Nâng cao quyền năng kinh tế cho phụ nữ, hiện thực hóa bình đẳng giới

Cánh cửa mở ra cơ hội mới cho phụ nữ dân tộc thiểu số Nghệ An

Nga My là xã miền núi của tỉnh Nghệ An, có diện tích hơn 302km², dân số 8.322 người, sinh sống tại 16 bản, chủ yếu là đồng bào Thái, Khơ Mú, Ơ Đu. Tỷ lệ hộ nghèo hiện còn 31,78%, hộ cận nghèo 14,31%; đời sống người dân phụ thuộc nhiều vào nông – lâm nghiệp.

Điều kiện địa bàn rộng, giao thông khó khăn, trình độ dân trí không đồng đều khiến các vấn đề như bất bình đẳng giới, bạo lực gia đình, tảo hôn, hôn nhân cận huyết thống vẫn tiềm ẩn nhiều thách thức. Bởi vậy, thúc đẩy thay đổi "nếp nghĩ, cách làm" để phát triển kinh tế gia đình và cộng đồng, giải quyết những vấn đề cấp thiết của phụ nữ và trẻ em là một trong vấn đề luôn được đặt lên hàng đầu tại đây.

Chợ phiên Nga My hoạt động thường xuyên và giữ được nét đẹp văn hóa của chợ nông thôn truyền thống. Ảnh Đình Tuân.

Bước ngoặt thay đổi khi "Tổ sinh kế sản xuất gạo nếp cẩm" tại xã Nga My được hình thành. Đây là một mô hình sinh kế hiệu quả do Hội Liên hiệp Phụ nữ tỉnh Nghệ An triển khai, nằm trong Dự án 8 Chương trình Mục tiêu quốc gia phát triển kinh tế - xã hội vùng DTTS&MN giai đoạn 2021 – 2025.

Mô hình nhằm hỗ trợ phụ nữ dân tộc thiểu số nâng cao kinh tế, cải thiện cuộc sống, bảo tồn và phát triển đặc sản gạo nếp cẩm địa phương, ứng dụng công nghệ vào sản xuất và quản lý chất lượng, kết nối thị trường, giúp chị em phụ nữ thay đổi nếp nghĩ, cách làm, vươn lên thoát nghèo bền vững.

Thành viên mô hình gồm khoảng 35 thành viên là phụ nữ dân tộc thiểu số tại xã, chủ yếu tham gia trực tiếp vào sản xuất, thu hoạch và chế biến gạo nếp cẩm. Tổ hợp tác tạo điều kiện cho phụ nữ tiếp cận kiến thức, kỹ thuật mới, hỗ trợ ứng dụng công nghệ 4.0 trong sản xuất và quản lý chất lượng nông sản, đặc biệt là gạo nếp cẩm.

Cho đến nay, mô hình không chỉ giúp tăng thu nhập trực tiếp cho phụ nữ và hộ gia đình tham gia, mà còn góp phần xây dựng chuỗi liên kết sản xuất – tiêu thụ cho sản phẩm gạo nếp cẩm địa phương. Ngoài ra, mô hình còn thúc đẩy bảo tồn giống lúa nếp cẩm bản địa và truyền thống nông nghiệp gắn với văn hóa dân tộc Thái, Ơ Đu, Khơ Mú tại vùng miền núi Nghệ An.

Dự án 8 tại Nga My được triển khai gắn chặt với nâng cao quyền năng kinh tế cho phụ nữ – yếu tố then chốt để hiện thực hóa bình đẳng giới. Toàn xã hiện có 2.738 phụ nữ từ 18 tuổi trở lên, trong đó 1.668 hội viên phụ nữ đang sinh hoạt tại 16 chi hội, phần lớn là phụ nữ dân tộc thiểu số.

Thông qua vai trò nòng cốt của Hội LHPN xã là đơn vị trực tiếp triển khai Dự án 8, các hoạt động hỗ trợ sinh kế, tiếp cận tín dụng, nâng cao năng lực cho phụ nữ được đẩy mạnh. Năm 2025, Hội đang quản lý gần 30 tỷ đồng vốn vay Ngân hàng Chính sách xã hội; riêng trong năm đã giải ngân 3,2 tỷ đồng cho các hộ nghèo, cận nghèo, hộ mới thoát nghèo và chương trình nước sạch – vệ sinh môi trường.

Qua kiểm tra 35 hộ vay vốn sau 30 ngày giải ngân, cho thấy 100% hộ vay – chủ yếu do phụ nữ đứng tên – sử dụng vốn đúng mục đích, không có nợ quá hạn, không có lãi tồn. Nguồn vốn được đầu tư vào trồng trọt, chăn nuôi, cải thiện nhà ở, xây dựng công trình nước sạch, qua đó nâng cao thu nhập, cải thiện chất lượng sống và vị thế của phụ nữ trong gia đình và cộng đồng.

Cùng với đó, các nội dung của Dự án 8 về xây dựng gia đình hạnh phúc, an toàn cho phụ nữ và trẻ em được triển khai đồng bộ. Toàn xã hiện có 2.220 hộ đạt 8 tiêu chí "Gia đình 5 không, 3 sạch", 1.209 hộ gia đình tiêu biểu trên các lĩnh vực phát triển kinh tế, nuôi con khỏe, dạy con ngoan, thực hiện bình đẳng giới. Trong năm, Hội LHPN xã đã phối hợp tổ chức 8 đợt tuyên truyền về bình đẳng giới, phòng chống bạo lực gia đình, phòng chống tảo hôn, thu hút khoảng 1.600 lượt người tham gia.

Tập trung vào mục tiêu cốt lõi là nâng cao quyền năng kinh tế cho phụ nữ

Theo bà Hoàng Thị Thu Hiền, Chủ tịch Hội Liên hiệp Phụ nữ tỉnh Nghệ An cho biết, ở vùng đồng bào dân tộc thiểu số và miền núi, phụ nữ vẫn chịu nhiều thiệt thòi không chỉ vì địa lý xa xôi, mà còn bởi những "bức tường vô hình" từ định kiến giới, thiếu cơ hội học tập, hạn chế tiếp cận thông tin.

"Nhưng thay vì nhìn họ như những người cần giúp đỡ, tôi cho rằng phải coi họ là chủ thể của sự thay đổi, là người có thể và cần được "trao quyền" một cách thực chất. Muốn thu hẹp khoảng cách, không thể chỉ làm vài lớp tập huấn hay vài dự án ngắn hạn cho có phong trào mà phải bằng mô hình cụ thể và bằng niềm tin vào năng lực của phụ nữ miền núi", bà Hiền nói.

Nhiều giống lúa mới được đưa vào trồng cho năng suất cao.

Trong đó, Dự án 8 Chương trình MTQG phát triển kinh tế xã hội vùng đồng bào DTTS và miền núi nâng cao vị thế của phụ nữ trong gia đình và xã hội với tinh thần "không ai bị bỏ lại phía sau" đã trở thành động lực mạnh mẽ thay đổi cuộc sống của hàng nghìn phụ nữ tại Nghệ An.

Đồng thời, Hội Liên hiệp Phụ nữ tỉnh Nghệ An cũng đang kiên trì đi theo ba hướng: Nâng cao năng lực, mở rộng hạ tầng và thúc đẩy kết nối. Cụ thể là xây dựng các lớp chuyển giao khoa học kỹ thuật tại địa phương thụ hưởng, có phiên dịch tiếng dân tộc, dạy nghề gắn với sản phẩm địa phương như dệt thổ cẩm, chế biến dược liệu, chăn nuôi hữu cơ...

Là chủ đầu tư của dự án, Hội Liên hiệp Phụ nữ tỉnh Nghệ An mở rộng kết nối "trao cần câu" thay vì chỉ trao quà. Hội khuyến khích và hỗ trợ mô hình hợp tác xã do phụ nữ làm chủ, kết nối đầu ra với doanh nghiệp.

Từ những hoạt động cụ thể của Dự án 8, bình đẳng giới ở Nga My nói riêng và các địa phương miền núi ở tỉnh Nghệ An nói chung đang dần được hiện thực hóa bằng những đổi thay rõ nét trong mỗi gia đình, mỗi bản làng. Khi phụ nữ và trẻ em được bảo vệ, được trao quyền và tạo cơ hội phát triển thì không chỉ góp phần thực hiện mục tiêu bình đẳng giới, mà còn trở thành động lực quan trọng thúc đẩy phát triển bền vững vùng đồng bào dân tộc thiểu số và miền núi.

Bài 7: Ứng dụng khoa học công nghệ, phụ nữ dân tộc thiểu số tự tin bước vào kỷ nguyên mới

Nguyễn Oanh – Anh Ngọc