Nâng tầm ngành cơ khí chế tạo

Ngành cơ khí chế tạo có đặc thù là giá trị không nằm nhiều ở số lượng sản phẩm làm ra, mà ở khả năng thiết kế, làm chủ công nghệ, độ chính xác cao, vật liệu, tiêu chuẩn đạt yêu cầu. Một DN chỉ nhận gia công theo bản vẽ của khách hàng sẽ khó có được vị trí cao trong chuỗi giá trị. Khi DN có thể tự thiết kế các linh kiện, thiết bị và sản xuất, giá trị tạo ra sẽ cao hơn nhiều so với chỉ gia công theo các thiết kế của khách hàng.

Đồng Nai là nơi có ngành công nghiệp sản xuất máy móc, thiết bị và phụ tùng các phương tiện vận tải rất phát triển. Mỗi năm, thành phố xuất khẩu hơn 3,8 tỷ USD, nhưng cũng nhập khẩu sản phẩm đầu vào cho những ngành nêu trên gần 2 tỷ USD. Phần lớn các DN của những ngành trên đều muốn có nguồn cung đầu vào ở trong nước để rút ngắn thời gian vận chuyển, giảm chi phí và chủ động sản xuất. Đây chính là thị trường để DN cơ khí chế tạo trong nước nâng cao năng lực, trở thành nhà cung ứng lâu dài và tham gia sâu vào chuỗi.

Muốn vậy, chính sách hỗ trợ DN cơ khí chế tạo cần đi thẳng vào những điểm DN đang thiếu. Đầu tiên là công nghệ, Đồng Nai cần có chương trình hỗ trợ đầu tư máy móc hiện đại, ứng dụng công nghệ cao. Nhưng hỗ trợ không nên dừng ở việc mua thiết bị. Quan trọng hơn là giúp DN lựa chọn đúng công nghệ cho từng sản phẩm và từng thị trường.

Tiếp đó là tiêu chuẩn và chất lượng. Đây là “giấy thông hành” để bước vào chuỗi cung ứng toàn cầu. Nhiều DN có thể làm được sản phẩm nhưng chưa đủ năng lực chứng minh tính ổn định của chất lượng, quản trị quy trình, truy xuất nguồn gốc và kiểm soát. Vì vậy, cần hỗ trợ DN xây dựng hệ thống quản lý chất lượng, phòng thử nghiệm, đo lường và chứng nhận theo yêu cầu của từng ngành hàng.

Nhân lực cũng là nút thắt vì một dây chuyền hiện đại không thể phát huy nếu thiếu lao động có khả năng vận hành, lập trình, thiết kế, phân tích dữ liệu và xử lý sự cố. Các trường nghề, trường đại học cần liên kết chặt hơn với DN, đào tạo theo đơn đặt hàng và nhu cầu thực tế.

Một vấn đề khác là vốn cho đổi mới công nghệ. DN cơ khí chế tạo, đa số có quy mô vừa và nhỏ, thường thiếu vốn đầu tư. Vì thế, cần có các gói tín dụng và cơ chế hỗ trợ phù hợp cho đổi mới công nghệ, nghiên cứu phát triển và sản xuất thử nghiệm. Hỗ trợ đúng lúc có thể giúp DN vượt qua khoảng cách để đạt chuẩn quốc tế.

Thước đo của ngành cơ khí không chỉ là có bao nhiêu DN tham gia chuỗi cung ứng, mà là làm được những sản phẩm gì và giữ lại được bao nhiêu giá trị. DN phải chuyển từ gia công sang làm chủ công nghệ, từ sản phẩm đơn giản sang sản phẩm có hàm lượng kỹ thuật cao, đó mới là bước nâng tầm cần thiết của ngành cơ khí chế tạo Đồng Nai.