Nâng cao năng lực lãnh đạo của cấp ủy cơ sở trong thực hiện các chương trình mục tiêu quốc gia

Điện Biên là tỉnh miền núi, biên giới, địa hình chia cắt, điều kiện phát triển giữa các vùng còn chênh lệch. Đặc thù đó đặt ra yêu cầu cao trong phân bổ nguồn lực. Thực hiện hiệu quả các chương trình mục tiêu quốc gia sẽ góp phần hoàn thiện kết cấu hạ tầng, hỗ trợ phát triển sản xuất, cải thiện đời sống đồng bào các dân tộc, thu hẹp khoảng cách phát triển; đồng thời củng cố khối đại đoàn kết toàn dân, giữ vững quốc phòng, an ninh và chủ quyền biên giới quốc gia.

Các diễn giả tham gia phiên thảo luận bàn tròn tại Hội thảo khoa học do Trường Chính trị tỉnh tổ chức. Ảnh tư liệu

Cấp ủy xã, phường trực tiếp lãnh đạo cụ thể hóa chủ trương, xác định nhiệm vụ, tổ chức thực hiện và kiểm tra, giám sát. Chủ trương đúng phải được chuyển thành kế hoạch khả thi, phù hợp với nhu cầu của người dân và điều kiện từng địa bàn. Vì vậy, năng lực lãnh đạo, khả năng điều phối và tinh thần trách nhiệm của cấp ủy cơ sở có ảnh hưởng trực tiếp đến tiến độ, chất lượng và hiệu quả sử dụng các nguồn lực đầu tư.

Chính quyền địa phương 2 cấp đặt ra yêu cầu mới về phương thức lãnh đạo. Sau sắp xếp đơn vị hành chính và kết thúc hoạt động của cấp huyện, địa bàn quản lý của nhiều xã, phường rộng hơn, trong khi nhiệm vụ, thẩm quyền và trách nhiệm tổ chức thực hiện có sự điều chỉnh. Có nơi lúng túng trong phân định trách nhiệm, cụ thể hóa chủ trương; năng lực tham mưu, quản lý dự án của đội ngũ cán bộ chưa đồng đều; sự phối hợp, huy động nguồn lực có lúc thiếu đồng bộ. Những hạn chế ấy làm gia tăng áp lực về tiến độ, giải ngân và giám sát chương trình.

Việc chuyển tiếp kế hoạch, hồ sơ, dữ liệu, tiến độ dự án sau sắp xếp còn tiềm ẩn khó khăn. Điều kiện từng địa bàn khác nhau đòi hỏi cách tiếp cận linh hoạt. Nếu thiếu phân công rõ ràng, phối hợp chặt chẽ và kiểm tra thường xuyên, quá trình thực hiện có nguy cơ bị gián đoạn, nguồn lực khó phát huy hiệu quả. Bài toán đặt ra vì thế không đơn thuần là bổ sung vốn hay hoàn thiện cơ chế, mà còn là đổi mới phương thức lãnh đạo và nâng cao năng lực tổ chức thực hiện của cấp ủy.

Hội thảo khoa học nâng cao hiệu quả quản trị địa phương trong mô hình chính quyền 2 cấp do Trường Chính trị tỉnh tổ chức. Ảnh tư liệu

Xuất phát từ yêu cầu đó, Trường Chính trị tỉnh Điện Biên đã thực hiện đề tài khoa học cấp tỉnh “Giải pháp phát huy và nâng cao vai trò của cấp ủy cơ sở (xã, phường) trong thực hiện các chương trình mục tiêu quốc gia ở tỉnh Điện Biên, giai đoạn 2021 - 2030”. Đề tài tập trung làm rõ những vấn đề nảy sinh trong quá trình vận hành chính quyền địa phương 2 cấp, đặc biệt là thay đổi về phương thức lãnh đạo, tổ chức thực hiện và cơ chế phối hợp. Nghiên cứu hướng đến tháo gỡ điểm nghẽn và khả năng áp dụng.

Đảng ủy, Ban Giám hiệu nhà trường xây dựng kế hoạch, phân công nhiệm vụ cụ thể, gắn trách nhiệm với tiến độ hoàn thành; phối hợp với Ban Tổ chức Tỉnh ủy, các sở, ngành, địa phương khảo sát thực tế, lấy ý kiến chuyên gia, tổng kết kinh nghiệm. Đồng chí Lê Tiến Dũng, Bí thư Đảng ủy, Hiệu trưởng Trường Chính trị tỉnh, yêu cầu các thành viên phát huy cao nhất tinh thần trách nhiệm, bảo đảm nghiên cứu đúng định hướng, tiến độ, chất lượng và có khả năng ứng dụng, góp phần nâng cao vai trò của cấp ủy cơ sở trong thực hiện các chương trình mục tiêu quốc gia.

Đề tài gắn nghiên cứu lý luận với thực tiễn. Tại các hội thảo khoa học tổ chức ở cơ sở, nhóm nghiên cứu trao đổi trực tiếp với cấp ủy, chính quyền địa phương để nhận diện vướng mắc trong lãnh đạo, quản lý và điều phối nguồn lực. Ý kiến từ cơ sở làm rõ khó khăn về địa bàn, nhiệm vụ và phối hợp; đồng thời kiểm nghiệm tính phù hợp của các luận điểm nghiên cứu. Đây là cơ sở quan trọng để xây dựng hệ thống giải pháp đồng bộ, tránh tình trạng đề xuất chung chung, thiếu điều kiện áp dụng.

Đề tài đề xuất đổi mới phương thức lãnh đạo của cấp ủy xã, phường; hoàn thiện cơ chế phân công, phối hợp giữa cấp ủy, chính quyền, Mặt trận Tổ quốc và các tổ chức chính trị - xã hội; nâng cao chất lượng tham mưu và năng lực tổ chức thực hiện. Cùng với đó là huy động, quản lý, sử dụng hiệu quả các nguồn lực; tăng cường kiểm tra, giám sát, sơ kết, tổng kết và kịp thời tháo gỡ khó khăn. Các giải pháp chú trọng đặc thù từng địa bàn và yêu cầu quản trị mới. Điểm nhấn của hệ thống giải pháp là tăng tính chủ động, trách nhiệm và khả năng phối hợp giữa các chủ thể tại cơ sở.

Đổi mới phương thức lãnh đạo phải bắt đầu từ phân định trách nhiệm từng tổ chức, cá nhân, gắn quyền hạn với trách nhiệm. Cấp ủy cần lựa chọn đúng trọng tâm, ban hành kế hoạch sát điều kiện thực tế, lãnh đạo chính quyền phân công nhiệm vụ cụ thể và thường xuyên kiểm tra kết quả. Sự chủ động của người đứng đầu, chất lượng tham mưu và phối hợp thông suốt là điều kiện quan trọng để hạn chế chồng chéo, khắc phục chậm trễ và bảo đảm các dự án được triển khai đúng mục tiêu, đúng đối tượng.

Cần phát huy vai trò chủ thể của Nhân dân. Người dân phải được tham gia xác định nhu cầu, lựa chọn công trình, mô hình phù hợp, giám sát việc triển khai và thụ hưởng kết quả. Công khai, minh bạch trong phân bổ nguồn lực, gắn trách nhiệm của cán bộ với hiệu quả thực hiện sẽ tạo sự đồng thuận, huy động được sức mạnh cộng đồng. Khi người dân hiểu rõ mục tiêu, họ sẽ tích cực tham gia và giám sát, góp phần hạn chế đầu tư hình thức. Thước đo quan trọng của mỗi chương trình phải là chuyển biến thực chất trong đời sống, sinh kế của người dân, thay vì chỉ dừng ở số vốn đã giải ngân hay số công trình hoàn thành.

Đề tài khẳng định nỗ lực của Trường Chính trị tỉnh Điện Biên trong gắn nghiên cứu với thực tiễn, phục vụ nhiệm vụ chính trị địa phương. Giá trị của đề tài nằm ở những luận cứ và giải pháp có thể vận dụng để cấp ủy cơ sở nâng cao năng lực lãnh đạo, chỉ đạo, phối hợp và kiểm tra, giám sát. Trong giai đoạn phát triển mới, khi mỗi chủ trương được cụ thể hóa bằng hành động, mỗi nguồn lực được sử dụng đúng mục đích và Nhân dân tham gia, các chương trình mục tiêu quốc gia sẽ có thêm điều kiện góp phần giảm nghèo bền vững, xây dựng nông thôn mới, thúc đẩy Điện Biên phát triển.