ảnh hưởng bởi tiến độ cập nhật dữ liệu trên hệ thống quản lý.

Đối với khoản tiền chậm nộp, khoản 2 Điều 3 dự thảo Nghị quyết thiết lập cơ chế khuyến khích người nộp thuế hoàn thành trách nhiệm với ngân sách nhà nước. Cụ thể, người nộp thuế sẽ được xem xét xóa tiền chậm nộp khi đã nộp đầy đủ khoản tiền thuế nợ gốc vào ngân sách và nộp hồ sơ hợp lệ đề nghị khôi phục hoặc chấm dứt hiệu lực mã số thuế. Cách tiếp cận này vừa giúp người nộp thuế trút bỏ áp lực từ tiền chậm nộp kéo dài, vừa bảo đảm thu hồi đầy đủ số thuế nợ gốc cho ngân sách quốc gia.

Để bảo vệ quyền lợi chính đáng của cộng đồng doanh nghiệp tuân thủ pháp luật và giữ vững kỷ cương tài chính, dự thảo Nghị quyết thiết lập hàng rào pháp lý nghiêm ngặt ngăn ngừa hành vi lợi dụng chính sách. Theo đó, cơ chế xóa tiền chậm nộp không áp dụng đối với các khoản nợ gốc bắt nguồn từ hành vi trốn thuế, gian lận thuế, sử dụng hóa đơn hoặc chứng từ không hợp pháp. Những khoản nợ thuế liên quan đến các vụ việc đang trong quá trình thanh tra, điều tra, truy tố, xét xử cũng bị loại trừ hoàn toàn, bảo đảm chính sách đặc thù phát huy tối đa hiệu quả hỗ trợ đúng đối tượng và xây dựng môi trường kinh doanh minh bạch.

Khánh Xuân

Nguồn Pháp Luật VN: https://baophapluat.vn/co-che-dac-thu-mo-loi-lam-sach-2-5-trieu-ma-so-thue-ho-tro-nguoi-nop-thue-va-thuc-day-hoi-nhap-quoc-te.html