Nga sử dụng tên lửa siêu vượt âm Oreshnik đạt tốc độ 13.000km/h để tấn công Ukraine

Ngày 8/1/2026, lực lượng vũ trang Nga thực hiện một loạt cuộc tập kích quy mô lớn vào Ukraine với khoảng 242 máy bay không người lái và 36 tên lửa các loại.

Sự kiện gây chấn động dư luận quốc tế khi trong đó có một quả tên lửa đạn đạo siêu vượt âm mang tên Oreshnik được sử dụng để tấn công cơ sở hạ tầng tại thành phố Lviv, gần biên giới với Ba Lan.

Chính quyền Nga tuyên bố mục tiêu nhắm tới là các cơ sở được cho là liên quan đến sản xuất thiết bị bay không người lái mà Moscow cáo buộc đã tấn công một dinh thự của Tổng thống Nga Vladimir Putin vào cuối năm 2025. Ukraine và chính quyền Mỹ đều bác bỏ cáo buộc này

Theo báo cáo từ Bộ Tư lệnh Không quân vùng Tây Ukraine, quả tên lửa được phóng đi từ vị trí tại cơ sở thuộc tỉnh Astrakhan, miền nam Nga, và đạt vận tốc vào khoảng 13 000 km mỗi giờ khi tiếp cận mục tiêu ở Lviv lúc 23 giờ 47 phút tối 8/1/2026.

Đây là tốc độ gần gấp 10 lần tốc độ âm thanh, khiến thời gian phản ứng của các hệ thống phòng không bị rút ngắn đáng kể.

Các quan chức Ukraine cho biết hiện chưa thể xác định chắc chắn loại tên lửa sử dụng trong đợt tấn công này cho tới khi các mảnh vỡ được thu thập và phân tích.

Tên lửa Oreshnik, theo các thông tin công bố trước đó, là một loại tên lửa đạn đạo tầm trung siêu vượt âm do Nga phát triển dựa trên thiết kế RS-26 Rubezh.

Đây là tổ hợp vũ khí được Nga đưa vào sản xuất hàng loạt từ khoảng giữa năm 2025 và bắt đầu chuyển giao cho lực lượng vũ trang từ cuối năm đó, theo tuyên bố của Tổng thống Putin.

Điểm đặc trưng của Oreshnik là khả năng đạt tốc độ cao trong giai đoạn bay cuối cùng, với vận tốc bay trên Mach 10 (tương đương hơn 10 000 km mỗi giờ) và có thể mang nhiều đầu đạn độc lập mục tiêu (MIRV), tức mỗi tên lửa có thể mang tối đa 36 đầu đạn tấn công các mục tiêu khác nhau.

Thống kê từ các nguồn tin quốc tế cho thấy Oreshnik được phân loại là tên lửa đạn đạo tầm trung (intermediate-range ballistic missile), có tầm bắn từ khoảng 1 000 km đến 5 500 km, tức có thể vươn tới nhiều khu vực trọng điểm ở châu Âu nếu phóng từ các căn cứ sâu trong lãnh thổ Nga.

Trong chiến dịch ngày 8/1/2026, Nga khẳng định tên lửa chỉ mang đầu đạn thông thường, không có thành phần hạt nhân.

Trước đó, trong lần triển khai Oreshnik đầu tiên vào tháng 11/2024 nhằm vào thành phố Dnipro ở miền trung Ukraine, các quan chức Ukraine cho rằng quả đạn được phóng mang đầu đạn thử, không phải đầu đạn nổ thực sự.

Ngay sau đợt tập kích, giới chức Ukraine lên tiếng cáo buộc Nga tiếp tục leo thang chiến sự và kêu gọi Hội đồng Bảo an Liên Hợp Quốc họp khẩn cấp nhằm đánh giá mối đe dọa từ các loại vũ khí này, nhất là khi các mục tiêu bị tấn công nằm gần khu vực giáp ranh với liên minh quân sự NATO.

Lãnh đạo thành phố Lviv cũng cho biết, chính quyền địa phương đang tiếp tục điều tra mức độ thiệt hại và bảo đảm an toàn cho dân cư sau khi có tiếng nổ và ánh sáng chói lóe xuất hiện khi tên lửa lao tới.

Nhận định từ các chuyên gia quân sự cho thấy tốc độ bay cực cao và tính năng kỹ thuật của Oreshnik đặt ra thách thức lớn cho các hệ thống phòng không hiện có.

Với tốc độ hành trình có thể lên tới 13 000 km mỗi giờ theo quỹ đạo đạn đạo, thời gian phản ứng của các radar và dàn phòng không chỉ còn tính bằng phút, trong khi các hệ thống đánh chặn truyền thống khó theo kịp giai đoạn lao xuống nhanh chóng của đầu đạn.

Đây là lý do chính khiến Tổng thống Putin từng tuyên bố rằng hầu như không có hệ thống phòng không nào có thể đánh chặn hết các đầu đạn của Oreshnik một khi được phóng đi, dù điều đó bị nhiều chuyên gia bên ngoài phản biện là có phần thổi phồng.

Chiến dịch sử dụng Oreshnik trong bối cảnh các cuộc đàm phán hòa bình do Mỹ và các đối tác quốc tế cố gắng xúc tiến, làm dấy lên lo ngại về nguy cơ leo thang căng thẳng hơn nữa trên chiến trường Ukraine.

Việc sử dụng vũ khí siêu vượt âm trong một cuộc xung đột hiện đại không chỉ có ý nghĩa về mặt chiến thuật, mà còn là tín hiệu chính trị mạnh mẽ, nhấn mạnh quyết tâm của Moscow trong việc duy trì ưu thế chiến lược.

Việt Hùng