Nâng cao năng lực đội ngũ nhà giáo sau sắp xếp trường học

Giáo viên và học sinh Trường Tiểu học Đại Đồng, tỉnh Phú Thọ tại thư viện nhà trường.

Từ nhiều đơn vị thành một tập thể chung

Trước khi sắp xếp, xã Đại Đồng (tỉnh Phú Thọ) có 6 cơ sở giáo dục công lập, gồm 3 trường mầm non và 3 trường TH&THCS. Đội ngũ, cơ sở vật chất được hình thành ở nhiều đầu mối khác nhau, trong khi tình trạng thiếu giáo viên, nhất là ở cấp THCS và một số môn đặc thù, cùng sự chênh lệch về điều kiện dạy học giữa các điểm trường vẫn là những khó khăn cần giải quyết.

Theo Đề án số 22/ĐA-UBND của UBND xã Đại Đồng, sau sắp xếp, toàn xã tổ chức lại còn 3 trường theo từng cấp học, giảm 50% số đầu mối. Việc tinh gọn đầu mối tạo điều kiện tập trung nguồn lực và thống nhất chỉ đạo chuyên môn, nhưng cũng đồng nghĩa với việc đội ngũ vốn thuộc nhiều trường khác nhau phải nhanh chóng thích nghi với mô hình tổ chức mới.

Ở bậc mầm non, việc sáp nhập ba trường Mầm non Ân Nghĩa, Tân Mỹ và Yên Nghiệp hình thành một đơn vị có quy mô lớn, trải rộng trên nhiều khu vực.

Cô Bùi Thị Phương, Hiệu trưởng Trường Mầm non Đại Đồng, cho biết: “Sau sắp xếp, trường có một điểm chính, một phân hiệu và 10 điểm trường lẻ, với 1.246 trẻ và 166 cán bộ, giáo viên, nhân viên nếu tính cả lao động hợp đồng. Đến nay đội ngũ cơ bản đã ổn định, chất lượng chuyên môn giữa các điểm trường tương đối đồng đều, đáp ứng yêu cầu chăm sóc, nuôi dưỡng và giáo dục trẻ. Tuy nhiên, quy mô lớn cũng khiến công tác quản lý trở nên nặng nề hơn. Các điểm trường nằm phân tán, số trẻ giữa các điểm không đồng đều. Nhà trường mong từng bước được đầu tư cơ sở vật chất theo hướng tập trung, sắp xếp hợp lý các điểm trường nhỏ và bổ sung các vị trí nhân viên còn thiếu.”

Môi trường học tập số dù được khuyến khích tại các trường học nhưng yếu tố quyết định vẫn nằm ở năng lực và tư duy của đội ngũ nhà giáo.

Ở cấp tiểu học, bài toán lại nằm ở việc tổ chức một đội ngũ chung trên địa bàn rộng. Thầy Nguyễn Xuân Lam, Hiệu trưởng Trường Tiểu học Đại Đồng chia sẻ: “Hiện, trường có 7 điểm trường, 68 lớp với 1.846 học sinh và 132 cán bộ, giáo viên, nhân viên. Ngay sau khi tổ chức lại, đội ngũ được bố trí theo cơ cấu môn học và yêu cầu chuyên môn, đồng thời nhà trường chú trọng xây dựng sự đoàn kết giữa giáo viên từ các đơn vị cũ".

"Ngay từ đầu năm học, nhà trường đã thống nhất tinh thần không phân biệt trường cũ hay trường mới. Tất cả cùng là giáo viên Trường Tiểu học Đại Đồng, cùng trách nhiệm với học sinh và chất lượng chung của nhà trường. Đây cũng là một trong những yêu cầu quan trọng của quá trình sắp xếp. Đội ngũ cấp tiểu học của ba trường trước đây phải được rà soát, bố trí lại theo vị trí việc làm, cơ cấu chuyên môn và nhu cầu thực tế nhằm khắc phục tình trạng thừa, thiếu giáo viên cục bộ giữa các khu vực”, Hiệu trưởng Nguyễn Xuân Lam chia sẻ thêm.

Với cấp THCS, Trường THCS Đại Đồng được hình thành từ khối THCS của các trường Ân Nghĩa, Tân Mỹ và Yên Nghiệp, với quy mô theo Đề án là 44 lớp, 1.643 học sinh. Đội ngũ dự kiến gồm 3 cán bộ quản lý, 79 giáo viên và 6 nhân viên. Công tác tổ chức lại tạo điều kiện điều tiết giáo viên giữa các khu vực, nhất là ở những môn trước đây còn thiếu hoặc bố trí chưa đồng đều. Đồng thời, các tổ chuyên môn cũng được kiện toàn theo cơ cấu môn học và quy mô mới để thống nhất hoạt động dạy học trong toàn trường.

Không để khoảng cách địa lý thành khoảng cách chất lượng

Sau sắp xếp, nâng cao năng lực đội ngũ ở Đại Đồng không chỉ là chuyện bồi dưỡng chuyên môn. Địa bàn miền núi rộng, dân cư phân tán khiến giáo viên phải thích nghi với điều kiện rất khác nhau giữa trường chính và các điểm trường vùng cao. Một số khu vực cách xa trung tâm, giao thông vào mùa mưa tiềm ẩn nhiều khó khăn. Một số điểm trường mầm non, tiểu học cách trường chính trên 5km, vì vậy việc duy trì các điểm học cần tính đến điều kiện đi lại, an toàn của học sinh.

Học sinh trường Tiểu Học Đại Đồng tham gia hoạt động ngoại khóa xem tranh vẽ về di sản văn hoá dân tộc của địa phương.

Theo thầy Nguyễn Xuân Lam, có những điểm trường của Tiểu học Đại Đồng cách trụ sở chính khoảng 15 - 16km. Khi mưa lớn, nước tại các ngầm, suối dâng cao, nhà trường phải thường xuyên nắm bắt diễn biến thời tiết, kiểm tra tuyến đường và chủ động cho học sinh nghỉ nếu không bảo đảm an toàn.

Ở những điểm xa, nhiều giáo viên ở lại địa bàn trong tuần, bám trường, bám lớp và phối hợp với người dân vận động học sinh đi học đều. Ngoài ra, khoảng 80 - 90% học sinh của Trường Tiểu học Đại Đồng là người dân tộc thiểu số, chủ yếu là người Mường. Vì vậy, bên cạnh bồi dưỡng học sinh năng khiếu, nhà trường xác định nâng cao chất lượng đại trà, đổi mới kiểm tra, đánh giá và bảo đảm kết quả học tập thực chất là nhiệm vụ trọng tâm.

Câu chuyện tương tự cũng đặt ra với mầm non. Khi các điểm trường trải rộng, việc để giáo viên ở tất cả các điểm đều được sinh hoạt chuyên môn, cập nhật phương pháp chăm sóc, giáo dục trẻ và thực hiện thống nhất các quy trình là yêu cầu quan trọng. Công tác nâng cao chất lượng đội ngũ vì thế cần đi cùng khả năng kết nối giữa các điểm trường.

Đây cũng là nội dung phù hợp với định hướng nâng cao năng lực số cho giáo viên, cán bộ quản lý, phát triển học liệu số và sử dụng các nền tảng chung trong quản lý, bồi dưỡng chuyên môn mà kế hoạch truyền thông về hiện đại hóa, nâng cao chất lượng giáo dục đặt ra.

Nhân viên khu vực bếp Trường Mầm non Đại Đồng (Phú Thọ).

Ông Trần Công Lâm, Chủ tịch UBND xã Đại Đồng, cho biết: “Việc tổ chức lại mạng lưới trường học không chỉ hướng tới giảm đầu mối mà quan trọng hơn là sử dụng hiệu quả đội ngũ và nguồn lực, từng bước nâng chất lượng giáo dục. Địa phương sẽ tiếp tục rà soát nhu cầu thực tế của từng cấp học, quan tâm cơ sở vật chất, đội ngũ và những vị trí còn thiếu để các trường sau sắp xếp vận hành ổn định. Xã cũng xác định rõ việc sắp xếp phải đi cùng kiện toàn bộ máy, bố trí và sử dụng hiệu quả đội ngũ, hạn chế tình trạng nguồn lực phân tán, đồng thời không làm gián đoạn việc học của học sinh.”

Sau sắp xếp, những tên trường cũ dần được thay bằng một mái trường chung. Nhưng để sự hợp nhất thực sự tạo ra chuyển biến về chất lượng, điều quan trọng không chỉ nằm ở việc đủ giáo viên đứng lớp, mà còn ở khả năng xây dựng một đội ngũ thống nhất, có năng lực chuyên môn, thích ứng với công nghệ và sẵn sàng chia sẻ trách nhiệm giữa trường chính với những điểm trường xa.

Ở Đại Đồng, từ giáo viên mầm non chăm trẻ ở những điểm lẻ, giáo viên tiểu học bám lớp vùng cao đến đội ngũ THCS được phân công lại theo môn học, chính mỗi người thầy đang trở thành mắt xích quan trọng để việc tinh gọn đầu mối thực sự đi cùng với nâng cao chất lượng giáo dục.