Nga-Mỹ-Ukraine gặp mặt, hòa bình đang ở rất gần?

Các cuộc đàm phán hòa bình dự kiến diễn ra trong những ngày tới giữa Mỹ, Ukraine và Nga được nhìn nhận như một bước đi có thể mở ra triển vọng chấm dứt cuộc chiến đã kéo dài hơn 3 năm. Tuy nhiên, song hành với kỳ vọng ấy là mối lo ngại rằng tiến trình này cũng có thể trở thành một “bàn cờ” mới để Nga theo đuổi những toan tính chiến lược dài hạn của mình.

Các phái đoàn Mỹ, Ukraine và Nga đang trên đường tới Abu Dhabi để tham dự cuộc đàm phán ba bên đầu tiên kể từ khi xung đột bùng nổ vào đầu năm 2022. Diễn biến này nối tiếp chuyến thăm Moscow hôm thứ Năm của đặc phái viên Tổng thống Donald Trump - ông Steve Witkoff, cùng ông Jared Kushner - con rể của ông Trump, để hội đàm trực tiếp với Tổng thống Putin.

Đặc phái viên của Tổng thống Mỹ Donald Trump, Steve Witkoff (trái), cố vấn chính sách đối ngoại của Điện Kremlin, Yuri Ushakov (thứ hai từ trái), đặc phái viên của Putin, Kirill Dmitriev (thứ hai từ phải) và đặc phái viên của Trump, Jared Kushner, trò chuyện với nhau trước cuộc gặp với Tổng thống Nga Vladimir Putin ở Moscow, ngày 22/1/2026. Ảnh: AP

Theo ông Yuri Ushakov, cố vấn chính sách đối ngoại của Điện Kremlin, cuộc gặp kéo dài khoảng 4 giờ, tập trung chủ yếu vào vấn đề Ukraine, nhưng cũng đề cập đến Greenland và quan hệ song phương giữa Nga và Mỹ, theo các hãng thông tấn Nga. Ông Ushakov mô tả cuộc trao đổi là “vô cùng thực chất, mang tính xây dựng, thẳng thắn và dựa trên sự tin cậy”, đồng thời nhấn mạnh rằng hai nước “có tiềm năng hợp tác lớn trong nhiều lĩnh vực”. Ông cũng tiết lộ rằng các đại diện Mỹ đã bắt đầu phác thảo “một số kế hoạch có thể triển khai sau khi xung đột ở Ukraine được giải quyết”.

Song song với hội nghị thượng đỉnh ba bên, Abu Dhabi còn dự kiến đăng cai cuộc họp của nhóm công tác Nga–Mỹ về các vấn đề kinh tế, do ông Witkoff và ông Kirill Dmitriev, Giám đốc Quỹ Đầu tư Trực tiếp Nga, đồng chủ trì. Động thái này làm gia tăng lo ngại rằng Washington và Moscow có thể đang tìm kiếm những lợi ích kinh tế từ một thỏa thuận về Ukraine, thay vì đặt ưu tiên hàng đầu cho một nền hòa bình bền vững và các bảo đảm an ninh lâu dài.

Trước đó, Mỹ đã ký thỏa thuận khoáng sản với Kiev, theo đó nguồn thu từ trữ lượng tài nguyên thiên nhiên khổng lồ của Ukraine sẽ được chia sẻ. Washington cũng nhiều lần đề cập đến các “lợi ích kinh tế chung” có thể khởi sinh từ một thỏa thuận hòa bình, với việc quan chức Mỹ và Nga thống nhất sẽ cùng xem xét các cơ hội đầu tư và kinh doanh khi xung đột kết thúc.

Theo đề xuất hòa bình do ông Trump đưa ra — kế hoạch đã bị các đồng minh châu Âu của Ukraine bác bỏ hồi tháng trước, Mỹ không chỉ tham gia một khuôn khổ hợp tác kinh tế dài hạn với Nga, mà còn được hưởng 50% lợi nhuận từ khoản đầu tư trị giá 100 tỷ USD vào các tài sản Nga bị đóng băng tại Ukraine.

Tổng thống Putin cũng từng gợi ý rằng các tài sản của Nga tại Mỹ có thể được sử dụng để tái thiết những khu vực Ukraine bị tàn phá bởi cuộc chiến, đồng thời cam kết chuyển 1 tỷ USD tài sản cho “Hội đồng Hòa bình Gaza” do ông Trump đề xuất.

Theo đánh giá của ông Neil Melvin, Giám đốc chương trình an ninh quốc tế tại Viện Nghiên cứu Quân sự Hoàng gia Anh (RUSI), “rõ ràng là Nga không hề thay đổi các mục tiêu cốt lõi liên quan đến Ukraine” và đang tìm cách tận dụng nỗ lực thúc đẩy hòa đàm của Tổng thống Trump để phục vụ lợi ích của Nga, đặc biệt là nhằm làm suy yếu các nỗ lực của phương Tây trong việc cô lập Moscow và gây sức ép lên nền kinh tế Nga.

Cùng quan điểm, bà Natia Seskuria, cộng tác viên của RUSI, cho rằng chiến lược của Điện Kremlin là “câu giờ, trong khi vẫn duy trì bề ngoài của một bên thực sự cam kết đàm phán”. Trong kịch bản thuận lợi nhất cho Moscow, Washington có thể rút khỏi tiến trình hòa đàm, đổ lỗi cho Kiev làm đổ vỡ đàm phán, và từ đó tạo cớ để ông Trump đóng băng viện trợ quân sự của Mỹ dành cho Ukraine.

“Cho đến thời điểm này, chưa có dấu hiệu nào cho thấy ông Putin sẵn sàng nhượng bộ đáng kể về các vấn đề then chốt, đặc biệt là liên quan đến lãnh thổ và các bảo đảm an ninh đáng tin cậy cho Ukraine", bà Seskuria nhấn mạnh.

Diệp Thảo/VOV.VN Tổng hợp