Nâng chất lượng phổ cập giáo dục mầm non cho trẻ 3 - 5 tuổi ở vùng khó Phú Thọ

Giáo viên Trường Mầm non Thu Cúc tổ chức hoạt động vui chơi tập thể cho trẻ.

Huy động trẻ đến lớp gắn với duy trì sĩ số

Tại các xã miền núi Thu Cúc, Xuân Đài (tỉnh Phú Thọ), công tác phổ cập giáo dục mầm non cho trẻ 3 - 5 tuổi được triển khai với nhiều giải pháp phù hợp điều kiện thực tế. Bên cạnh huy động trẻ đến trường, các cơ sở giáo dục chú trọng duy trì sĩ số, nâng cao chất lượng chăm sóc, nuôi dưỡng và giáo dục, nhất là đối với trẻ thuộc hộ nghèo, gia đình khó khăn và đồng bào dân tộc thiểu số.

Đặc thù địa bàn rộng, dân cư phân tán, nhiều điểm trường cách xa trung tâm đặt ra không ít khó khăn. Điều kiện kinh tế của một bộ phận gia đình còn hạn chế cũng ảnh hưởng đến việc đưa đón, chăm sóc và duy trì chuyên cần của trẻ.

Tại Trường Mầm non Thu Cúc (xã Thu Cúc), việc duy trì mạng lưới điểm trường có ý nghĩa quan trọng trong bảo đảm cơ hội tiếp cận giáo dục của trẻ em vùng khó.

Đơn cử, điểm trường tại bản Mông Mỹ Á cách trung tâm xã Thu Cúc khoảng 16km, 100% trẻ là người dân tộc Mông. Duy trì hoạt động tại đây giúp trẻ được học gần nơi cư trú, hạn chế việc phải di chuyển quãng đường xa.

Bà Hà Thị Ngọc Điệp - Hiệu trưởng Trường Mầm non Thu Cúc cho biết, từ đầu năm học 2026 - 2027, nhà trường phối hợp với chính quyền địa phương, khu dân cư, trưởng thôn và phụ huynh rà soát, cập nhật danh sách trẻ trong độ tuổi.

Giáo viên nắm chắc hoàn cảnh từng gia đình, xác định những trường hợp chưa đến trường hoặc có nguy cơ nghỉ học để lựa chọn phương pháp vận động phù hợp. Với trẻ thuộc hộ nghèo, gia đình khó khăn và trẻ dân tộc thiểu số, công tác tuyên truyền được thực hiện gần gũi, dễ hiểu, phù hợp điều kiện sinh hoạt.

Thông qua việc trực tiếp đến từng gia đình, giáo viên trao đổi với phụ huynh về vai trò của giáo dục mầm non đối với sự phát triển thể chất, ngôn ngữ, nhận thức và kỹ năng xã hội của trẻ. Nhờ triển khai đồng bộ các giải pháp, năm học 2026 - 2027, Trường Mầm non Thu Cúc duy trì 5 điểm trường với 375 trẻ, tỷ lệ ra lớp đạt 100%.

Giáo viên Trường Mầm non Thu Cúc hướng dẫn trẻ hoạt động tạo hình, phát triển kỹ năng và tư duy sáng tạo.

Tại Trường Mầm non Xuân Đài, công tác huy động trẻ cũng được triển khai gắn với trách nhiệm của chính quyền, nhà trường và gia đình. Bà Nguyễn Thị Thu - Hiệu trưởng nhà trường cho biết, đơn vị phối hợp với UBND xã, Phòng Văn hóa và Xã hội, các thôn và phụ huynh rà soát trẻ trong độ tuổi, tăng cường tuyên truyền, vận động trẻ đến trường.

Năm học 2026 - 2027, trường có 17 lớp mẫu giáo với 375 trẻ từ 3 - 5 tuổi. Riêng trẻ 5 tuổi, tỷ lệ huy động đạt 100%, góp phần duy trì kết quả phổ cập giáo dục mầm non cho trẻ 5 tuổi. Cùng với đó, nhà trường duy trì học hai buổi/ngày, tổ chức ăn bán trú và phối hợp với phụ huynh nâng cao tỷ lệ chuyên cần.

Kết quả tại hai trường cho thấy, huy động trẻ ra lớp là điều kiện ban đầu, còn duy trì chuyên cần mới bảo đảm tính liên tục của quá trình giáo dục. Đây cũng là yêu cầu quan trọng để nâng hiệu quả phổ cập tại địa bàn nghèo.

Nâng chất lượng chăm sóc, tạo nền tảng phổ cập bền vững

Nếu công tác vận động quyết định khả năng tiếp cận trường lớp thì chất lượng chăm sóc, giáo dục là yếu tố quan trọng để trẻ duy trì việc học.

Cô Hoàng Thị Thúy Tình - Giáo viên Trường Mầm non Thu Cúc chia sẻ, nhiều gia đình có hoàn cảnh khó khăn, bố mẹ đi làm ăn xa, để con ở nhà với ông bà. Việc đưa đón và phối hợp chăm sóc trẻ vì thế đôi lúc chưa chặt chẽ.

Một số trẻ có thể trạng yếu, thường bị ốm khi thời tiết thay đổi. Khả năng nhận thức, tập trung không đồng đều cũng ảnh hưởng đến việc tổ chức các hoạt động giáo dục.

Trước thực tế đó, tôi tăng cường trao đổi trực tiếp, liên hệ qua điện thoại và nhóm Zalo lớp để phối hợp với phụ huynh. Khi trẻ nghỉ học nhiều ngày, tôi chủ động tìm hiểu nguyên nhân, vận động trẻ trở lại trường.

Trong lớp học, cô Tình chú trọng xây dựng môi trường thân thiện, quan tâm trẻ nhút nhát, trẻ mới đến trường; bổ sung đồ dùng, đồ chơi tự tạo phù hợp từng chủ đề. Các hoạt động được tổ chức theo hướng tăng thực hành, trải nghiệm, giao tiếp. Giáo viên giao nhiệm vụ vừa sức, động viên sự tiến bộ của từng trẻ thay vì đặt ra yêu cầu đồng đều.

Giáo viên Trường Mầm non Xuân Đài tổ chức hoạt động ngoài trời, giúp trẻ phát triển kỹ năng và hứng thú đến lớp.

Tại Trường Mầm non Xuân Đài, cô Hà Thị Thanh Nhâm cũng xác định tạo cảm giác an toàn, hứng thú là yếu tố quan trọng để duy trì chuyên cần. Theo đó, tôi tăng cường hoạt động trải nghiệm, trò chơi đóng vai, hoạt động nhóm, khuyến khích trẻ tự tin giao tiếp. Đồng thời, quan tâm động viên, không so sánh, chê trách mà ghi nhận tiến bộ của từng trẻ.

Bên cạnh nỗ lực của giáo viên, chính sách hỗ trợ trẻ có hoàn cảnh khó khăn cũng giữ vai trò thiết thực. Theo bà Hà Thị Ngọc Điệp - Hiệu trưởng Trường Mầm non Thu Cúc các chính sách hỗ trợ góp phần giảm gánh nặng kinh tế cho gia đình, khuyến khích phụ huynh đưa trẻ đến trường thường xuyên.

Có thể thấy, sự phối hợp giữa chính quyền, nhà trường, giáo viên và phụ huynh là điều kiện quan trọng để thực hiện các nhiệm vụ này. Qua đó, trẻ em tại địa bàn nghèo, vùng khó khăn ở Phú Thọ có thêm điều kiện tiếp cận giáo dục mầm non thường xuyên, tạo nền tảng phát triển trước khi bước vào bậc tiểu học.