Nâng hạng thị trường chứng khoán: Đòn bẩy hút vốn ngoại và chuẩn hóa hạ tầng

Báo cáo của SSI dự báo Việt Nam có khả năng đón nhận dòng vốn từ các quỹ thụ động từ tháng 9/2026. (Ảnh: TTXVN)

Thị trường chứng khoán Việt Nam đang đứng trước thời điểm có tính lịch sử trong chu kỳ phát triển. Bước sang năm 2026, câu chuyện nâng hạng từ thị trường cận biên lên thị trường mới nổi đã có lộ trình hiện hữu với những bước đi cụ thể về pháp lý và hạ tầng.

Theo giới chuyên môn, đây được xem như cú hích mang tính cấu trúc, không chỉ nhằm thu hút hàng tỷ USD từ các quỹ đầu tư quốc tế mà còn là phép thử quan trọng cho tính minh bạch và sức chống chịu của nền kinh tế Việt Nam trong giai đoạn mới.

Cải cách hạ tầng và "làn sóng" vốn ngoại

Theo báo cáo mới nhất từ Trung tâm Phân tích và Tư vấn đầu tư, Công ty Chứng khoán SSI, thị trường chứng khoán bước vào năm 2026 với đà tăng trưởng khả quan. Theo đó, VN-Index từng có thời điểm tiệm cận mức mục tiêu 1.920 điểm trước khi xuất hiện các nhịp điều chỉnh kỹ thuật.

Ông Phạm Lưu Hưng, Giám đốc Trung tâm này nhận định các biến động ngắn hạn trên thị trường hiện nay mang tính chiến thuật hơn là cấu trúc. Trong khi đó, triển vọng trung hạn đang được củng cố bởi mục tiêu tăng trưởng GDP đầy tham vọng ở mức 10% và sự chuyển dịch mạnh mẽ của dòng vốn nội từ các kênh bất động sản, vàng sang cổ phiếu.

Điểm nhấn quan trọng nhất chính là lộ trình nâng hạng theo tiêu chí của FTSE Russell. Theo đó, báo cáo của SSI dự báo Việt Nam có khả năng đón nhận dòng vốn từ các quỹ thụ động từ tháng 9/2026. Ước tính, tổng quy mô vốn từ các quỹ ETF quốc tế như Vanguard có thể đạt khoảng 1,67 tỷ USD. Tuy nhiên, thay vì đổ dồn vào một thời điểm, dòng vốn này dự kiến sẽ được giải ngân phân kỳ trong 3 đến 5 quý tới, tương tự như kinh nghiệm từ thị trường Arab Saudi năm 2019. Cách tiếp cận này giúp thị trường hấp thụ nguồn lực một cách có trật tự, giảm thiểu các cú sốc thanh khoản và hỗ trợ quá trình hình thành giá hiệu quả hơn.

Để hiện thực hóa mục tiêu này, một hệ thống các cải cách pháp lý mang tính đột phá đã được triển khai. Thông tư 68/2024 đã tháo gỡ nút thắt về việc ký quỹ trước giao dịch cho nhà đầu tư nước ngoài. Tiếp đó, Nghị định 245/2025 đã giải quyết các vấn đề cốt lõi về giới hạn sở hữu nước ngoài và rút ngắn thời gian từ IPO đến niêm yết từ 90 ngày xuống còn 30 ngày. Đặc biệt, cơ chế đối tác bù trừ trung tâm và việc vận hành hệ thống KRX đã tạo ra nền tảng hạ tầng hiện đại, giúp Việt Nam tiệm cận gần hơn với các tiêu chuẩn khắt khe của Tổ chức MSCI.

Phân tích sâu hơn về danh mục tiềm năng, các chuyên gia cho rằng những mã cổ phiếu vốn hóa lớn và có tỷ lệ tự do chuyển nhượng cao (như VIC, VCB, VHM, HPG hay FPT) sẽ là tâm điểm thu hút dòng vốn ngoại.

Theo ước tính từ Công ty Chứng khoán SSI, riêng mã VIC có thể thu hút hơn 414 triệu USD dòng vốn vào, trong khi HPG và VHM cũng ghi nhận con số lần lượt là 147 triệu USD và 92 triệu USD. Việc đa dạng hóa nguồn hàng thông qua các đợt IPO lớn (như Highlands Coffee hay CP Việt Nam) cũng được kỳ vọng sẽ mở rộng độ sâu thị trường, đáp ứng nhu cầu của các nhà đầu tư tổ chức chuyên nghiệp.

Theo ước tính từ Công ty Chứng khoán SSI, riêng mã VIC có thể thu hút hơn 414 triệu USD dòng vốn vào, trong khi HPG và VHM cũng ghi nhận con số lần lượt là 147 triệu USD và 92 triệu USD. (Ảnh: TTXVN)

Từ danh xưng "mới nổi" đến chất lượng tăng trưởng

Dù những con số về dòng vốn tỷ USD mang lại nhiều hưng phấn, song các chuyên gia quốc tế và cơ quan quản lý đều chung nhận định: Nâng hạng chỉ là cánh cửa đầu tiên. Điều nhà đầu tư cần hơn là một thị trường minh bạch, dễ tiếp cận và có chất lượng hàng hóa thực chất để gắn bó lâu dài.

Đại diện Cơ quan Hợp tác Quốc tế Nhật Bản (JICA) đã từng lưu ý rằng nâng hạng không phải là mục tiêu cuối cùng. Giá trị cốt lõi nằm ở việc nâng cao chất lượng tổng thể của thị trường vốn, làm cho thị trường ổn định và hiệu quả hơn để tạo dựng niềm tin. Hiện nay, nguồn cung doanh nghiệp niêm yết mới vẫn còn hạn chế và các rào cản về giới hạn sở hữu nước ngoài ở một số ngành nhạy cảm vẫn là điểm nghẽn cần tiếp tục tháo gỡ. Nếu chất lượng quản trị doanh nghiệp và tính kỷ luật trong công bố thông tin không được cải thiện đồng bộ, dòng tiền quốc tế sẽ khó có thể ở lại bền vững.

Chia sẻ quan điểm này, Thứ trưởng Bộ Tài chính Nguyễn Đức Chi nhấn mạnh mục tiêu phát triển giai đoạn 2026–2030 đòi hỏi nhu cầu vốn cho các dự án hạ tầng chiến lược và kết nối quốc tế là rất lớn. Năm 2025, Việt Nam đã đạt được những kết quả ấn tượng với tăng trưởng GDP 8,02% và tổng kim ngạch xuất nhập khẩu kỷ lục trên 930 tỷ USD. Tuy nhiên, quy mô thị trường vốn trong nước hiện vẫn còn khiêm tốn so với tiềm năng, hệ thống nhà đầu tư tổ chức chưa đa dạng và các quỹ hưu trí, quỹ đầu tư chứng khoán hoạt động chưa tương xứng.

Nhìn từ góc độ thực địa, ông Trần Hiếu, Trưởng phòng phát triển kinh doanh của Quỹ đầu tư Mirae Asset (Việt Nam), cho rằng dư địa để thị trường vốn Việt Nam mở rộng quy mô là rất khả quan. Hiện vốn hóa thị trường chứng khoán Việt Nam đạt khoảng 85% GDP, trong khi các quốc gia như Thái Lan hay Malaysia đã vượt mức 100%. Tỷ lệ dân số tham gia đầu tư chứng khoán tại Việt Nam cũng chỉ mới ở mức 8–10%, thấp hơn nhiều so với mức 35–40% tại Hàn Quốc hay Đài Loan (Trung Quốc). Sự chênh lệch này chính là cơ hội để thị trường gia tăng độ sâu và tính thanh khoản trong những năm tới.

Điều nhà đầu tư cần hơn là một thị trường minh bạch, dễ tiếp cận và có chất lượng hàng hóa thực chất để gắn bó lâu dài. (Ảnh: Vietnam+)

Tổng hòa các yếu tố từ tăng trưởng vĩ mô ổn định, sự hoàn thiện về hạ tầng công nghệ đến các thay đổi bước ngoặt về tư duy pháp lý, thị trường chứng khoán Việt Nam đang sở hữu những tiền đề cần thiết để chuyển mình.

Theo giới chuyên môn, sự hội tụ này sẽ góp phần hiện thực hóa tầm nhìn của Đại hội Đại hội đại biểu toàn quốc lần thứ XIV, Việt Nam trở thành nước phát triển có thu nhập cao vào năm 2045 đồng thời khẳng định vị thế là điểm đến an toàn, hấp dẫn cho dòng vốn toàn cầu.

Do đó, trong giai đoạn nền kinh tế cần thêm những nguồn lực mạnh mẽ để bứt phá, một thị trường vốn minh bạch và hiện đại chính là đòn bẩy quan trọng nhất để đưa nguồn lực tài chính đi vào những khu vực tạo ra giá trị thực chất cho xã hội (theo tinh thần của Nghị quyết 57-NQ/TW về đột phá phát triển khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số quốc gia) đồng thời thúc đẩy khối kinh tế tư nhân lớn mạnh và hội nhập sâu rộng (theo đúng định hướng của Nghị quyết 68-NQ/TW)./.