NATO khép lại hội nghị tại Ankara: Liên minh 'chốt' được nhiều đồng thuận lớn, các nhà lãnh đạo nói gì?

Phát biểu sau hội nghị, Tổng thống nước chủ nhà Recep Tayyip Erdogan đánh giá, đây là một hội nghị thành công, đồng thời khẳng định, sự kiện mang ý nghĩa lịch sử trong bối cảnh an ninh khu vực xuyên Đại Tây Dương đang đứng trước nhiều phép thử mới. Theo nhà lãnh đạo Thổ Nhĩ Kỳ, các nước thành viên đã rà soát việc triển khai những cam kết được thông qua tại hội nghị năm trước, qua đó tái khẳng định quyết tâm tăng cường đóng góp cho năng lực phòng thủ chung của liên minh.

Ông Erdogan cho biết, Thổ Nhĩ Kỳ hiện sở hữu lực lượng lục quân lớn thứ hai trong NATO, tiếp tục giữ vai trò nòng cốt tại sườn Đông Nam của liên minh. Trong thời gian tới, Ankara sẽ triển khai tiêm kích F-16 tham gia nhiệm vụ tuần tra không phận NATO tại Estonia từ tháng 8/2026, duy trì quyền chỉ huy lực lượng KFOR ở Kosovo đến tháng 9/2026, đồng thời đảm nhận vai trò chỉ huy Lực lượng Phản ứng NATO giai đoạn 2028-2029.

Đề cập năng lực quốc phòng trong nước, Tổng thống Erdogan nhấn mạnh, Thổ Nhĩ Kỳ là một trong số ít thành viên NATO có khả năng tự phát triển nhiều loại khí tài hiện đại, từ máy bay chiến đấu, xe tăng, tàu chiến cho tới hệ thống phòng không, đồng thời giữ vị thế nổi bật trong lĩnh vực máy bay không người lái. Ông cũng tiết lộ đã đạt đồng thuận với Tổng thống Mỹ Donald Trump nhằm mở rộng hợp tác quốc phòng và kinh tế, trong đó Washington thể hiện cách tiếp cận tích cực đối với chương trình F-35 cũng như việc cung cấp động cơ F110 phục vụ dự án tiêm kích nội địa KAAN.

Ở góc độ điều hành liên minh, Tổng Thư ký NATO Mark Rutte cho biết, các nước thành viên đang hiện thực hóa nhanh hơn các cam kết được thông qua tại hội nghị năm trước, khi mức chi tiêu quốc phòng bình quân đã tăng lên khoảng 4% GDP chỉ sau một năm triển khai lộ trình hướng tới mục tiêu 5% vào năm 2035.

Ông Rutte đồng thời công bố hơn 50 tỷ USD hợp đồng quốc phòng mới đã được ký ngay trong khuôn khổ hội nghị, cùng với việc khởi động sáng kiến NATO Drones trị giá khoảng 40 tỷ USD và dự án 27 tỷ Euro nhằm hiện đại hóa hệ thống hậu cần nhiên liệu trên toàn liên minh. Đối với Ukraine, người đứng đầu NATO khẳng định, các đồng minh sẽ tiếp tục duy trì hỗ trợ quân sự, trang thiết bị cùng hoạt động huấn luyện với tổng giá trị tối thiểu 70 tỷ Euro trong hai năm liên tiếp.

Từ phía Washington, Tổng thống Mỹ Donald Trump đánh giá hội nghị tại Ankara diễn ra trong bầu không khí đoàn kết, đồng thời dành lời khen cho vai trò của nước chủ nhà khi cho rằng Tổng thống Erdogan là "một nhà lãnh đạo mạnh mẽ".

Người đứng đầu Nhà Trắng cũng ghi nhận nhiều đồng minh đã bắt đầu tăng mạnh ngân sách quốc phòng kể từ khi NATO thống nhất mục tiêu chi tiêu mới, đồng thời kêu gọi các nước còn lại đẩy nhanh tiến độ thực hiện cam kết. Theo ông Trump, động thái các thành viên chia sẻ nhiều hơn trách nhiệm tài chính sẽ giúp liên minh duy trì năng lực răn đe trong bối cảnh môi trường an ninh ngày càng phức tạp.

Bên cạnh đó, Thủ tướng Đức Friedrich Merz nhận định, hội nghị lần này mở ra giai đoạn phát triển mới của NATO, khi các quốc gia châu Âu từng bước đảm nhận nhiều trách nhiệm hơn trong cấu trúc an ninh chung.

Theo ông, việc tăng đầu tư quốc phòng không chỉ giúp củng cố sức mạnh răn đe mà còn tạo ra cơ chế chia sẻ gánh nặng cân bằng hơn giữa châu Âu và Mỹ sau nhiều năm Washington phải gánh phần lớn chi phí. Nhà lãnh đạo Đức cũng đánh giá cách tiếp cận mới sẽ góp phần duy trì nền tảng xuyên Đại Tây Dương, đồng thời giúp NATO thích ứng tốt hơn với các thách thức an ninh trong tương lai.

Trong khi đó, Thủ tướng Anh Keir Starmer cho rằng, thành quả lớn nhất của hội nghị là các nước thành viên vẫn duy trì được sự đồng thuận dù tồn tại nhiều khác biệt trước đó về quốc phòng và an ninh.

Người đứng đầu Chính phủ Anh khẳng định, quan hệ hợp tác với Mỹ tiếp tục giữ vai trò đặc biệt quan trọng đối với năng lực phòng thủ, chia sẻ tình báo và bảo đảm an ninh của NATO. Ông đồng thời nhấn mạnh, việc duy trì đối thoại giữa các đồng minh sẽ là yếu tố quyết định để liên minh xử lý hiệu quả những thách thức mới.

Tổng thống Pháp Emmanuel Macron nhấn mạnh, việc tăng ngân sách quốc phòng cần trở thành động lực phát triển ngành công nghiệp quốc phòng châu Âu, qua đó giảm phụ thuộc vào nguồn cung từ bên ngoài và nâng cao năng lực tự chủ chiến lược của khu vực.

Nhà lãnh đạo Pháp cũng cho biết, Paris sẽ tiếp tục phối hợp với các đối tác thúc đẩy những sáng kiến hỗ trợ Ukraine, đồng thời mở rộng hợp tác trong các lĩnh vực như phòng không, trí tuệ nhân tạo và năng lực tác chiến thế hệ mới. Theo Tổng thống Macron, quá trình tăng cường vai trò của châu Âu cần được triển khai song hành với việc duy trì NATO là nền tảng cốt lõi của an ninh xuyên Đại Tây Dương.

Về phía Thủ tướng Tây Ban Nha Pedro Sanchez, ông khẳng định, Madrid vẫn là một đồng minh đáng tin cậy của NATO sau khi hoàn thành các mục tiêu năng lực quốc phòng được liên minh đặt ra trong năm 2026.

Người đứng đầu chính phủ Tây Ban Nha cho biết, nước này sẽ tiếp tục tham gia các nhiệm vụ của NATO, trong đó có kế hoạch điều thêm binh sĩ tới Phần Lan nhằm hỗ trợ sứ mệnh bảo đảm an ninh tại khu vực Bắc Cực. Ông Sanchez cũng nhấn mạnh, quan hệ với Mỹ vẫn duy trì trên nền tảng hợp tác lâu dài, bất chấp khác biệt về quan điểm trong một số vấn đề quốc tế.

Khép lại hội nghị, các nhà lãnh đạo NATO tái khẳng định quyết tâm đẩy nhanh tiến trình hiện đại hóa liên minh thông qua việc tăng cường năng lực răn đe, mở rộng hợp tác công nghiệp quốc phòng và đầu tư mạnh hơn vào những công nghệ mới như trí tuệ nhân tạo, máy bay không người lái hay các hệ thống phòng thủ tích hợp, nhằm đáp ứng những yêu cầu an ninh trong giai đoạn tiếp theo.