NASA gây chấn động phát hiện thiên hà cổ xưa nhất sau Big Bang

NASA và kính viễn vọng không gian James Webb (JWST) tiếp tục phá vỡ giới hạn quan sát khi phát hiện thiên hà MoM-z14. Trong nghiên cứu mới công bố trên tạp chí Open Journal of Astrophysics, nhóm nghiên cứu cho biết thiên hà MoM-z14 là "nguồn được xác nhận bằng quang phổ xa nhất từng ghi nhận, mở rộng phạm vi quan sát tới giai đoạn chỉ 280 triệu năm sau vụ nổ Big Bang". Ảnh: ASA, ESA, CSA, STScI, Rohan Naidu (MIT); Image Processing: Joseph DePasquale (STScI).

Điều này có nghĩa là thiên hà MoM-z14 bắt đầu phát sáng 280 triệu năm sau khi vũ trụ ra đời. Sau hành trình dài xuyên vũ trụ, ánh sáng của thiên hà cổ xưa này giờ mới chạm đến Trái đất và được các cảm biến hồng ngoại của kính viễn vọng không gian James Webb ghi nhận. Ảnh: NASA, ESA, CSA, STScI, Brant Robertson (UC Santa Cruz), Ben Johnson (CfA), Sandro Tacchella (Cambridge), Phill Cargile (CfA) and the JADES collaboration.

Chuyên gia Rohan Naidu từ Viện Kavli về Vật lý Thiên văn và Nghiên cứu Không gian thuộc Viện Công nghệ Massachusetts (MIT), tác giả chính của nghiên cứu và các đồng nghiệp đã có phát hiện quan trọng trên sau khi xem xét kho ảnh của kính viễn vọng James Webb để tìm kiếm các thiên hà có thể tồn tại từ thời vũ trụ sơ khai. Ảnh: NASA, ESA, CSA, and STScI.

Sau khi xác định MoM-z14 là mục tiêu tiềm năng, nhóm nghiên cứu hướng kính viễn vọng James Webb về phía vật thể kỳ lạ này vào tháng 4/2025 để nghiên cứu kỹ hơn. Ảnh: dima_zel via Getty Images.

Nhóm nghiên cứu sử dụng một phương pháp xác định tuổi của thiên thể là đo độ dịch chuyển đỏ. Khi vũ trụ giãn nở, ánh sáng từ những vật thể xa xôi bị kéo giãn thành bước sóng dài và đỏ hơn. Ánh sáng đi càng xa trong thời gian càng lâu thì độ dịch chuyển đỏ càng lớn. Ảnh: NASA.

Trong nghiên cứu mới, nhóm chuyên gia xác nhận độ dịch chuyển đỏ của MoM-z14 là 14,44, tức vượt mức 14,18 của thiên hà JADES-GS-z14-0, vốn giữ kỷ lục cũ về thiên hà xa nhất từng ghi nhận. Ảnh: ESA.

MoM-z14 tương đối nhỏ so với lượng ánh sáng phát ra. Nó có đường kính 240 năm ánh sáng, nhỏ hơn dải Ngân Hà - thiên hà chứa Trái đất - khoảng 400 lần và có khối lượng tương đương Đám mây Magellan Nhỏ - thiên hà lùn nằm gần dải Ngân Hà. Ảnh: NASA.

Nhóm nghiên cứu cũng quan sát MoM-z14 trong giai đoạn hình thành sao nhanh chóng. Thiên hà này có tỷ lệ nitơ lớn so với carbon, tương tự các cụm sao cầu trong dải Ngân Hà. Những cụm này chứa từ hàng nghìn đến hàng triệu ngôi sao liên kết chặt chẽ, được cho là hình thành trong vài tỷ năm đầu tiên của vũ trụ. Ảnh: James Webb Space Telescope/ NASA.

Việc thiên hà cổ xưa MoM-z14 có những điểm tương đồng với chúng có thể cho thấy các ngôi sao đã hình thành theo cách tương tự ngay cả ở thời kỳ vũ trụ sơ khai. Ảnh: Northrop Grumman.

Mời độc giả xem video: Bản đồ vũ trụ với hơn 900.000 ngôi sao, thiên hà và hố đen. Nguồn: THĐT1.

Tâm Anh (theo LS)