Tổng thống Mỹ ra tay ngăn chặn gián điệp số thâm nhập Lầu Năm Góc

Tổng thống Mỹ Donald Trump cảnh giác trước các nước đối địch

Theo đó, đạo luật (nằm trong gói chính sách quốc phòng trị giá 900 tỷ USD) nghiêm cấm bất kỳ cá nhân nào làm việc tại Trung Quốc và các quốc gia đối địch khác được phép truy cập vào hệ thống điện toán đám mây của Bộ Quốc phòng Mỹ (nay là Bộ Chiến tranh).

Động thái quyết liệt này không phải là một quyết định ngẫu nhiên, mà là đòn phản công trực diện sau khi một cuộc điều tra chấn động vào đầu năm 2025 phanh phui sự thật rằng gã khổng lồ công nghệ Microsoft đã âm thầm sử dụng các kỹ sư tại Trung Quốc để bảo trì hệ thống máy tính của quân đội Mỹ trong suốt gần một thập kỷ.

Vụ việc này đã gióng lên hồi chuông báo động đỏ về lỗ hổng an ninh quốc gia, buộc chính quyền Washington phải hành động để bịt kín những "cửa hậu" mà các tập đoàn công nghệ đã lợi dụng để tối ưu hóa lợi nhuận bất chấp rủi ro an ninh.

Sự sụp đổ của bức màn "Người hộ tống kỹ thuật số" và rủi ro từ bên trong

Nguồn cơn của đạo luật mới này bắt nguồn từ những tiết lộ gây sốc của tổ chức báo chí điều tra ProPublica hồi đầu năm 2025. Cuộc điều tra đã vạch trần một thực tế khó tin: Microsoft, một trong những nhà thầu công nghệ lớn nhất của chính phủ Mỹ, đã cho phép các kỹ sư phần mềm làm việc tại Trung Quốc truy cập và sửa chữa các hệ thống đám mây chứa dữ liệu nhạy cảm của Lầu Năm Góc. Để lách qua quy định bắt buộc rằng chỉ công dân hoặc thường trú nhân Mỹ mới được xử lý các dữ liệu này, Microsoft đã sáng tạo ra một cơ chế gọi là chương trình "người hộ tống kỹ thuật số".

Về lý thuyết, chương trình này nghe có vẻ an toàn khi bố trí các giám sát viên người Mỹ theo dõi mọi thao tác của các kỹ sư nước ngoài trong thời gian thực, đảm bảo họ không đánh cắp hay can thiệp trái phép vào dữ liệu. Tuy nhiên, thực tế lại phũ phàng hơn nhiều. Cuộc điều tra cho thấy các giám sát viên người Mỹ này thường xuyên thiếu hụt kiến thức chuyên môn cần thiết để hiểu được những gì các kỹ sư Trung Quốc đang làm. Với trình độ kỹ thuật vượt trội, các kỹ sư từ xa hoàn toàn có thể thực hiện các thao tác phức tạp mà "người hộ tống" không thể phát hiện hay ngăn chặn kịp thời.

Sự sắp xếp lỏng lẻo này đã tạo ra một nguy cơ an ninh khổng lồ. Các chuyên gia tình báo và an ninh mạng đã nhiều lần cảnh báo rằng luật pháp tại Trung Quốc trao cho chính quyền nước này quyền lực rất lớn trong việc yêu cầu các công dân và công ty nội địa phải cung cấp dữ liệu khi được yêu cầu. Do đó, việc để các kỹ sư đang sinh sống và chịu sự quản lý của pháp luật Trung Quốc nắm quyền truy cập vào hệ thống quốc phòng Mỹ chẳng khác nào việc giao chìa khóa kho vũ khí số cho đối thủ cạnh tranh sừng sỏ nhất trên không gian mạng.

Sau khi vụ việc bị phanh phui, phản ứng từ Lầu Năm Góc là vô cùng gay gắt. Bộ trưởng Quốc phòng Pete Hegseth đã công khai lên án hành động này trên mạng xã hội X, khẳng định rằng các kỹ sư nước ngoài, đặc biệt là từ Trung Quốc, không bao giờ được phép duy trì hay truy cập vào hệ thống của Bộ Quốc phòng. Trước sức ép dư luận và chính trị, Microsoft đã phải cam kết chấm dứt hoạt động này vào tháng 7 năm ngoái, nhưng niềm tin đã bị lung lay dữ dội.

Một bản sao kế hoạch an ninh mà Microsoft nộp cho Bộ Quốc phòng năm 2025 cho thấy họ đã cố tình lược bỏ các chi tiết quan trọng về chương trình hộ tống này, hoàn toàn không đề cập đến các hoạt động tại Trung Quốc hay sự tham gia của kỹ sư nước ngoài, khiến các quan chức cấp cao của Lầu Năm Góc hoàn toàn không hay biết cho đến khi báo chí vào cuộc.

Siết chặt gọng kìm pháp lý và kỷ nguyên giám sát mới

Đạo luật vừa được Tổng thống Trump ký ban hành không chỉ đơn thuần là việc hợp thức hóa các quy định đã được cập nhật vào tháng 9 năm ngoái, mà nó còn nâng tầm chúng thành luật liên bang với sức nặng răn đe cao hơn. Cụ thể, Bộ trưởng Quốc phòng Pete Hegseth giờ đây có nghĩa vụ pháp lý phải đảm bảo rằng không một cá nhân nào từ Trung Quốc, Nga, Iran và Triều Tiên có thể có quyền truy cập trực tiếp hoặc gián tiếp vào các hệ thống đám mây của quân đội. Đây là dấu chấm hết cho mọi nỗ lực lách luật hay tìm kiếm vùng xám của các nhà thầu công nghệ trong tương lai.

Giới lập pháp tại Đồi Capitol đã đón nhận thông tin này với sự ủng hộ tuyệt đối. Dân biểu Elise Stefanik, một thành viên chủ chốt của Ủy ban Quân vụ Hạ viện, đã ca ngợi đạo luật này là biện pháp cần thiết để đóng lại những kẽ hở mà các công ty như Microsoft đã khai thác.

Trong khi đó, Thượng nghị sĩ Tom Cotton, người đứng đầu Ủy ban Tình báo Thượng viện, nhấn mạnh rằng đây là nỗ lực cấp bách để bảo vệ cơ sở hạ tầng quan trọng của quốc gia trước các mối đe dọa từ các đối thủ nước ngoài. Những phản ứng này cho thấy sự đồng thuận hiếm hoi và quyết tâm chính trị cao độ trong việc đặt lợi ích an ninh quốc gia lên trên lợi nhuận của các tập đoàn Big Tech.

Không chỉ dừng lại ở lệnh cấm, đạo luật mới còn thiết lập một cơ chế giám sát chặt chẽ chưa từng có từ Quốc hội đối với các hoạt động an ninh mạng của Lầu Năm Góc. Bộ trưởng Quốc phòng sẽ phải trực tiếp báo cáo trước các ủy ban quốc phòng của Quốc hội về việc thực thi các thay đổi này chậm nhất vào ngày 1.6.2026. Sau đó, các cuộc họp báo cáo sẽ diễn ra định kỳ hàng năm trong suốt ba năm tiếp theo. Nội dung báo cáo sẽ phải bao gồm đánh giá chi tiết về hiệu quả của các biện pháp kiểm soát, các sự cố an ninh phát sinh và những đề xuất điều chỉnh luật pháp nếu cần thiết.

Cơ chế báo cáo định kỳ này nhằm đảm bảo rằng Lầu Năm Góc và các nhà thầu không được phép lơ là hay quay trở lại các thói quen cũ khi sự chú ý của công chúng lắng xuống. Đối với Microsoft và các tập đoàn công nghệ khác, thông điệp đã rất rõ ràng: Thời kỳ tự do hoạt động dựa trên sự tin tưởng mặc nhiên đã kết thúc.

Hiện tại, Lầu Năm Góc vẫn đang tiếp tục điều tra xem liệu có bất kỳ kỹ sư nào của Microsoft tại Trung Quốc đã xâm phạm an ninh quốc gia hay không, đồng thời yêu cầu kiểm toán độc lập đối với chương trình hộ tống kỹ thuật số tai tiếng kia. Đạo luật này là lời khẳng định rằng trong kỷ nguyên số, biên giới quốc gia không biến mất, mà nó được dựng lên vững chắc hơn bao giờ hết ngay trên các đám mây dữ liệu.

Bùi Tú