Nga khôi phục sức mạnh oanh tạc cơ chiến lược

Khi Tu-160 bước vào một giai đoạn khó khăn. Nga phải duy trì những máy bay có chi phí vận hành và bảo dưỡng rất lớn trong bối cảnh ngân sách quốc phòng bị thu hẹp.

Hoạt động của lực lượng không quân tầm xa vì thế giảm mạnh, còn những chuyến bay đường dài thường xuyên như thời Chiến tranh Lạnh trở nên hiếm hoi.

Tu-160 vẫn được duy trì tại căn cứ Engels, nhưng điều kiện khai thác không còn như trước. Một số máy bay phải nằm đất trong thời gian dài do thiếu kinh phí bảo dưỡng và phụ tùng.

Với một oanh tạc cơ có kích thước lớn, 4 động cơ phản lực và hệ thống phức tạp, việc duy trì trạng thái hoạt động đòi hỏi nguồn lực đáng kể.

Tình hình bắt đầu thay đổi trong những năm 2000 khi Nga tăng chi tiêu quốc phòng và khôi phục năng lực của lực lượng hàng không tầm xa.

Bước ngoặt được đánh dấu ngày 17/8/2007, khi Tổng thống Nga Vladimir Putin tuyên bố các máy bay ném bom chiến lược sẽ nối lại những chuyến tuần tra tầm xa thường xuyên.

Cùng ngày, Tu-160, Tu-95 và Tu-22M thực hiện các nhiệm vụ trên Đại Tây Dương, Thái Bình Dương và khu vực Bắc Cực.

Đây không phải những chuyến bay đơn thuần để kiểm tra máy bay. Chúng khôi phục một nhiệm vụ từng là hoạt động thường xuyên của hàng không chiến lược Liên Xô: đưa máy bay mang tên lửa hoạt động ở khoảng cách xa lãnh thổ Nga và huấn luyện tổ bay trong những hành trình kéo dài.

Các chuyến bay sau đó mở rộng tới khu vực Scandinavia, Bắc Đại Tây Dương, Bắc Cực và vùng biển gần Guam.

Sự trở lại của Tu-160 nhanh chóng thu hút sự chú ý của NATO. Khi các máy bay Nga hoạt động gần khu vực do NATO và NORAD, hệ thống giám sát trên không có thể phát hiện và tiêm kích được điều lên nhận dạng, theo dõi hoặc hộ tống.

Năm 2007, máy bay Mỹ đã đánh chặn và theo dõi các máy bay ném bom Nga gần Alaska, trong khi tiêm kích Anh và Na Uy cũng thực hiện các nhiệm vụ tương tự tại khu vực Bắc Đại Tây Dương và Bắc Cực.

Những cuộc tiếp cận này không đồng nghĩa Tu-160 xâm nhập không phận NATO. Phần lớn các chuyến tuần tra diễn ra trên không phận quốc tế, còn tiêm kích NATO thực hiện nhiệm vụ giám sát và nhận dạng.

Đây là hoạt động thường thấy trong môi trường hàng không quân sự khi máy bay chiến lược của một bên hoạt động gần khu vực kiểm soát trên không của bên kia.

Từ chỗ phải vật lộn để duy trì số máy bay còn lại, Nga từng bước đưa Tu-160 trở lại các chuyến bay tầm xa.

Đây là tiền đề để “Thiên Nga Trắng” bước sang một giai đoạn mới: không chỉ khôi phục hoạt động tuần tra chiến lược mà còn được hiện đại hóa, trang bị tên lửa mới và tham gia các chiến dịch quân sự trong thế kỷ XXI.