Nâng hạng chứng khoán Việt Nam: Để thị trường không chỉ thay tên gọi hay vị thế

Hình ảnh cờ đỏ sao vàng cùng lời chúc mừng Việt Nam xuất hiện tại Sở Giao dịch chứng khoán New York (Mỹ). (Nguồn: Ủy ban Chứng khoán Nhà nước)

Bên cạnh hình ảnh cờ đỏ sao vàng, các màn hình còn hiển thị dòng chữ lớn “Congratulations Vietnam! From Frontier to Emerging Market” (Chúc mừng Việt Nam! Từ thị trường cận biên lên thị trường mới nổi).

Sau 26 năm hình thành và phát triển, thị trường chứng khoán Việt Nam sẽ bước sang một vị thế mới khi gia nhập nhóm mới nổi thứ cấp trong hệ thống phân loại thị trường của FTSE Russell từ ngày 21/9.

Quá trình đưa cổ phiếu Việt Nam vào hệ thống chỉ số toàn cầu của FTSE được triển khai theo nhiều giai đoạn, thay vì hoàn tất ngay một lần. Dòng vốn từ các quỹ đầu tư quốc tế bắt đầu được kích hoạt. Các quỹ chỉ số thị trường mới nổi của Vanguard cam kết giải ngân và thêm cổ phiếu Việt Nam vào danh mục từ ngày 21/9.

Thành quả của nhiều năm cải cách kiên định

Ông Alex Hong, Đồng Giám đốc Thị trường Vốn khu vực châu Á-Thái Bình Dương của Sở Giao dịch Chứng khoán New York (NYSE) nhìn nhận cột mốc nâng hạng là thành quả của nhiều năm cải cách kiên định và có kỷ luật.

Ông nhấn mạnh: "Thành tựu tuyệt vời này là minh chứng cho sự bền bỉ và tài năng của người dân Việt Nam, tầm nhìn mang tính chuyển đổi của Chính phủ, cũng như niềm tin mà Việt Nam đã gây dựng được trong cộng đồng quốc tế.

Nhìn lại hành trình từ một nền kinh tế nông nghiệp trở thành một cường quốc sản xuất, và giờ đây là một trung tâm về công nghệ, đổi mới sáng tạo - tất cả chỉ trong một thế hệ - thật khó để không lạc quan khi hình dung về những cơ hội và tiềm năng dành cho thế hệ tiếp theo.

Việc nâng hạng không phải là điểm kết thúc, mà là cánh cổng mở ra một thị trường có thanh khoản sâu hơn, khả năng tiếp cận nguồn vốn toàn cầu tốt hơn và một cầu nối vững chắc hơn giữa doanh nghiệp Việt Nam với các thị trường quốc tế".

Từ Morgan Stanley, ông Gokul Laroia, Giám đốc Điều hành Khu vực châu Á của Morgan Stanley của tập đoàn dịch vụ tài chính và ngân hàng đầu tư khẳng định, sự kiện nâng hạng không đơn thuần là sự thay đổi về vị trí của Việt Nam trong hệ thống phân loại thị trường.

Theo ông, cột mốc này mang ý nghĩa lớn hơn nhiều so với một sự thay đổi đơn thuần về phân loại thị trường. Đây là sự ghi nhận mạnh mẽ đối với những tiến bộ vượt bậc của nền kinh tế Việt Nam cũng như sự phát triển đáng kể của thị trường vốn.

“Những cải cách được triển khai trong những năm gần đây đã góp phần nâng cao khả năng tiếp cận thị trường, củng cố niềm tin của nhà đầu tư và gia tăng sức hấp dẫn của Việt Nam đối với dòng vốn toàn cầu”, ông Gokul Laroia nói.

Trong khi đó, tại sự kiện “A Celebration - Viet Nam Into EM” diễn ra sáng nay (18/9) tại Hà Nội, ông Bùi Hoàng Hải, Phó Chủ tịch Ủy ban Chứng khoán Nhà nước nhấn mạnh, nâng hạng là một thành tựu quan trọng, là một bước trong quá trình phát triển liên tục của thị trường.

Ở góc độ một thành viên thị trường, Tổng Giám đốc Chứng khoán SSI Nguyễn Đức Thông cho hay, Việt Nam đã trải qua 8 năm kể từ khi được FTSE Russell đưa vào danh sách theo dõi. Xa hơn, thị trường chứng khoán Việt Nam khởi đầu năm 2000 chỉ với hai doanh nghiệp niêm yết.

“Điều làm chúng tôi hào hứng nhất không chỉ là tên gọi hay vị thế, mà là những gì đi kèm với nó. Đó là thanh khoản sâu hơn, tiêu chuẩn cao hơn và quan trọng nhất là dòng nhà đầu tư mới với những đòi hỏi cao hơn”, ông Nguyễn Đức Thông nói.

Khách hàng giao dịch chứng khoán. (Ảnh: Trần Việt/TTXVN)

Chất lượng thị trường là yếu tố quyết định

Những đòi hỏi đó cũng cho thấy mặt còn lại của nâng hạng. Việc Việt Nam bước vào một nhóm thị trường mới có thể mở rộng phạm vi tiếp cận với các tổ chức đầu tư toàn cầu, nhưng đồng thời thị trường, doanh nghiệp niêm yết và chính các công ty chứng khoán cũng phải thích ứng với những yêu cầu cao hơn về chất lượng dịch vụ, minh bạch, quản trị và hạ tầng.

Ông Bùi Hoàng Hải cho rằng, nếu chặng đường vừa qua tập trung tháo gỡ những rào cản để Việt Nam tiến gần hơn tới chuẩn mực của thị trường quốc tế, giai đoạn tiếp theo sẽ đặt ra yêu cầu lớn hơn: Không chỉ mở cửa cho dòng vốn, mà còn phải nâng chất lượng thị trường và tạo đủ hàng hóa để hấp thụ dòng vốn đó.

Một trong những thay đổi quan trọng nhất được ông Bùi Hoàng Hải nhắc tới là việc áp dụng cơ chế không yêu cầu nhà đầu tư tổ chức nước ngoài đủ điều kiện phải có đủ tiền trước khi đặt lệnh mua cổ phiếu.

Những cải cách được triển khai trong những năm gần đây đã góp phần nâng cao khả năng tiếp cận thị trường, củng cố niềm tin của nhà đầu tư và gia tăng sức hấp dẫn của Việt Nam đối với dòng vốn toàn cầu.

“Đây từng là một trong những rào cản lớn đối với nhà đầu tư nước ngoài. Cùng với việc tháo gỡ yêu cầu này, hệ thống công nghệ thông tin mới được đưa vào vận hành, hiện đại hóa hạ tầng giao dịch, bù trừ và thanh toán, tạo nền tảng để thị trường có thể xử lý quy mô lớn hơn”, Phó Chủ tịch Ủy ban Chứng khoán Nhà nước chia sẻ.

Phó Chủ tịch Ủy ban Chứng khoán Nhà nước cũng nhận thấy, một trong những ưu tiên của giai đoạn tới là chuẩn bị cho cơ chế đối tác bù trừ trung tâm (CCP), đồng thời tiếp tục cải thiện thanh toán, quản trị rủi ro và xây dựng hạ tầng phục vụ các sản phẩm, thông lệ thị trường mới.

Cùng với hạ tầng, một lớp tiêu chuẩn mới cũng sẽ được nâng lên và “bài toán” hàng hóa cũng là điều đáng chú ý.

Ông Bùi Hoàng Hải cho biết, ưu tiên khác là mở rộng cả quy mô và chất lượng của thị trường đầu tư Việt Nam. Trong đó có việc phát triển các thương vụ phát hành cổ phiếu lần đầu ra công chúng (IPO) quy mô lớn, chất lượng cao, tạo điều kiện thuận lợi để các doanh nghiệp có vốn đầu tư nước ngoài (FDI) đủ điều kiện niêm yết và huy động vốn.

Ngoài ra, việc tăng tỷ lệ cổ phiếu tự do chuyển nhượng và cải thiện thanh khoản cũng là điều cần lưu ý. Điều đó có nghĩa thị trường không chỉ cần thêm doanh nghiệp lớn lên sàn, mà còn cần đủ lượng cổ phiếu thực sự có thể được nhà đầu tư mua bán.

“Nâng hạng mở rộng cánh cửa, nhưng chất lượng thị trường mới quyết định dòng vốn có bước qua và ở lại hay không”, ông Bùi Hoàng Hải nhấn mạnh.

Đồng hành để thị trường lớn hơn, bền vững hơn

Để tận dụng cơ hội lớn này, điều quan trọng là điều quan trọng là cần có sự đồng hành và phối hợp chặt chẽ giữa cơ quan quản lý, các tổ chức tài chính-chứng khoán và cộng đồng doanh nghiệp, qua đó tạo nền tảng để dòng vốn quốc tế vào thị trường một cách bền vững.

FTSE Russell đã cam kết hỗ trợ toàn diện để thị trường vốn Việt Nam tiếp tục phát triển, hội nhập sâu hơn vào thị trường quốc tế và thu hút vốn đầu tư nước ngoài.

Bà Fiona Bassett, Tổng Giám đốc điều hành FTSE Russell khẳng định, sự hỗ trợ của FTSE Russell không chỉ dừng ở việc nâng hạng mà còn bao gồm phát triển các tiêu chuẩn, cải thiện độ sâu thị trường, thanh khoản và khả năng chống chịu; tăng niềm tin và sự tham gia của nhà đầu tư quốc tế; hiện đại hóa hạ tầng thị trường, phát triển nhà đầu tư tổ chức, xây dựng các công cụ quản trị rủi ro và hỗ trợ phát triển sản phẩm mới.

Trong khi đó, về phía SSI, ông Nguyễn Đức Thông nhấn mạnh, cam kết của SSI trong chặng đường mới được gói trong hai chữ “đồng hành”.

Không đi phía trước, không đi phía sau, mà là đi bên cạnh, SSI sẽ đồng hành cùng cơ quan quản lý và nhà đầu tư để xây dựng thị trường Việt Nam không chỉ lớn hơn mà còn mạnh mẽ hơn và quan trọng hơn là bền vững hơn.