Nâng tầm gia trị nông sản để mở rộng thị trường

Chú trọng chất lượng sản phẩm

Ở thôn Lai Bình, xã Vĩnh Linh, gia đình anh Trần Phương Anh đang duy trì mô hình sản xuất theo hướng nông nghiệp sạch, trong đó cây trồng và vật nuôi được kết nối thành một chu trình. Lúa, ngô, khoai lang, sắn cùng các loại rau, củ, quả được tận dụng làm nguồn thức ăn cho vật nuôi. Một phần nguyên liệu được phơi, bảo quản, nghiền thành bột; rau, củ, quả được xay và ủ với men vi sinh. Những phụ phẩm khác cũng được tận dụng để tạo nguồn đạm cho thức ăn chăn nuôi.

Với cách làm này, gia đình anh Phương Anh nuôi mỗi lứa vài trăm con gà, 30-50 con lợn. Sản phẩm được làm theo hướng sạch, hạn chế phụ thuộc vào nguồn thức ăn công nghiệp.

Anh Trần Phương Anh (thôn Lai Bình, xã Vĩnh Linh) tận dụng nguồn nguyên liệu tại chỗ để tạo thức ăn cho đàn vật nuôi, hướng đến sản xuất nông nghiệp sạch - Ảnh: N.B

Anh Trần Phương Anh, thành viên HTX Nông nghiệp sạch Tây Sơn, xã Vĩnh Linh cho biết, cách làm này giúp tận dụng tốt hơn nguồn nguyên liệu tại chỗ, giảm chất thải trong sản xuất và tạo ra sản phẩm mà gia đình tin tưởng về chất lượng. Nhưng từ câu chuyện của người sản xuất cũng cho thấy một thực tế: Làm ra sản phẩm tốt chưa đồng nghĩa với việc sản phẩm có thể bán được giá trị tương xứng.

Theo anh Phương Anh, sản phẩm sạch hiện vẫn phải cạnh tranh với các sản phẩm sản xuất công nghiệp có giá bán thấp hơn. Khi người tiêu dùng chưa có nhiều căn cứ để nhận biết, phân biệt chất lượng, việc lựa chọn thường dễ nghiêng về sản phẩm có giá rẻ.

Đây cũng là một trong những vấn đề đặt ra đối với quá trình nâng giá trị nông sản. Bởi nếu chất lượng chỉ được khẳng định bằng lời cam kết của người sản xuất, còn thương hiệu chưa đủ mạnh và thị trường chưa có cơ chế nhận diện rõ ràng, thì phần giá trị gia tăng khó quay trở lại với người làm ra sản phẩm.

Quảng Trị có quy mô sản xuất nông nghiệp khá lớn. Riêng vụ hè-thu năm 2026, diện tích gieo trồng toàn tỉnh đạt hơn 76.600ha. Cùng với cây lúa, địa phương còn có nhiều sản phẩm đặc trưng như cà phê, cao su, hồ tiêu, sắn, các loại cây ăn quả và sản phẩm chăn nuôi. Quy mô sản xuất này tạo ra nguồn nguyên liệu lớn, nhưng để biến sản lượng thành giá trị kinh tế cao hơn, sản phẩm cần đi thêm một chặng đường: Từ đồng ruộng đến chế biến, từ sản phẩm đến thương hiệu và từ thương hiệu đến thị trường.

Nắm bắt nhu cầu thị trường

Tại các xã Tân Lập, Hướng Phùng, Khe Sanh, cà phê là một trong những cây trồng chủ lực. Từ sản xuất nguyên liệu, các HTX, cơ sở chế biến đang từng bước quan tâm nhiều hơn đến chất lượng hạt cà phê, quy trình thu hái, sơ chế và chế biến.

Tại HTX nông nghiệp sinh thái Bốn Phương, xã Hướng Phùng, cà phê được sản xuất, thu mua và chế biến theo những yêu cầu ngày càng khắt khe của thị trường. HTX đã liên kết với hơn 100 hộ dân, đầu tư hệ thống phơi, sấy và kiểm soát các công đoạn trong quá trình chế biến.

Hợp tác xã Nông nghiệp sinh thái Bốn Phương chú trọng kiểm soát chất lượng cà phê từ thu mua đến chế biến - Ảnh:Tư liệu

Ông Nguyễn Duy Phương, Giám đốc HTX nông nghiệp sinh thái Bốn Phương cho biết, thị trường càng yêu cầu cao thì người sản xuất càng phải kiểm soát chặt chẽ từ đầu vào đến sản phẩm cuối cùng. Khi chất lượng được bảo đảm, sản phẩm mới có cơ hội tiếp cận những thị trường khó tính. Từ cây cà phê có thể thấy, thị trường không chỉ đặt câu hỏi sản phẩm được làm ra như thế nào mà còn quan tâm sản phẩm có gì khác biệt, chất lượng được chứng minh ra sao và thương hiệu nào đứng phía sau.

Với cây lúa, câu chuyện lại bắt đầu từ một vấn đề khác: Sản xuất được nhưng phải bán được và bán với giá hợp lý. Việc áp dụng quy trình kỹ thuật, sử dụng giống có chất lượng và cơ giới hóa một số khâu sản xuất đang được nhiều đia phương triển khai, góp phần nâng cao hiệu quả canh tác. Tuy nhiên, bài toán đầu ra vẫn là điều người nông dân quan tâm.

Ông Nguyễn Thọ Hữu, Giám đốc HTX Bích La, xã Triệu Phong nhìn nhận, sản xuất nông nghiệp nếu chỉ tập trung vào năng suất thì chưa đủ. Điều người dân cần là có thị trường tiêu thụ ổn định, có doanh nghiệp liên kết bảo đảm đầu ra để yên tâm đầu tư trở lại sản xuất. Thực tế này cho thấy, một sản phẩm muốn đi xa cần được tổ chức lại từ sản xuất, thu hoạch, sơ chế, chế biến, bảo quản đến phân phối và tiêu thụ.

Sản xuất lúa cần gắn với thị trường tiêu thụ để nâng cao giá trị và hiệu quả cho người nông dân - Ảnh: N.B

Trong đó, thương hiệu ngày càng trở thành một yếu tố quan trọng. Đợt 1 năm 2026, toàn tỉnh có 18 sản phẩm đăng ký chứng nhận OCOP. Việc phát triển các sản phẩm OCOP là một trong những hướng để hoàn thiện sản phẩm, nâng khả năng nhận diện và mở rộng thị trường. Tuy nhiên, thương hiệu không chỉ nằm ở một cái tên hay một bao bì đẹp. Đằng sau đó phải là chất lượng ổn định, quy trình sản xuất rõ ràng, khả năng truy xuất nguồn gốc và năng lực đáp ứng đơn hàng.

Bà Nguyễn Hồng Phương, Phó Giám đốc Sở Nông nghiệp và Môi trường cho biết, một trong những yêu cầu đặt ra hiện nay là tiếp tục nâng chất lượng sản phẩm, đẩy mạnh chế biến, xây dựng thương hiệu, truy xuất nguồn gốc và tăng cường liên kết giữa người sản xuất với doanh nghiệp. Đối với ngành nông nghiệp, cùng với phát triển các vùng sản xuất hàng hóa, cần thu hút doanh nghiệp tham gia sâu hơn vào chuỗi giá trị; đầu tư cho chế biến, bảo quản, logistics. Đồng thời, mở rộng các thị trường tiêu thụ đối với những sản phẩm có lợi thế của địa phương.

Đối với cây lúa, định hướng được đặt ra là phát triển các vùng sản xuất lúa chất lượng cao, lúa hữu cơ, lúa phát thải thấp gắn với doanh nghiệp thu mua. Với các sản phẩm có lợi thế về trồng trọt và chăn nuôi khác, tiếp tục quan tâm xây dựng thương hiệu, nâng chất lượng chế biến và mở rộng thị trường.

 Năm 2026, ngành nông nghiệp Quảng Trị đặt mục tiêu tăng trưởng khu vực nông, lâm nghiệp và thủy sản 3,2%. Để đạt mục tiêu ấy, bên cạnh duy trì quy mô sản xuất, yêu cầu nâng hiệu quả và giá trị của từng sản phẩm sẽ ngày càng rõ hơn. Từ những cánh đồng lúa, vùng cà phê đến các mô hình chăn nuôi, chế biến, một hướng đi đang được đặt ra là chuyển từ tư duy sản xuất cái mình có sang làm ra sản phẩm thị trường cần.

Khi chất lượng được bảo đảm, thương hiệu được xác lập, khâu chế biến được quan tâm hơn, các mối liên kết được hình thành bền chặt hơn, nông sản Quảng Trị mới có thêm cơ hội đi xa, mở rộng thị trường. Phương thức này sẽ rạo ra giá trị cao hơn cho chính người làm nông nghiệp trong bối cảnh hiện nay.