Nâng chất đội ngũ nhà giáo trước yêu cầu chuyển đổi số và hội nhập

Cô trò Trường TH&THCS Lý Thường Kiệt.

Tổ chức lại để tốt hơn

Năm học 2026 - 2027, Trường TH&THCS Lý Thường Kiệt (phường Văn Miếu - Quốc Tử Giám, TP Hà Nội) có 46 lớp, 1.525 học sinh; trong đó Tiểu học 22 lớp, 702 học sinh và THCS 26 lớp, 852 học sinh. Nhà trường được thành lập trên cơ sở tổ chức lại hai đơn vị giáo dục, chính thức hoạt động theo mô hình trường phổ thông hai cấp học. Năm học mới diễn ra trong bối cảnh nhiều cơ sở giáo dục được sắp xếp, tổ chức lại theo hướng tinh gọn đầu mối, nâng cao hiệu lực, hiệu quả hoạt động và sử dụng tốt hơn các nguồn lực. Với mô hình trường phổ thông có nhiều cấp học, yêu cầu này càng đặt ra rõ nét.

Theo Nhà giáo Nguyễn Thị Thu Thủy, Hiệu trưởng Trường TH&THCS Lý Thường Kiệt, trường phổ thông nhiều cấp học có cấu trúc phức tạp hơn, bởi Tiểu học và THCS có sự khác biệt về chương trình, phương pháp giáo dục, tâm sinh lý học sinh, cách quản lý, tổ chức bán trú, hoạt động chuyên môn và quan hệ với cha mẹ học sinh.

Từ thực tế này, bà Nguyễn Thị Thu Thủy cho rằng, nếu sau sáp nhập chỉ ghép hai bộ máy cũ mà không thay đổi phương thức quản trị, rất dễ xuất hiện tình trạng “một tên trường nhưng hai nhà trường”. Vì vậy, sáp nhập chỉ là điểm khởi đầu; quản trị sau sáp nhập mới quyết định chất lượng và tương lai của nhà trường.

Mục tiêu được đặt ra là hình thành một bản sắc chung, để cán bộ, giáo viên, nhân viên không còn tư duy “trường cũ - trường mới”, “cấp tôi - cấp bạn”, mà cùng hướng tới một mục tiêu phát triển chung.

Trường TH&THCS Lý Thường Kiệt được thành lập ngày 6/8/2026 trên cơ sở tổ chức lại hai đơn vị giáo dục, chính thức hoạt động theo mô hình trường phổ thông hai cấp học. Sau sáp nhập, trường có 46 lớp, 1.525 học sinh; trong đó Tiểu học 22 lớp, 702 học sinh và THCS 26 lớp, 852 học sinh.

Quy mô mới tạo thêm áp lực quản lý nhưng đồng thời mở ra những cơ hội mới. Nhà trường có thể xây dựng chiến lược giáo dục liên thông từ lớp 1 đến lớp 9; đội ngũ đa dạng hơn, thuận lợi hình thành các nhóm chuyên môn mạnh; cơ sở vật chất, thiết bị, thư viện và hạ tầng số có điều kiện được khai thác chung hiệu quả hơn.

Tuy nhiên, theo bà Nguyễn Thị Thu Thủy, thống nhất không có nghĩa là đồng nhất. Mỗi cấp học vẫn cần được tôn trọng đặc thù. Trong khi đó, đội ngũ được hình thành từ hai tổ chức trước đây cũng mang theo những thói quen, quy trình và văn hóa làm việc khác nhau. Nếu không có cơ chế rõ ràng, nguy cơ chồng chéo nhiệm vụ, tâm lý so sánh hoặc duy trì tư duy “trường cũ” có thể xuất hiện.

Cô trò Trường TH&THCS Lý Thường Kiệt hân hoan bước vào năm học mới (Ảnh TL).

Bởi vậy, trường xác định 5 quan điểm xuyên suốt: đổi mới quản trị; xây dựng “một trường - một tầm nhìn - một chuẩn chất lượng”; thống nhất nhưng không đồng nhất; quản trị bằng hệ thống thay vì phụ thuộc vào cá nhân; lấy học sinh làm thước đo cuối cùng. Trong đó, mục tiêu cuối cùng không phải giảm đầu mối mà là nâng cao chất lượng giáo dục, hiệu quả sử dụng nguồn lực và năng lực tự vận hành của nhà trường.

Một trong những việc được Trường TH&THCS Lý Thường Kiệt thực hiện ngay sau khi thành lập là thiết kế lại bộ máy, thay vì ghép cơ học hai hệ thống cũ. Từ hệ thống tổ chuyên môn trước sáp nhập, nhà trường tổ chức thành 6 tổ chuyên môn và 1 tổ Văn phòng, gồm 2 tổ chuyên môn Tiểu học, 4 tổ chuyên môn THCS và các tổ có tính liên cấp. Trong đó, việc tổ chức các nhóm chuyên môn dùng chung như Ngoại ngữ, Văn - Thể - Mĩ tạo điều kiện để giáo viên hai cấp cùng sinh hoạt, chia sẻ nguồn lực và từng bước hình thành văn hóa chuyên môn thống nhất.

Cùng với tổ chức lại bộ máy là phân cấp trong điều hành. Một Phó Hiệu trưởng phụ trách chính cấp Tiểu học, một Phó Hiệu trưởng phụ trách chính cấp THCS; các lĩnh vực như bán trú, cơ sở vật chất, công nghệ thông tin, phổ cập và hoạt động giáo dục được giao cụ thể.

Theo Hiệu trưởng Nguyễn Thị Thu Thủy, tổ trưởng, nhóm trưởng không chỉ là người truyền đạt thông báo mà cần trở thành cấp quản lý trung gian thực chất, có khả năng tổ chức công việc, phát triển chuyên môn và chịu trách nhiệm về kết quả của tổ, nhóm.

Cách làm này nhằm giảm sự phụ thuộc vào người đứng đầu. “Hiệu trưởng không thể và cũng không nên trở thành người giải quyết mọi công việc”, bà Thủy xác định, đồng thời nhấn mạnh yêu cầu trao quyền để có thêm nhiều người đủ năng lực chịu trách nhiệm.

Nhà trường cũng tập trung xây dựng hệ thống quy chế, quy trình về tổ chức và hoạt động, quy chế làm việc, phân công nhiệm vụ và cơ chế phối hợp giữa các cấp học, tổ chuyên môn, bộ phận.

Mục tiêu là từng bước chuyển từ cách quản trị phải “xin ý kiến từng việc” sang quản trị bằng quy chế, quy trình và trách nhiệm, trên nguyên tắc phân cấp, ủy quyền, công khai, minh bạch và giải trình.

Lấy con người và học sinh làm trung tâm

Theo lãnh đạo nhà trường, sau sáp nhập, quản trị con người là một trong những nhiệm vụ quan trọng nhất. Trường không chia đội ngũ thành “người của Tiểu học” và “người của THCS” trong các hoạt động chung; việc sử dụng nhân sự dựa trên năng lực, sở trường, trách nhiệm và yêu cầu công việc.

Lớp song ngữ tiếng Nhật năm học 2026 - 2027.

Nhà trường hướng tới xây dựng văn hóa với 5 giá trị: Trách nhiệm - Hợp tác - Đổi mới - Chính trực - Nhân văn. Trong đó, trách nhiệm là nhận việc và theo đến cùng; hợp tác là không để ranh giới giữa các cấp học ảnh hưởng đến quyền lợi của học sinh; đổi mới gắn với quyền đề xuất và trách nhiệm với đề xuất; chính trực thể hiện ở sự minh bạch, có căn cứ trong các quyết định; nhân văn hướng mọi hoạt động tới sự phát triển của học sinh.

Cách tiếp cận này cho thấy sáp nhập không chỉ là câu chuyện về cơ cấu tổ chức mà còn là quá trình xây dựng văn hóa mới. Khi đội ngũ cùng chia sẻ mục tiêu, phối hợp trong công việc và được trao quyền phù hợp, bộ máy mới có điều kiện vận hành thực chất hơn.

Quy mô trường lớn hơn cũng đặt ra yêu cầu quản trị dữ liệu khoa học hơn. Trường TH&THCS Lý Thường Kiệt định hướng số hóa hồ sơ, đồng bộ dữ liệu hai cấp học, sử dụng hồ sơ và văn bản điện tử, chữ ký số, xây dựng hệ thống dữ liệu phục vụ điều hành.

Nhà trường cũng định hướng ứng dụng AI phù hợp trong quản lý, dạy học và phát triển chuyên môn; từng bước hình thành dashboard theo dõi các chỉ số về học sinh, đội ngũ, chuyên môn, tài chính và cơ sở vật chất.

Nhà trường tiếp tục định hướng xây dựng môi trường giáo dục số, tăng cường ứng dụng AI, phát triển năng lực số, STEM/STEAM, hoạt động trải nghiệm, hội nhập và hợp tác quốc tế; đồng thời xây dựng môi trường tiếng Anh liên thông từ lớp 1 đến lớp 9. Từ thực tiễn bước đầu, mô hình quản trị được nhà trường xác định theo chuỗi: tầm nhìn chung - mục tiêu và chiến lược chung - phân cấp theo cấp học, phân quyền theo lĩnh vực - tổ, nhóm chuyên môn tự chủ và chịu trách nhiệm - văn hóa, dữ liệu, công nghệ - chất lượng giáo dục và sự tiến bộ của học sinh.

Với cách tiếp cận này, sáp nhập không dừng ở việc tạo ra một trường học có quy mô lớn hơn. Quan trọng hơn là tổ chức lại để bộ máy vận hành hiệu quả, nguồn lực được sử dụng tốt hơn và đội ngũ có thêm không gian phát huy năng lực.

Như Nhà giáo Nguyễn Thị Thu Thủy nhấn mạnh, mục tiêu của năm học đầu tiên sau sáp nhập là “Đổi mới tư duy - Chuyển biến mạnh mẽ - Kết quả thực chất”. Đây cũng là hướng đi để từ một tổ chức mới hình thành một tập thể thống nhất, qua đó tạo nền tảng nâng cao chất lượng giáo dục và sự tiến bộ của học sinh.