Nâng sức bật hội nhập của địa phương

“Người đồng hành tin cậy”

Là địa phương được lựa chọn để tổ chức Diễn đàn hợp tác địa phương Việt Nam – Nhật Bản lần thứ nhất, Bí thư Tỉnh ủy Quảng Ninh Vũ Đại Thắng khi ấy (nay là Chủ tịch UBND TP. Hà Nội) ấp ủ nhiều kỳ vọng mở rộng thêm những kênh thu hút đầu tư nước ngoài (FDI), đặc biệt là nguồn vốn FDI chất lượng cao đến từ xứ sở “hoa anh đào” Nhật Bản.

Được tổ chức vào cuối tháng 11/2025, Diễn đàn do Bộ Ngoại giao phối hợp với Đại sứ quán Nhật Bản tại Việt Nam và UBND tỉnh Quảng Ninh tổ chức, nhằm cụ thể hóa các nội dung đã được Lãnh đạo cấp cao hai nước thống nhất về việc tăng cường quan hệ Đối tác chiến lược vì hòa bình và thịnh vượng tại châu Á và trên thế giới, trong đó có hợp tác địa phương.

Ông Vũ Đại Thắng cho biết, tỉnh Quảng Ninh đã duy trì mối quan hệ hợp tác chặt chẽ với Đại sứ quán Nhật Bản tại Việt Nam và luôn nhận được sự quan tâm, hỗ trợ rất nhiệt tình của các Đại sứ qua các thời kỳ, cũng như các cơ quan, tổ chức của Nhật Bản. Các dự án ODA của Nhật Bản thông qua Đại sứ quán Nhật Bản tại Việt Nam, Cơ quan Hợp tác quốc tế (JICA) và các tổ chức của Nhật Bản đã dành cho Quảng Ninh sự hỗ trợ nguồn lực lớn, góp phần hiệu quả và rất quan trọng vào sự phát triển kinh tế - xã hội của tỉnh.

Góp phần làm cầu nối giữa đối tác Nhật Bản và tỉnh Quảng Ninh, theo ông Vũ Đại Thắng, đến từ việc vận dụng hiệu quả kênh đối ngoại địa phương và không thể thiếu hỗ trợ tích cực của “người đồng hành tin cậy” là Bộ Ngoại giao.

Tham gia phát biểu trong Phiên toàn thể về tổng quan tình hình hợp tác địa phương Việt Nam - Nhật Bản tại Diễn đàn, Chủ tịch UBND tỉnh Phú Thọ Trần Duy Đông khẳng định, Phú Thọ luôn coi Nhật Bản là “đối tác chiến lược, tin cậy, giàu thiện chí”, đồng thời gửi lời mời tới các nhà đầu tư, doanh nghiệp đến với đất Tổ Hùng Vương.

Sau khi sáp nhập ba tỉnh Phú Thọ, Vĩnh Phúc, Hòa Bình từ ngày 1/7/2025, tỉnh Phú Thọ mang một diện mạo mới với khát vọng lớn lao, trở thành cực tăng trưởng, động lực phát triển vùng Trung du và miền núi Bắc Bộ. Và để hiện thực hóa mục tiêu và khát vọng đó, ông Đông nhấn mạnh không thể thiếu vắng sự chung tay của các nhà đầu tư quốc tế. Ông chia sẻ: “Trong thời gian dài, chúng tôi đã thực hiện tốt đường lối kinh tế đối ngoại và có sự hỗ trợ của các ban, ngành, nhất là từ phía Bộ Ngoại giao”.

Từ “xúc tiến đơn lẻ” sang “đồng hành phát triển”

Nhìn lại chặng đường của đối ngoại địa phương trong năm 2025, Thứ trưởng Ngoại giao Ngô Lê Văn đánh giá, các địa phương đã chuyển từ tư duy “xúc tiến đơn lẻ” sang “đồng hành phát triển” trong triển khai ngoại giao kinh tế. Xúc tiến đầu tư, thương mại, du lịch được triển khai liên hoàn, gắn với phát triển vùng, chuyển đổi mô hình tăng trưởng và yêu cầu nâng cao chất lượng, hiệu quả thu hút nguồn lực bên ngoài. Nhiều địa phương chủ động tận dụng các hiệp định thương mại thế hệ mới, kết nối với các tập đoàn đa quốc gia, đối tác công nghệ, từng bước đưa ngoại giao kinh tế vào sâu trong cấu trúc phát triển. Đối ngoại địa phương cũng góp phần mở rộng thị trường, thúc đẩy chuyển giao công nghệ, nâng cao năng lực quản trị và vị thế của địa phương trong chuỗi giá trị khu vực và toàn cầu.

Đối ngoại Đảng được đẩy mạnh với sự chỉ đạo, trực tiếp tham gia của lãnh đạo địa phương. Kênh tiếp xúc, hợp tác cấp địa phương đã trở thành những “mạch dẫn mềm”, giúp duy trì đối thoại, tăng cường hiểu biết và hạn chế nguy cơ va đập lợi ích. Các địa phương chú trọng chiều sâu, tính bền vững và mức độ gắn kết lợi ích với các đối tác nước ngoài. Thông qua sự hỗ trợ của Bộ Ngoại giao, 135 thỏa thuận quốc tế giữa địa phương với đối tác nước ngoài đã được ký.

Trong bối cảnh triển khai chính quyền địa phương hai cấp, trong năm 2025, Cục Ngoại vụ và Ngoại giao Văn hóa (Bộ Ngoại giao) đã chủ trì thúc đẩy, hỗ trợ công tác đối ngoại của các địa phương thiết thực, hiệu quả, tổ chức thành công bốn hội nghị lớn kết nối địa phương với đối tác quốc tế: Hội nghị gặp gỡ Hàn Quốc tại Hưng Yên (5/2025); Hội nghị gặp gỡ Nghệ An - Hong Kong tại Nghệ An (8/2025); Hội nghị gặp gỡ Nhật Bản khu vực Đồng bằng sông Cửu Long tại Cần Thơ (8/2025); Diễn đàn hợp tác địa phương Việt Nam - Nhật Bản tại Quảng Ninh (11/2025), thu hút 400-800 đại biểu tham gia mỗi hoạt động, lần đầu tiên có sự hiện diện của Thủ tướng Chính phủ Phạm Minh Chính và Chủ tịch Quốc hội Trần Thanh Mẫn. Trong những khuôn khổ đó, đã có hơn 1.000 cuộc kết nối trực tiếp giữa các địa phương, doanh nghiệp với đối tác nước ngoài được tổ chức.

Bộ Ngoại giao đã đồng hành, hỗ trợ 23 địa phương thúc đẩy 48 hồ sơ liên quan đến di sản; vận động UNESCO hỗ trợ khoảng 310.740 USD cho Huế, Cao Bằng, Lạng Sơn, Nghệ An khắc phục hậu quả lũ lụt, phục vụ phát triển bền vững; hỗ trợ địa phương tổ chức sự kiện quốc tế lớn, tổ chức chương trình giới thiệu, xúc tiến đầu tư, quảng bá văn hóa - du lịch của 15 địa phương ở sáu quốc gia; tổ chức đoàn lãnh đạo các cơ quan ngoại vụ, du lịch địa phương đi Vân Nam, Quảng Tây, Trung Quốc nhằm mở rộng hợp tác địa phương - địa phương.

Công tác tham mưu, định hướng, hỗ trợ trực tiếp các địa phương cũng được Bộ Ngoại giao triển khai tích cực, hiệu quả. Năm 2025, Cục Ngoại vụ và Ngoại giao Văn hóa đã chủ trì, phối hợp phục vụ 70 đoàn Lãnh đạo Bộ thăm, làm việc tại địa phương; chuẩn bị nội dung cho 11 cuộc làm việc của Lãnh đạo Bộ với lãnh đạo địa phương tại Hà Nội; tổ chức nhiều lớp cập nhật kiến thức, nghiệp vụ đối ngoại cho công chức, viên chức ngoại vụ địa phương.

Đưa thế giới gần hơn từng địa phương

“Trong hành trình hội nhập, nếu mỗi địa phương là một con tàu đang vươn ra biển lớn, thì Bộ Ngoại giao là bánh lái chiến lược giúp các con tàu ấy giữ vững phương hướng, đi đúng hải trình và tăng tốc đúng thời điểm. Bộ Ngoại giao tiếp tục phát huy vai trò đồng hành, định hướng, vừa kết nối, vừa hỗ trợ, để sức bật hội nhập của địa phương được phát huy bền vững”, Thứ trưởng Ngô Lê Văn khẳng định.

Theo Thứ trưởng, đứng trước những thay đổi nhanh và khó lường của môi trường quốc tế, Bộ Ngoại giao không chỉ dừng lại ở việc “mở cửa” đối ngoại, mà chủ động điều tiết, giúp các địa phương nhận diện cơ hội, phòng ngừa rủi ro và khai thác hiệu quả các cam kết quốc tế.

Thông qua mạng lưới các Cơ quan đại diện Việt Nam ở nước ngoài và sự phối hợp chặt chẽ với các bộ, ngành, Bộ Ngoại giao đã và đang đưa thế giới đến gần hơn với từng địa phương. Những hoạt động hợp tác, kết nối với vai trò dẫn dắt, đồng hành của Bộ Ngoại giao giúp địa phương gắn kết, từng bước tham gia sâu hơn vào những chuỗi liên kết khu vực và toàn cầu.

“Trong hành trình hội nhập, nếu mỗi địa phương là một con tàu đang vươn ra biển lớn, thì Bộ Ngoại giao là bánh lái chiến lược giúp các con tàu ấy giữ vững phương hướng, đi đúng hải trình và tăng tốc đúng thời điểm. Bộ Ngoại giao tiếp tục phát huy vai trò đồng hành, định hướng, vừa kết nối, vừa hỗ trợ, để sức bật hội nhập của địa phương được phát huy bền vững”.

Thứ trưởng Bộ Ngoại giao Ngô Lê Văn

Bộ Ngoại giao cũng quan tâm, hỗ trợ các địa phương trong nâng cao năng lực nội tại, từ hoàn thiện thể chế, tăng cường quản lý nhà nước về đối ngoại, đến đào tạo đội ngũ cán bộ đáp ứng yêu cầu hội nhập ngày càng sâu rộng. Đây là nền tảng để mỗi địa phương đủ “bản lĩnh” và “năng lực” để đứng vững trước “sóng gió”, tận dụng cơ hội và xử lý những thách thức phát sinh trong quá trình hội nhập.

Với những nỗ lực từ phía Bộ Ngoại giao cũng như các địa phương, công tác đối ngoại địa phương thời gian qua đã có bước chuyển mình rõ nét với tư duy chủ động, linh hoạt và hướng tới hiệu quả thực chất. Đặt trong mối liên hệ chặt chẽ với đường lối đối ngoại chung của Đảng và Nhà nước, hợp tác địa phương góp phần xây dựng lòng tin, tạo thế đan xen lợi ích và củng cố môi trường hòa bình, ổn định từ cơ sở.

Phan Mích