Nga chuẩn bị đưa tàu ngầm hạt nhân Perm và thiết bị không người lái Poseidon vào hoạt động

Tàu ngầm hạt nhân lớp Yasen của Nga. Ảnh: TASS

Năm nay, Nga tiếp tục hủy cuộc duyệt binh hải quân quy mô lớn tại thành phố St. Petersburg do những lo ngại về nguy cơ tập kích bằng thiết bị bay không người lái tầm xa của Ukraine. Thay vào đó, Tổng thống Vladimir Putin tới trụ sở Bộ Tư lệnh Hải quân tại St. Petersburg để dự lễ kỷ niệm, đồng thời ca ngợi vai trò của lực lượng hải quân trong chiến dịch quân sự tại Ukraine cũng như quá trình tăng cường sức mạnh cho thành phần hải quân trong bộ ba răn đe hạt nhân của Nga.

Theo truyền thông châu Á, bên cạnh bài phát biểu của Tổng thống Putin, Tư lệnh Hải quân Nga, Đô đốc Alexander Moiseyev, đã báo cáo tiến độ hiện đại hóa lực lượng. Ông cho biết từ đầu năm 2026, hải quân Nga đã tiếp nhận 20 tàu chiến, tàu hỗ trợ và xuồng các loại, đồng thời dự kiến đưa thêm 21 phương tiện mới vào biên chế trước khi năm nay kết thúc.

Trong số đó, đáng chú ý nhất là tàu ngầm hạt nhân Perm thuộc lớp Yasen-M, phương tiện đầu tiên của dòng tàu này được thiết kế để mang tên lửa hành trình siêu vượt âm Zircon.

Tàu ngầm hạt nhân Perm

Tên lửa siêu thanh Zircon của Nga được phóng thử nghiệm từ tàu khu trục Đô đốc Gorshkov năm 2021. Ảnh minh họa: TASS/TTXVN

Perm là chiếc thứ năm thuộc lớp tàu ngầm tấn công hạt nhân Yasen-M. Tàu được đặt ky vào năm 2016 và hạ thủy tháng 3/2025 với sự tham dự của Tổng thống Putin.

Được Cục thiết kế Malakhit phát triển và đóng tại nhà máy Sevmash, Perm sử dụng cấu trúc thân kép một phần kết hợp lớp phủ cao su nhằm giảm tín hiệu âm thanh, giúp tăng khả năng tàng hình dưới nước. Tàu cũng được trang bị hệ thống dẫn đường, liên lạc và sonar thế hệ mới, vũ khí chính xác cao cùng nhiều thiết bị tự động hóa. Khoang tháp chỉ huy còn tích hợp buồng cứu hộ có khả năng chứa toàn bộ thủy thủ đoàn trong trường hợp khẩn cấp.

Điểm nổi bật nhất của Perm là khả năng mang tên lửa siêu vượt âm Zircon - loại vũ khí mà Nga coi là một trong những át chủ bài chiến lược trên biển.

Theo thông tin từ Nga, Zircon có tốc độ đạt khoảng Mach 8-9, tương đương gấp 8-9 lần tốc độ âm thanh, với tầm bắn từ 500 đến 1.000 km. Loại tên lửa này được thiết kế để tấn công cả mục tiêu trên biển lẫn trên đất liền.

Nhờ tốc độ cực cao, Zircon được cho là rút ngắn đáng kể thời gian phản ứng của đối phương, đồng thời khiến các hệ thống phòng thủ hiện nay gặp nhiều khó khăn trong việc đánh chặn. Nhiều chuyên gia nhận định động năng khổng lồ khi va chạm giúp Zircon đặc biệt nguy hiểm đối với các mục tiêu cỡ lớn như nhóm tác chiến tàu sân bay, trong khi giới chức Nga khẳng định loại tên lửa này cũng đủ sức xuyên phá các mục tiêu kiên cố nằm sâu dưới lòng đất.

Tên lửa Zircon đã nhiều lần được Nga sử dụng trong các đợt tấn công nhằm vào Ukraine. Trước đó, Tổng giám đốc Tập đoàn Tên lửa Chiến thuật Boris Obnosov từng tuyên bố loại vũ khí này có khả năng xuyên thủng gần như mọi hệ thống phòng không hiện nay.

Phát biểu tại lễ kỷ niệm Ngày Hải quân, Tổng thống Putin cho biết Nga vẫn đang tiếp tục nâng cấp Zircon, đồng thời khẳng định những lần sử dụng gần đây cho thấy độ chính xác của tên lửa ngày càng được cải thiện. Ông cũng cho rằng hiện chỉ có rất ít quốc gia trên thế giới sở hữu các loại vũ khí có tính năng tương đương.

Theo đánh giá của nhiều chuyên gia quân sự, sự kết hợp giữa tàu ngầm hạt nhân có độ ồn thấp như Perm với tên lửa Zircon sẽ tạo ra năng lực tấn công đáng gờm. Nhờ khả năng bí mật tiếp cận các mục tiêu giá trị cao như nhóm tàu sân bay, tàu chiến cỡ lớn hoặc cơ sở hạ tầng ven biển, Perm có thể phóng tên lửa siêu vượt âm khiến đối phương gần như không có đủ thời gian để phát hiện và đánh chặn.

Ngoài Zircon, tàu còn mang theo các tên lửa Oniks, Kalibr cùng ngư lôi, cho phép thực hiện đồng thời nhiều nhiệm vụ như chống hạm, tấn công mặt đất và săn ngầm.

Việc bổ sung Perm vào biên chế được kỳ vọng sẽ tăng cường sức mạnh cho lực lượng tàu ngầm tấn công hạt nhân đa nhiệm của Nga, đồng thời củng cố năng lực kiểm soát trên biển và hỗ trợ bộ ba răn đe hạt nhân trong bối cảnh Hạm đội Biển Đen đã chịu nhiều tổn thất trong xung đột với Ukraine.

Poseidon

Phương tiện dưới nước không người lái Poseidon. Ảnh: Cơ quan báo chí Bộ Quốc phòng Nga

Bên cạnh Perm, Tổng thống Putin cũng thông báo chương trình phát triển phương tiện không người lái dưới nước chạy bằng năng lượng hạt nhân Poseidon đang tiến rất gần tới giai đoạn trực chiến.

Ông cho biết Poseidon hiện đã bước vào giai đoạn hoàn thiện cuối cùng và Nga sắp hoàn tất toàn bộ quá trình thử nghiệm trước khi chính thức đưa hệ thống này vào trạng thái sẵn sàng chiến đấu.

Tuyên bố trên được đưa ra sau khi nhà lãnh đạo Nga hồi cuối năm 2025 cho biết Poseidon đã trải qua cuộc thử nghiệm thành công, trong đó lò phản ứng hạt nhân của phương tiện được kích hoạt sau khi rời tàu ngầm mang phóng.

Theo các thông tin nguồn mở, Poseidon là phương tiện không người lái dưới nước sử dụng động cơ hạt nhân, có thể mang đầu đạn hạt nhân với sức công phá lên tới khoảng 2 megaton. Hệ thống được thiết kế để hoạt động trong thời gian dài với tầm hoạt động gần như không giới hạn và có thể được triển khai từ các tàu ngầm chuyên dụng như Belgorod hoặc lớp Khabarovsk đang được đóng mới.

Nga cho biết Poseidon có thể hoạt động ở độ sâu vượt quá 1 km, đạt tốc độ khoảng 70 hải lý/giờ (129,64 km/h) và rất khó bị phát hiện. Sau khi được phóng khỏi tàu ngầm, phương tiện có thể được điều khiển từ xa như một thiết bị không người lái nhằm tiến công các mục tiêu đã định.

Một số bình luận viên Nga từng cho rằng vụ nổ của Poseidon có thể tạo ra những "sóng thần phóng xạ" khổng lồ. Poseidon có thể trở thành mối đe dọa đáng kể đối với các thành phố ven biển, căn cứ hải quân, cảng biển và hạ tầng hàng hải trọng yếu nếu xảy ra xung đột hạt nhân.

Theo chuyên gia quân sự kiêm cựu sĩ quan Không quân Ấn Độ Vijainder K. Thakur, Poseidon thực chất là một vũ khí răn đe chiến lược hơn là phương tiện được thiết kế cho tác chiến thông thường. Ông nhận định đây là "vũ khí ngày tận thế", có giá trị chủ yếu trong việc duy trì khả năng răn đe hạt nhân và bảo đảm năng lực đáp trả lần hai của Nga.

Giới phân tích cho rằng chương trình Poseidon được phát triển nhằm đối phó với những tiến bộ trong hệ thống phòng thủ tên lửa của NATO, đồng thời tăng thêm lựa chọn cho thành phần hải quân trong bộ ba răn đe hạt nhân của Nga, khiến các đối thủ tiềm tàng gặp nhiều khó khăn hơn trong việc xây dựng phương án đối phó.