Nâng cao hiệu quả hoạt động Quỹ nông nghiệp và môi trường Đồng Nai Chuyển hóa giá trị sinh thái của rừng thành nguồn lực kinh tế quan trọng

Chủ động phòng chống thiên tai, phát triển rừng bền vững

Tuy nhiên, trước những tác động ngày càng cực đoan của biến đổi khí hậu toàn cầu, địa phương đang phải đối mặt với nhiều loại hình thiên tai diễn biến phức tạp. Hiện tượng mưa lớn cục bộ gây sạt lở nghiêm trọng bờ sông, triều cường dâng cao làm ngập lụt đô thị và các vùng ven sông, cùng với các đợt hạn hán và xâm nhập mặn sâu vào mùa khô đang đe dọa trực tiếp đến đời sống dân sinh, hạ tầng kỹ thuật cũng như hoạt động sản xuất nông nghiệp.

Bước sang năm 2026 và giai đoạn tiếp theo, thành phố Đồng Nai xác định công tác phòng chống thiên tai phải được nâng lên một tầm cao mới, chuyển dịch mạnh mẽ từ tư duy ứng phó thụ động sang chủ động phòng ngừa, quản lý rủi ro và thích ứng bền vững.

Sau sáp nhập, Đồng Nai mới quản lý hơn 370.000ha rừng và đất lâm nghiệp, trở thành một trong những địa phương có diện tích rừng lớn nhất vùng Đông Nam Bộ. Ảnh: Minh Sáng

Nhiệm vụ trọng tâm của tỉnh trong giai đoạn tới là tập trung nguồn lực nâng cấp, hiện đại hóa hệ thống hạ tầng thủy lợi và các công trình phòng chống thiên tai tại các địa bàn xung yếu. Địa phương ưu tiên bố trí ngân sách để gia cố vững chắc các tuyến đê bao ven sông, xử lý dứt điểm các điểm sạt lở nguy hiểm dọc sông Đồng Nai và sông La Ngà, đồng thời tiến hành nạo vét hệ thống kênh mương thoát nước tại các vùng có nguy cơ ngập úng cao.

Song song với các giải pháp công trình, Đồng Nai đặt chú trọng đặc biệt vào việc nâng cao năng lực dự báo và cảnh báo sớm thông qua việc ứng dụng công nghệ số và hệ thống quan trắc tự động. Việc xây dựng chi tiết các kịch bản ứng phó thiên tai đến tận cấp xã và thôn bản sẽ giúp chính quyền cùng người dân luôn chủ động xử lý hiệu quả mọi tình huống bất ngờ. Đồng thời, công tác quản lý an toàn hồ đập được siết chặt kỷ cương, tuân thủ nghiêm ngặt quy trình vận hành liên hồ chứa để bảo vệ an toàn tuyệt đối cho vùng hạ du và bảo đảm nguồn nước thô sinh hoạt cho hàng triệu cư dân.

Cùng với nhiệm vụ phòng chống thiên tai, công tác phát triển rừng bền vững và bảo vệ môi trường tiếp tục là hai trụ cột chiến lược quyết định “sức khỏe” sinh thái của địa phương trong giai đoạn 2026 - 2030. Sở hữu diện tích rừng tự nhiên và rừng trồng lớn bậc nhất khu vực Đông Nam Bộ, Đồng Nai luôn giữ vai trò là lá phổi xanh điều hòa khí hậu cho toàn vùng. Ngành môi trường và nông nghiệp đặt mục tiêu quản lý và bảo vệ nghiêm ngặt toàn bộ diện tích rừng hiện có, kiên quyết không đánh đổi rừng lấy các dự án kinh tế ngắn hạn.

Thành phố sẽ tiếp tục đẩy mạnh chương trình trồng rừng kinh tế, phục hồi rừng tự nhiên nghèo kiệt và phát triển cây xanh đô thị nhằm nâng cao chất lượng rừng, gia tăng trữ lượng carbon. Các chủ rừng được khuyến khích áp dụng chứng chỉ quản lý rừng bền vững, phát triển mô hình nông lâm kết hợp và du lịch sinh thái dưới tán rừng, vừa tạo thêm sinh kế cho người dân vùng đệm vừa sẵn sàng các điều kiện kỹ thuật để tham gia vào thị trường tín chỉ carbon đầy tiềm năng.

Về bảo vệ môi trường, thành phố Đồng Nai quyết tâm siết chặt kiểm soát các nguồn thải từ hoạt động công nghiệp, nông nghiệp quy mô lớn và đời sống đô thị. Áp dụng cơ chế giám sát môi trường tự động, liên tục đối với tất cả các khu công nghiệp đang hoạt động, kiên quyết xử lý nghiêm các hành vi vi phạm quy chuẩn kỹ thuật xả thải. Công tác quản lý chất thải sinh hoạt và chất thải nguy hại được chuyển dịch mạnh mẽ theo hướng thúc đẩy kinh tế tuần hoàn, tăng cường phân loại rác tại nguồn và ứng dụng công nghệ đốt rác phát điện hiện đại. Đặc biệt, việc bảo vệ nguồn nước sạch sông Đồng Nai được xem là nhiệm vụ có tính sống còn, đòi hỏi sự hợp tác liên tỉnh chặt chẽ nhằm kiểm soát triệt để các nguồn ô nhiễm từ đầu nguồn, bảo đảm an ninh nguồn nước cho toàn bộ vùng hạ lưu.

Khơi thông “dòng vốn xanh” bảo vệ môi trường

Với vai trò là “mạch máu” tài chính đóng vai trò tối ưu hóa nguồn lực, nhằm phát huy tính hiệu quả đồng bộ trong ba lĩnh vực cốt lõi: bảo vệ môi trường, phát triển rừng và phòng, chống thiên tai, Quỹ Nông nghiệp và Môi trường Đồng Nai đã triển khai thực hiện các nhiệm vụ đáp ứng yêu cầu huy động và quản lý các nguồn lực phục vụ các nhiệm vụ bảo vệ môi trường, bảo vệ và phát triển rừng, phòng, chống thiên tai trên địa bàn thành phố Đồng Nai.

Một trong những nhiệm vụ cốt lõi của Quỹ Nông nghiệp và Môi trường tỉnh Đồng Nai là vận hành hiệu quả cơ chế chi trả dịch vụ môi trường rừng. Đây là công cụ tài chính tiên tiến giúp chuyển hóa giá trị sinh thái của rừng thành nguồn lực kinh tế thực tế, trực tiếp hỗ trợ kinh phí cho các lực lượng bảo vệ rừng chuyên trách và nâng cao thu nhập cho các hộ dân nhận giao khoán giữ rừng.

Bên cạnh đó, Quỹ đóng vai trò là kênh cung cấp nguồn vốn ưu đãi, hỗ trợ lãi suất cho các doanh nghiệp, hợp tác xã và người dân đầu tư vào các dự án giảm thiểu ô nhiễm môi trường, xây dựng công trình xử lý chất thải, chuyển đổi công nghệ sản xuất sạch hơn hoặc khắc phục hậu quả do thiên tai gây ra. Nguồn tài chính từ Quỹ chính là “dòng vốn xanh” giúp kích thích các chủ thể kinh tế mạnh dạn đầu tư vào lĩnh vực bảo vệ thiên nhiên.

Giám đốc Quỹ NN - MT Tống Thị Hằng cho biết, sau hợp nhất tổng nguồn vốn của đơn vị là hơn 1,2 ngàn tỷ đồng. Từ ngày 1/7 đến 31/12/2025, Quỹ đã thẩm định, phê duyệt cho vay 2 hạng mục dự án với tổng số tiền 86 tỷ đồng; lũy kế đến cuối năm 2025, đã cho vay gần 677 tỷ đồng cho 105 dự án. Từ nguồn vốn ưu đãi này đã góp phần hỗ trợ các dự án bảo vệ môi trường triển khai hiệu quả, đi vào hoạt động ổn định, qua đó nâng cao việc chấp hành pháp luật về môi trường và giảm thiểu ô nhiễm trên địa bàn tỉnh.

Đến hết năm 2025, quỹ đã tiếp nhận 223 tỷ đồng tiền ký quỹ cải tạo, phục hồi môi trường của 126 dự án khai thác khoáng sản; thực hiện hoàn trả gần 5 tỷ đồng theo quy định. Quỹ cũng tiếp nhận, quản lý gần 3 tỷ đồng tiền ký quỹ bảo vệ môi trường đối với hoạt động chôn lấp chất thải của 1 dự án.

Tuy nhiên Quỹ đồng thời quản lý nhiều nguồn tài chính có tính chất, mục tiêu và cơ chế sử dụng khác nhau, bao gồm nguồn kinh phí dịch vụ môi trường rừng, tiền trồng rừng thay thế, nguồn vốn hoạt động bảo vệ môi trường, nguồn tiền ký quỹ bảo vệ môi trường và quỹ PCTT.

Do đó, công tác hạch toán kế toán, theo dõi, quản lý và sử dụng nguồn vốn đòi hỏi phải được thực hiện chặt chẽ, tách bạch theo từng nguồn kinh phí, bảo đảm đúng mục đích, đúng đối tượng, tuân thủ quy định của pháp luật và đáp ứng yêu cầu thanh tra, kiểm tra, kiểm toán.