Nền tảng quan trọng để xây dựng Quân đội Nhân dân đáp ứng yêu cầu nhiệm vụ trong tình hình mới

Nhờ việc trọng dụng nhân tài trong lĩnh vực công nghệ, Việt Nam đã chế tạo, nâng cấp được một số vũ khí trang bị hiện đại. Ảnh: Cẩm Linh

Những bài học quý báu trong lịch sử

Nhìn lại tiến trình dựng nước và giữ nước của dân tộc Việt Nam, có thể nhận thấy một quy luật xuyên suốt: Sức mạnh quốc gia không bao giờ chỉ được quyết định bởi quân số hay vũ khí, mà trước hết bắt nguồn từ “nguyên khí”, tức đội ngũ hiền tài. Nguyên khí thịnh thì quốc gia hưng; nguyên khí suy thì vận nước khó bền. Trong lĩnh vực quân sự, nguyên khí ấy kết tinh ở những tướng lĩnh có tầm mưu lược, những nhà kỹ trị am hiểu thực tiễn và đội ngũ quân nhân tinh nhuệ, biết kết hợp ý chí chiến đấu với trí tuệ và tổ chức khoa học. Lịch sử quân sự Việt Nam cho thấy, trong những thời điểm cam go nhất, khi tương quan lực lượng bất lợi, chính trí tuệ con người đã tạo ra bước ngoặt. Nghệ thuật lấy yếu chống mạnh, lấy ít địch nhiều, sự gắn kết chặt chẽ giữa thế trận quân sự với thế trận lòng dân đều là kết quả của tư duy chiến lược và tổ chức lực lượng phù hợp, chứ không đơn thuần dựa vào trang bị hay binh lực.

Ngay từ những ngày đầu đất nước mới giành lại được độc lập, Chủ tịch Hồ Chí Minh bằng tầm nhìn xa và cách dùng người linh hoạt đã quy tụ, phát huy vai trò của nhiều trí thức lớn. Từ một nhà giáo trở thành Tổng Tư lệnh, hay từ một nhà khoa học đang làm việc ở nước ngoài trở về chiến khu để trực tiếp nghiên cứu, chế tạo vũ khí phục vụ kháng chiến. Những câu chuyện ấy không chỉ mang giá trị lịch sử, mà còn minh chứng cho một chân lý: Kkhi nhân tài được đặt đúng vị trí và được trao niềm tin, sức mạnh tạo ra có thể vượt xa khuôn khổ thông thường.

Ngày nay, cùng với sự phát triển mạnh mẽ của khoa học-công nghệ và những biến đổi sâu sắc trong hình thái chiến tranh, khái niệm nhân tài quân sự cũng có sự dịch chuyển căn bản. Nếu trước đây, nhân tài chủ yếu gắn với các tướng lĩnh trực tiếp chỉ huy trên chiến trường, thì ngày nay, họ còn là những chuyên gia công nghệ, nhà khoa học dữ liệu, kỹ sư trí tuệ nhân tạo, chuyên gia an ninh mạng. Sức mạnh của một quân đội hiện đại vì thế không chỉ được đo đếm bằng các hệ thống vũ khí thế hệ mới, mà trước hết được quyết định bởi những bộ óc làm chủ, vận hành và sáng tạo ra chúng.

Thực tiễn hiện nay cho thấy, yêu cầu trọng dụng nhân tài đang hiện diện rõ nét trong nhiều nhiệm vụ cụ thể của Quân đội. Từ việc từng bước làm chủ, nội địa hóa trang bị kỹ thuật, vũ khí công nghệ cao; xây dựng lực lượng tác chiến không gian mạng, phòng thủ trên không gian số đến đẩy mạnh nghiên cứu, sản xuất trong các cơ sở công nghiệp quốc phòng nòng cốt và ứng dụng khoa học-công nghệ vào bảo đảm hậu cần, kỹ thuật, cứu hộ, cứu nạn. Những nhiệm vụ này không thể hoàn thành nếu thiếu đội ngũ cán bộ, chuyên gia có trình độ sâu, tư duy mở và khả năng làm việc trong môi trường công nghệ cao. Chính từ yêu cầu của thực tiễn đó, việc thu hút và trọng dụng nhân tài không còn là khẩu hiệu, mà trở thành điều kiện tiên quyết để Quân đội nâng cao năng lực tự chủ, khả năng sẵn sàng chiến đấu và thích ứng linh hoạt với các hình thái tác chiến mới.

Nền tảng quan trọng để xây dựng quân đội hiện đại

Nghị định 363/2025/NĐ-CP của Chính phủ được xem là một dấu mốc quan trọng trong tiến trình hoàn thiện thể chế xây dựng Quân đội Nhân dân Việt Nam. Nghị định này không chỉ tháo gỡ những “nút thắt” về cơ chế thu hút, sử dụng và đãi ngộ nhân tài, mà còn thể hiện rõ sự kế thừa có chọn lọc những bài học lịch sử về vai trò của hiền tài đối với vận mệnh quốc gia.

Khác với các quy định trước đây còn bó hẹp về đối tượng và phương thức áp dụng, Nghị định 363/2025/NĐ-CP mở rộng đáng kể phạm vi thu hút nhân tài, cho phép Quân đội chủ động tiếp cận nguồn trí tuệ từ người Việt Nam ở trong nước, người Việt Nam ở nước ngoài, người gốc Việt định cư ở nước ngoài và cả các chuyên gia quốc tế. Đây là bước chuyển quan trọng từ tư duy khép kín sang tư duy mở, từ tiếp cận nội bộ sang tiếp cận toàn cầu, phù hợp với yêu cầu xây dựng Quân đội hiện đại trong điều kiện hội nhập sâu rộng. Không dừng lại ở thu hút, Nghị định đặc biệt nhấn mạnh yếu tố trọng dụng, gắn chính sách đãi ngộ với hiệu quả thực hiện nhiệm vụ, chất lượng sản phẩm và đóng góp thực tế. Cách tiếp cận này vừa tạo động lực cống hiến cho nhân tài, vừa bảo đảm nguyên tắc công bằng, minh bạch, tránh tình trạng hình thức hoặc chạy theo danh xưng, bằng cấp. Đây cũng chính là sự vận dụng sáng tạo bài học lịch sử: Trọng người có tài phải đi liền với trọng hiệu quả, lấy thực tiễn làm thước đo giá trị.

Ở khía cạnh khác, có thể thấy rằng, trong điều kiện Quân đội đang tiếp tục điều chỉnh tổ chức lực lượng theo hướng tinh, gọn, mạnh, nâng cao chất lượng tổng hợp và sức mạnh chiến đấu, vai trò của nhân tài càng trở nên quan trọng trong giai đoạn hiện nay. Hiện đại hóa Quân đội không đơn thuần là mua sắm, trang bị vũ khí, phương tiện kỹ thuật hiện đại, mà cốt lõi là xây dựng đội ngũ con người đủ năng lực làm chủ, khai thác và sáng tạo ra những giá trị mới từ các trang bị đó.

Thực tiễn hoạt động của lực lượng Bộ đội Biên phòng cho thấy, cùng với bản lĩnh chính trị và tinh thần sẵn sàng chiến đấu, việc làm chủ trang bị kỹ thuật, công nghệ thông tin và các phương tiện hiện đại đang trở thành yêu cầu ngày càng quan trọng. Trong bối cảnh đó, chính sách thu hút, trọng dụng nhân tài theo Nghị định số 363/2025/NĐ-CP sẽ tạo điều kiện để xây dựng đội ngũ cán bộ, chiến sĩ Bộ đội Biên phòng đáp ứng tốt hơn yêu cầu nhiệm vụ quản lý, bảo vệ biên giới quốc gia.

Cẩm Linh