Thu hẹp khoảng cách giới, phát huy vai trò nữ lãnh đạo ngành Nước

Tăng cường chính sách, dữ liệu về giới

Trong khuôn khổ Tuần lễ ngành Nước Việt Nam 2026, Hội Cấp Thoát nước Việt Nam (VWSA) tổ chức hội thảo "Bình đẳng giới trong các doanh nghiệp ngành nước".

Ông Nguyễn Ngọc Điệp, Chủ tịch VWSA phát biểu tại hội thảo.

Ông Nguyễn Ngọc Điệp, Chủ tịch VWSA cho biết, trước những yêu cầu ngày càng cao về chuyển đổi số, thích ứng với biến đổi khí hậu và phát triển bền vững, nguồn nhân lực chất lượng cao đang trở thành yếu tố quyết định đối với năng lực cạnh tranh của doanh nghiệp ngành nước.

Trong đó, việc tạo điều kiện để phụ nữ phát huy năng lực, tham gia quản lý và lãnh đạo không chỉ là vấn đề bình đẳng giới mà còn là giải pháp góp phần nâng cao hiệu quả hoạt động và khả năng thích ứng của doanh nghiệp.

Hội thảo là một trong những hoạt động chuyên đề nổi bật của Tuần lễ ngành Nước Việt Nam 2026, góp phần thúc đẩy trao đổi kinh nghiệm, lan tỏa nhận thức và xây dựng các giải pháp thiết thực nhằm phát huy vai trò của phụ nữ trong sự phát triển bền vững của ngành. 

TS Hạ Thuý Hạnh cho biết, trong năm 2027, VWSA sẽ lựa chọn 3 doanh nghiệp cấp nước tiêu biểu để thí điểm xây dựng Chiến lược bình đẳng giới.

Báo cáo về bình đẳng giới trong các doanh nghiệp nước và hoạt động Câu lạc bộ Lãnh đạo Nữ ngành nước, TS Hạ Thuý Hạnh, Phó viện trưởng Viện Nghiên cứu Cấp thoát nước và Môi trường (trực thuộc VWSA), kiêm Phó chủ tịch Câu lạc bộ Lãnh đạo Nữ ngành nước cho biết, nhận thức về bình đẳng giới trong nhiều doanh nghiệp đã có những chuyển biến tích cực. Tỷ lệ nữ giới tham gia quản lý từng bước được cải thiện. Tuy nhiên, ngành Nước Việt Nam vẫn còn khoảng cách đáng kể về giới trong lực lượng lao động.

Phụ nữ đang chiếm khoảng 1/3 lực lượng lao động ngành Nước nhưng chưa được đại diện tương xứng ở các vị trí kỹ thuật và lãnh đạo. Nữ giới chiếm khoảng 53 - 54% tại các khối hành chính, nhân sự, kế toán, trong khi nam giới chiếm tới 83% ở khối kỹ thuật, sản xuất.

"Sự phân tầng này tạo rào cản đối với quá trình thăng tiến của lao động nữ, khi lộ trình lên các vị trí lãnh đạo cấp cao chủ yếu xuất phát từ khối kỹ thuật. Tỷ lệ phụ nữ tham gia các vị trí lãnh đạo trong ngành nước chỉ khoảng 7%", bà Hạnh cho biết.

Chuyển đổi số ngành nước đang đặt ra thách thức mới. Ví dụ, các công việc như đọc chỉ số, thu tiền nước được tự động hóa, có thể tác động đến việc làm của lao động nữ nếu không có chương trình đào tạo lại kỹ năng.

Bà Phạm Chi Lan - chuyên gia cao cấp về kinh tế và phát triển doanh nghiệp - chia sẻ tại hội thảo.

Bà Hạnh cho biết, trong giai đoạn 2023 - 2025, VWSA đã hợp tác với Ngân hàng Phát triển Châu Á (ADB) về thúc đẩy bình đẳng giới. Một trong những kết quả là ấn phẩm "Xác định khoảng cách và cơ hội để thúc đẩy bình đẳng giới trong ngành nước Việt Nam" được công bố vào tháng 9/2025.

Ba nhóm khuyến nghị được đưa ra gồm: Thúc đẩy chính sách và thực tiễn làm việc bao trùm, từ tuyển dụng, đào tạo đến phát triển lãnh đạo nhạy cảm giới (gender-sensitive leadership); tăng cường hợp tác giữa Chính phủ, doanh nghiệp ngành nước, các tổ chức xã hội và đối tác quốc tế; tăng cường thu thập, báo cáo dữ liệu phân tách theo giới để làm cơ sở cho các can thiệp phù hợp.

TS Hạ Thuý Hạnh cho biết, trong Kế hoạch hành động 2026 - 2030, VWSA định hướng tiếp tục lồng ghép yếu tố giới vào chính sách, quy định; nâng cao năng lực và tổ chức các chương trình đào tạo nhạy cảm giới...

VWSA cũng định hướng hoạt động của Câu lạc bộ Lãnh đạo Nữ ngành Nước; xây dựng khung và bộ chỉ số bình đẳng giới trong các doanh nghiệp ngành nước. Bộ chỉ số được định hướng là công cụ chuẩn hóa, hỗ trợ thu thập dữ liệu hằng năm, phục vụ so sánh và ra quyết định dựa trên bằng chứng.

Theo kế hoạch, năm 2027, VWSA sẽ lựa chọn ba doanh nghiệp cấp nước tiêu biểu để thí điểm xây dựng Chiến lược bình đẳng giới, gắn với các KPI cụ thể, làm cơ sở nhân rộng trong toàn Ngành. 

Bảng điều khiển số (Dashboard) về bình đẳng giới dự kiến được giới thiệu tại Tuần lễ ngành Nước Việt Nam trong thời gian tới nhằm tạo công cụ theo dõi các chỉ số liên quan đến bình đẳng giới trong ngành.

Các đại biểu nữ ngành Nước sôi nổi thảo luận, chia sẻ tại hội thảo.

Phát huy vai trò của lãnh đạo nữ trong ngành nước

Tại hội thảo, bà Phạm Chi Lan, chuyên gia cao cấp về kinh tế và phát triển doanh nghiệp đã chia sẻ về vai trò của nữ lãnh đạo doanh nghiệp trong quá trình chuyển đổi số và thích ứng với biến đổi khí hậu.

Theo bà Chi Lan, phụ nữ ngày càng tham gia nhiều hơn vào các vị trí quản lý, điều hành, đóng góp những góc nhìn đa chiều và thúc đẩy đổi mới trong doanh nghiệp. Hiện nay 22,4% doanh nghiệp do nữ làm chủ, trong khi 19,7% doanh nghiệp có phụ nữ nắm quyền sở hữu chi phối. 

Đáng chú ý, 68,6% doanh nghiệp có ít nhất một nữ lãnh đạo cấp cao. Điều này cho thấy vai trò ngày càng rõ nét của phụ nữ trong hoạt động quản trị và điều hành doanh nghiệp.

Những con số này phản ánh sự tiến bộ của phụ nữ trong đời sống kinh tế, đồng thời cho thấy dư địa còn rất lớn để tiếp tục thúc đẩy bình đẳng giới trong các vị trí quản lý, lãnh đạo.

"Trong bối cảnh ngành Nước đang đẩy mạnh chuyển đổi số và thích ứng với các thách thức từ biến đổi khí hậu, việc phát huy năng lực của đội ngũ nữ lãnh đạo sẽ góp phần tạo ra những góc nhìn đa chiều, tăng cường đổi mới sáng tạo và nâng cao khả năng thích ứng của doanh nghiệp", bà Lan nhận định.

Trong giai đoạn 2026 - 2030, VWSA tiếp tục lồng ghép yếu tố giới vào chính sách, quy định; nâng cao năng lực và tổ chức các chương trình đào tạo nhạy cảm giới.

Bà Phạm Chi Lan cũng nhấn mạnh rằng, việc xây dựng môi trường làm việc bình đẳng, tạo cơ hội phát triển nghề nghiệp cho phụ nữ không chỉ mang lại lợi ích cho người lao động mà còn giúp doanh nghiệp khai thác hiệu quả hơn nguồn nhân lực, hướng tới phát triển bền vững trong bối cảnh đẩy mạnh chuyển đổi số, chuyển đổi xanh.

Tại hội thảo, lãnh đạo các Câu lạc bộ Lãnh đạo Nữ ngành nước khu vực miền Bắc, miền Trung - Tây Nguyên và miền Nam đã chia sẻ những kết quả nổi bật trong công tác kết nối, đào tạo, nâng cao năng lực cho nữ cán bộ, người lao động ngành Nước tại các địa phương. 

Các hoạt động này góp phần xây dựng mạng lưới hỗ trợ, chia sẻ kinh nghiệm và thúc đẩy sự tham gia của phụ nữ vào các hoạt động chuyên môn, quản lý trong ngành.