Nga và Ukraine nối lại đàm phán hòa bình tại Abu Dhabi

Các quan chức của Mỹ, Nga và Ukraine tại cuộc đàm phán ở Abu Dhabi. Ảnh Reuters.

Ngoại trưởng Mỹ Marco Rubio đánh giá cuộc gặp do Washington làm trung gian là “rất hiệu quả”, dù không nêu chi tiết.

Tổng thống Ukraine Volodymyr Zelensky gọi các cuộc thảo luận là “mang tính xây dựng và khá thực chất”, đồng thời cho biết hai bên đã đề cập đến các vấn đề nhân đạo và an ninh. Phát biểu trước báo giới tại Đan Mạch sau đó, ông Zelensky bày tỏ sự hài lòng với những thông điệp nhận được từ hai đặc phái viên của Tổng thống Mỹ là Steve Witkoff và Jared Kushner. “Tôi thấy có những thay đổi. Tôi rất vui về những gì mình nghe được”, ông Zelensky nói.

Trên nền tảng X, nhà lãnh đạo Ukraine nhấn mạnh: “Các bên đã dành ưu tiên cho việc trao trả tù binh chiến tranh. Họ đã nói chi tiết về nội dung của các đảm bảo an ninh cho Ukraine và nền tảng để đảm bảo các cơ chế này hoạt động lâu dài”.

Về phía Mỹ, ông Jared Kushner nhận định các cuộc tiếp xúc của Mỹ với cả hai bên trong những tuần gần đây đã giúp thu hẹp khoảng cách lập trường. “Chúng tôi được khích lệ bởi những cuộc thảo luận mang tính xây dựng ngày hôm nay”, ông Kushner viết trên X sau ngày đàm phán đầu tiên. Ông cho biết phía Mỹ đang nỗ lực chấm dứt chiến sự và “thiết lập các thỏa thuận an ninh cần thiết cho một Ukraine có chủ quyền, an toàn, thịnh vượng và một nền hòa bình lâu dài trên toàn châu Âu”.

Tuy nhiên, Thứ trưởng Ngoại giao Nga Sergei Ryabkov cho rằng vẫn còn quá sớm để đánh giá kết quả cuộc gặp trước khi bước vào ngày đàm phán thứ hai, diễn ra ngày 11/11.

Khoảng cách lớn về điều khoản thỏa thuận và tranh cãi về cấu trúc an ninh

Bất chấp sự lạc quan từ Tổng thống Trump, cả Nga và Ukraine vẫn còn rất nhiều khác biệt về các điều khoản cho một giải pháp hòa bình sau hơn 4 năm rưỡi giao tranh toàn diện.

Lực lượng Nga hiện kiểm soát khoảng 1/5 lãnh thổ Ukraine, nhưng đất đai không phải là vấn đề duy nhất. Vẫn còn nhiều vướng mắc khác bao gồm những đảm bảo an ninh trong tương lai mà cả hai bên đều mong muốn, cũng như yêu cầu từ Moskva buộc Ukraine phải duy trì trạng thái trung lập và không gia nhập NATO.

Tổng thống Trump đã gia tăng áp lực buộc Kiev phải đạt được thỏa thuận, cảnh báo rằng đã đến lúc Ukraine phải kết thúc chiến tranh nếu không muốn đối mặt với “một điều rất tồi tệ”. Tuần trước, ông tuyên bố cuộc chiến đã tiến gần đến một “thỏa thuận tuyệt đẹp lớn lao”, mặc dù ông từng nhiều lần dự đoán về những bước đột phá nhưng chưa thành hiện thực.

Ngoại trưởng Nga Sergei Lavrov nhấn mạnh Moskva ưu tiên việc đàm phán một khuôn khổ an ninh chung của châu Âu trước khi giải quyết các vấn đề cụ thể của cuộc chiến. “Ý tưởng về việc xác định các thông số rõ ràng cho một cấu trúc an ninh tương lai, rồi sau đó mới chuyển sang giải quyết xung đột thực sự giữa Nga và Ukraine, là hoàn toàn hợp lý”, ông Lavrov phát biểu tại Moskva.

Ngược lại, ông Zelensky tỏ ra hết sức dè dặt trước các đề xuất về một cấu trúc an ninh mới: “Tất cả chúng tôi đều rất cẩn trọng với chủ đề này vì không ai thực sự hiểu 100% họ muốn gì... Đầu tiên, hãy chấm dứt chiến sự ở Ukraine. Thứ hai, đảm bảo an ninh cho Ukraine. Thứ ba, có thể là một số đối thoại về chủ đề an ninh ở châu Âu và trên thế giới”.

Chủ tịch Ủy ban châu Âu Ursula von der Leyen hôm 9/11 cũng cho rằng các cuộc đàm phán an ninh quy mô lớn hơn chỉ nên diễn ra sau một lệnh ngừng bắn. Ngoại trưởng Lavrov lập tức bác bỏ ý tưởng về một thỏa thuận đình chiến, cáo buộc giới chức châu Âu chỉ đang cố gắng tạo “không gian thở” cho Ukraine.

Sự thúc đẩy mạnh mẽ từ Mỹ đã thôi thúc các quan chức châu Âu tìm kiếm một vị trí trên bàn đàm phán. Trước cuộc gặp chính thức, phía Ukraine đã có các cuộc gặp riêng với các đại diện của châu Âu, NATO, EU và hai đặc phái viên Mỹ.
Pháp tuyên bố nền hòa bình lâu dài là không thể nếu thiếu đi sự tham gia của châu Âu, trong khi Nga khẳng định rõ không muốn châu Âu có mặt trong cuộc gặp ba bên này. Dù vậy, phát biểu tại Paris, Ngoại trưởng Rubio cho biết Mỹ có kế hoạch mở rộng đàm phán để đưa châu Âu vào tham gia vào một thời điểm thích hợp.

Giao tranh tiếp diễn

Ngay trước thềm đàm phán, ông Trump nhận định Washington nhìn thấy một “khuynh hướng rất mạnh mẽ” hướng tới việc chấm dứt cuộc chiến, khi cả hai bên đều đã “mệt mỏi vì chiến đấu”.

Tuy nhiên, chưa có bất kỳ dấu hiệu công khai nào cho thấy Tổng thống Putin sẵn sàng từ bỏ yêu cầu Ukraine phải nhượng lại toàn bộ khu vực Donbas ở miền đông trước khi đạt được thỏa thuận. Về phần mình, ông Zelensky kiên quyết không giao nộp những vùng đất mà lực lượng Ukraine đã bảo vệ trong suốt thời gian qua.

Trên thực địa, đà tiến công của Nga đã chậm lại, nhưng Moskva vẫn tiếp tục nã pháo vào các thành phố và cơ sở năng lượng của Ukraine. Ở chiều ngược lại, Kiev cũng gia tăng các cuộc tấn công vào các nhà máy lọc dầu và cơ sở hạ tầng của Nga.

Ngoại trưởng Ukraine Andrii Sybiha trả lời Reuters cho biết ông đã kêu gọi Ngoại trưởng Mỹ Rubio đẩy nhanh việc cung cấp tên lửa đánh chặn trong bối cảnh Nga tăng cường tấn công các mục tiêu năng lượng. “Chúng ta nên nỗ lực trên con đường hòa bình, nhưng song song đó, chúng ta vẫn phải tiếp tục gây áp lực lên Nga”, ông Sybiha nhấn mạnh.