Nền móng vững chắc của hệ sinh thái số quốc gia

Tại cuộc thăm, làm việc tại Trung tâm Dữ liệu Quốc gia chiều 29/12/2025, Tổng Bí thư Tô Lâm nhận định, tài nguyên dữ liệu là tài nguyên rất lớn, vô tận, càng khai thác càng tạo ra nhiều giá trị, không như tài nguyên thiên nhiên càng khai thác thì càng cạn kiệt. Nếu chúng ta biết khai thác, biết sử dụng, đây là nguồn tài nguyên vô tận để phục vụ cho phát triển kinh tế - xã hội, phục vụ văn minh xã hội, phục vụ con người, cho công tác quản lý. Ai làm chủ về dữ liệu thì người đó giàu có nhất. Việc đầu tư vào dữ liệu sẽ mang lại những hiệu quả rất lớn không chỉ về kinh tế - xã hội, mà còn đóng góp đặc biệt quan trọng vào công tác bảo đảm an ninh, quốc phòng.

Trung tâm của cuộc chuyển đổi số, xét về mặt hạ tầng, chính là Cơ sở dữ liệu quốc gia về dân cư (CSDL dân cư) do Cục Cảnh sát Quản lý hành chính về trật tự xã hội (C06 - Bộ Công an) xây dựng và vận hành. Đây là tập hợp thông tin định danh của toàn bộ hơn 100 triệu công dân Việt Nam, được số hóa, làm sạch, chuẩn hóa và kết nối với hàng chục bộ ngành, địa phương và doanh nghiệp. Nếu ví hệ sinh thái số quốc gia như một tòa nhà, thì CSDL dân cư chính là phần nền móng vững chãi nằm sâu bên dưới, dù không ai nhìn thấy nhưng đóng vai trò trụ cột cho cả tòa nhà bên trên.

Tổng Bí thư Tô Lâm phát biểu trong buổi làm việc với Trung tâm Dữ liệu Quốc gia ngày 29/12/2025

Hiệu quả phục vụ dân: Đo đếm bằng con số thực

Nhìn từ góc độ kỹ thuật, CSDL dân cư tính đến đầu năm 2026 đã kết nối với 15 bộ, ngành, 01 doanh nghiệp nhà nước, 03 doanh nghiệp viễn thông và 34 địa phương, tiếp nhận 2,57 tỷ lượt tra cứu, xác thực thông tin. Bộ Công an đã hoàn thành xây dựng 18/19 cơ sở dữ liệu và triển khai kết nối, chia sẻ 247 triệu thông tin từ 13 cơ sở dữ liệu với Trung tâm Dữ liệu Quốc gia. Đây chính là cơ sở hạ tầng vô hình đứng sau mỗi lần một người dân tra cứu thông tin, nộp hồ sơ, hoặc xác minh danh tính trên môi trường số.

Từ ngày 15/3/2026, Nghị định 58/2026/NĐ-CP chính thức có hiệu lực, mang theo thay đổi căn bản: người dân có thể thực hiện thủ tục cấp, cấp đổi, cấp lại thẻ Căn cước hoàn toàn trực tuyến qua Cổng Dịch vụ công quốc gia hoặc ứng dụng VNeID, không cần đến trụ sở để nộp hồ sơ ban đầu. Hệ thống tự động kiểm tra thông tin trong CSDL dân cư, tự động chuyển đến cơ quan tương ứng. Một quy định khác cũng đáng chú ý, từ nay cơ quan, tổ chức không được phép yêu cầu công dân xuất trình giấy xác nhận số CMND cũ. Toàn bộ thông tin được mã hóa và tích hợp trong mã QR trên thẻ Căn cước và trên VNeID.

Tháng 02/2026, VNeID cập nhật phiên bản 2.2.5, bổ sung loạt tiện ích mới gồm định danh cho trẻ em, tích hợp sổ đỏ, hiển thị vé metro, cấp hộ chiếu phổ thông. Trong đó, tích hợp sổ đỏ là bước tiến đặc biệt có ý nghĩa. Lần đầu tiên tài sản có giá trị lớn nhất của người Việt Nam được kết nối với hệ thống định danh điện tử, mở ra khả năng thực hiện giao dịch bất động sản, vay thế chấp, khai báo thuế đất đai trên môi trường số trong tương lai gần.

Đến cuối năm 2025, toàn quốc đã cắt giảm, đơn giản hóa 2.690/3.085 thủ tục hành chính (87,2%) và 1.973/2.371 điều kiện kinh doanh (83,2%). Những con số này phản ánh trực tiếp hiệu quả của nền tảng dữ liệu dân cư trong cải cách thủ tục hành chính.

Tháng 4/2026, Bộ Nông nghiệp và Môi trường phối hợp với Bộ Công an tổ chức Lễ ký kết Biên bản ghi nhớ và kích hoạt kết nối, đồng bộ cơ sở dữ liệu của Bộ Nông nghiệp và Môi trường vào Cơ sở dữ liệu tổng hợp quốc gia (C12), Bộ Công an

Các chỉ số về hiệu quả dịch vụ công đang phản ánh một xu hướng rõ ràng. Năm 2023, toàn quốc tiếp nhận, giải quyết trên 67 triệu hồ sơ; tỷ lệ hồ sơ dịch vụ công trực tuyến toàn trình đạt 85,18%, tăng 71,06% so với năm 2022. Phía sau những con số đó là hàng chục triệu người dân không còn phải nghỉ làm để đến trụ sở cơ quan công quyền, không còn phải photocopy giấy tờ, không còn phải xếp hàng chờ đợi.

Giá trị nhân văn còn cụ thể hơn với hơn 182.000 người đang nhận trợ cấp an sinh xã hội không dùng tiền mặt. Tiền trợ cấp được chuyển thẳng vào tài khoản ngân hàng, không qua trung gian, không thất thoát. Có 100% cơ sở khám chữa bệnh trên toàn quốc đã triển khai sổ sức khỏe điện tử trên nền tảng VNeID. Bệnh nhân khám ở bất kỳ bệnh viện nào, lịch sử điều trị đều được lưu trữ và truy xuất tức thì. Đặc biệt, 124 trường hợp thân nhân Liệt sĩ chưa xác định được danh tính đã được thu nhận ADN thông qua ứng dụng của dữ liệu sinh trắc học, một ứng dụng đầy nhân văn của công nghệ số trong công tác đền ơn đáp nghĩa.

Công an TPHCM tiên phong trong siêu đô thị

Nếu C06 - Bộ Công an là đơn vị đặt nền móng và vẽ bản đồ, thì Công an TPHCM (CATP) - cụ thể là Phòng Cảnh sát Quản lý hành chính về trật tự xã hội (PC06) - chính là đơn vị trực tiếp kiến tạo thêm những mô hình phục vụ sáng tạo.

Sau ngày sáp nhập địa giới hành chính 01/7/2025, CATP quản lý địa bàn có hơn 13 triệu dân, với 167 Công an cấp xã, 1 đặc khu, 10 đồn và 49 điểm thu nhận hồ sơ cấp CCCD trải khắp thành phố. Tính đến cuối năm 2025, TPHCM dẫn đầu cả nước với hơn 45 triệu dữ liệu chuyên ngành được kết nối, liên thông với CSDL dân cư. Thành phố đã hoàn thành số hóa 4 loại sổ hộ tịch với hơn 15,3 triệu dữ liệu; đồng bộ hàng triệu bản ghi thuộc các lĩnh vực đất đai, hôn nhân, bảo hiểm xã hội, lao động, văn bằng chứng chỉ. Tỷ lệ dịch vụ công trực tuyến toàn trình đạt trên 80%, gần 96% hồ sơ trả đúng hạn.

Tọa đàm với chủ đề “Ứng dụng dữ liệu phục vụ phát triển kinh tế - xã hội”

PC06 CATP cũng liên tục tạo ra những đột phá riêng trong phục vụ người dân. Tháng 11/2024, đơn vị phối hợp Sở Tư pháp TPHCM thí điểm cấp phiếu lý lịch tư pháp qua ứng dụng VNeID - người dân chỉ mất 5 phút thao tác trên điện thoại để hoàn thành hồ sơ, phiếu điện tử có giá trị pháp lý như bản giấy. PC06 còn phối hợp lực lượng CSGT CATP triển khai kiểm tra giấy tờ trên môi trường điện tử, cập nhật thông tin tạm giữ giấy tờ lên hệ thống và đồng bộ với VNeID, hướng dẫn người dân nộp phạt trực tuyến. Tại nhà ga T3 sân bay Tân Sơn Nhất, PC06 làm đầu mối triển khai công nghệ sinh trắc học xác thực hành khách bằng VNeID, giảm nhân lực và chi phí hành chính.

Bên cạnh đó, với hệ thống “Một định danh” (One ID), TPHCM ứng dụng định danh điện tử VNeID do Bộ Công an phát triển để người dân có thể đề nghị cấp Phiếu Lý lịch tư pháp, xác thực sinh trắc học tại sân bay Tân Sơn Nhất và nhà ga Metro số 1 (Bến Thành - Suối Tiên)… Ứng dụng Công dân số TPHCM cũng đã tích hợp hồ sơ sức khỏe điện tử, tra cứu thông tin học sinh, thông tin quy hoạch, đất đai…

Nhìn lại hành trình từ cuốn sổ hộ khẩu bìa đỏ đến 87 triệu thẻ căn cước gắn chíp, từ hàng chục triệu hồ sơ giấy đến 500 triệu lượt truy cập VNeID mỗi năm có thể thấy rõ, cuộc Cách mạng dữ liệu dân cư không phải câu chuyện của công nghệ. Đó là câu chuyện về một Nhà nước đang thay đổi cách nhìn về người dân, từ đối tượng quản lý trở thành trung tâm của mọi quyết sách, từ người đến xin thành người đến sử dụng dịch vụ. Và nền móng của sự thay đổi đó, chính là từng viên gạch dữ liệu mà C06 và PC06 đã lặng lẽ đặt xuống suốt nhiều năm qua.