Nâng cao hiệu quả thẩm định đánh giá chất lượng vụ việc trợ giúp pháp lý

Theo bà Vũ Thị Hường - Phó Cục trưởng Cục Phổ biến, giáo dục pháp luật và TGPL, Bộ Tư pháp, với sự quan tâm của Đảng, Nhà nước và chính quyền địa phương, sự nỗ lực của các Trung tâm TGPL, hoạt động TGPL đã đạt được kết quả tích cực. Công tác thẩm định chất lượng vụ việc TGPL được triển khai trên cơ sở hệ thống tiêu chí cụ thể, thống nhất, được quy định tại Thông tư số 12/2018/TT-BTP của Bộ Tư pháp và được sửa đổi, bổ sung tại Thông tư số 03/2021/TT-BTP. Trong thời gian qua, các Trung tâm TGPL nhà nước đã thực hiện nghiêm túc công tác thẩm định chất lượng vụ việc, bảo đảm các vụ việc được đánh giá khách quan, minh bạch, đáp ứng hiệu quả nhu cầu TGPL của người dân.

Cục Phổ biến, giáo dục pháp luật và Trợ giúp pháp lý tổ chức Hội nghị chia sẻ kinh nghiệm về thẩm định, đánh giá chất lượng vụ việc trợ giúp pháp lý Ảnh: Lại Nhật Quang

Tuy nhiên, vẫn còn những bất cập, vướng mắc trong công tác thẩm định, đánh giá chất lượng vụ việc TGPL liên quan đến người khuyết tật và trẻ em như thời gian thực hiện kéo dài, chi phí phát sinh cao. Một số ý kiến cho rằng, cần đưa yếu tố hiệu quả vào quá trình đánh giá; thực hiện song song việc thẩm định chất lượng và đánh giá hiệu quả; tăng cường đánh giá chéo giữa luật sư và trợ giúp viên pháp lý; thành lập tổ đánh giá lại đối với các vụ việc thành công hoặc đã kết thúc.

Để nâng cao chất lượng vụ việc TGPL nói chung, TGPL cho người khuyết tật và trẻ em nói riêng, bên cạnh việc thẩm định nội dung vụ việc, người thẩm định cần chú trọng đến hình thức hồ sơ, bảo đảm hồ sơ được lập đầy đủ, sắp xếp khoa học, chính xác theo quy định. Qua đó có thể đánh giá mức độ chuyên nghiệp của người thực hiện TGPL trong quá trình thực hiện và thiết lập hồ sơ vụ việc. Song song với đó, cần đẩy mạnh ứng dụng công nghệ thông tin trong công tác thẩm định, đánh giá chất lượng vụ việc; duy trì cập nhật thường xuyên tình hình thẩm định, đánh giá trên hệ thống thông tin TGPL và xem đây là một tiêu chí đánh giá.

Đối với các vụ việc mà đối tượng TGPL là người dân tộc thiểu số cư trú tại vùng sâu, vùng xa, các chuyên gia cho rằng, cần quan tâm đến các yếu tố như rào cản ngôn ngữ, khoảng cách đi lại, tính chất phức tạp của vụ án và hạn chế về nhận thức pháp luật của người được TGPL. Từ đó, nghiên cứu điều chỉnh nhóm tiêu chí đánh giá theo hướng bổ sung các tiêu chí phụ về kỹ năng của người thực hiện TGPL đối với các vụ án phức tạp; xây dựng bộ tiêu chí riêng cho từng loại vụ việc hình sự, hành chính, dân sự; quy định cụ thể cách tính điểm, nguyên tắc trừ điểm và cơ chế cộng điểm khuyến khích đối với các vụ việc khó, kéo dài nhưng đạt hiệu quả cao trong bảo vệ quyền và lợi ích hợp pháp của người được TGPL.

Song song với đó, tăng cường bồi dưỡng, tập huấn kỹ năng cho đội ngũ làm công tác đánh giá, thẩm định; đẩy mạnh phối hợp liên ngành giữa Trung tâm TGPL với các cơ quan tiến hành tố tụng, chính quyền địa phương và các tổ chức liên quan; đồng thời thực hiện theo dõi, hỗ trợ có trọng tâm đối với các vụ việc đặc thù, phức tạp.

Theo đánh giá của các chuyên gia, hệ thống tiêu chí thẩm định, đánh giá chất lượng vụ việc TGPL hiện hành cơ bản phù hợp. Tuy nhiên, cần tiếp tục nghiên cứu việc chia nhỏ các tiêu chí, điều chỉnh thang điểm hoặc quy định mức trừ điểm đối với trường hợp người thực hiện TGPL không tham gia một số hoạt động tố tụng hoặc chưa thực hiện đầy đủ nghĩa vụ. Đặc biệt, tiêu chí về sự hài lòng của người được TGPL hoặc người thân thích cần được xem xét, điều chỉnh cả về số điểm và phương thức đánh giá.