Ngăn chặn làn sóng dịch chuyển của tội phạm lừa đảo xuyên quốc gia: Bài 1: Khi trung tâm lừa đảo 'dời nhà'

Chỉ trong nửa đầu năm 2026, Công an nhiều tỉnh, thành trên cả nước đã liên tiếp phát hiện, triệt phá các ổ nhóm người nước ngoài thuê khách sạn, biệt thự, khu nghỉ dưỡng để chuẩn bị lập trung tâm lừa đảo công nghệ cao xuyên quốc gia. Với việc chủ động phát hiện, kiểm tra và quản lý cư trú chặt chẽ, lực lượng Công an Việt Nam đã kịp thời ngăn chặn nguy cơ hình thành các "đại bản doanh" lừa đảo xuyên quốc gia trên lãnh thổ Việt Nam.

Tội phạm tháo chạy khỏi Campuchia

Ngày 08/6/2026, trong đợt cao điểm 45 ngày đêm tấn công, trấn áp các loại tội phạm, Công an TPHCM đã phát hiện 83 người mang quốc tịch Trung Quốc thuê trọn khách sạn The Emerald Gold tại khu phố Hòa Phú 4, phường Bình Dương. Phần lớn trong số này nhập cảnh trái phép từ Campuchia vào Việt Nam để thiết lập nơi tổ chức hoạt động lừa đảo chiếm đoạt tài sản nhắm vào người dân tại Trung Quốc, với hàng trăm máy tính, điện thoại di động và các thiết bị điện tử khác. Công an TPHCM đánh giá việc triệt phá kịp thời đã góp phần ngăn chặn nguy cơ hình thành một trung tâm lừa đảo công nghệ cao xuyên quốc gia quy mô lớn trên địa bàn thành phố.

Khách sạn nơi 83 người Trung Quốc thuê

Chỉ ba ngày trước đó, Công an tỉnh Phú Thọ cũng đã vô hiệu hóa một đường dây tương tự. Nhóm người Trung Quốc từ Campuchia đưa gần 50 người sang thuê khu nghỉ dưỡng, farmstay, villa biệt lập tại Hà Nội, Lào Cai và Phú Thọ để chuẩn bị lập trung tâm lừa đảo trực tuyến quy mô lớn. Hai vụ việc xảy ra gần như đồng thời ở hai đầu đất nước cho thấy một xu hướng đáng lo ngại, đó là các tổ chức lừa đảo công nghệ cao xuyên quốc gia đang dịch chuyển địa bàn hoạt động từ Campuchia sang Việt Nam.

Xu hướng này không xuất hiện ngẫu nhiên. Nó diễn ra trong bối cảnh Campuchia đang tiến hành chiến dịch truy quét chưa từng có nhằm vào ngành lừa đảo trực tuyến trên lãnh thổ nước này. Tháng 7/2025, Thủ tướng Campuchia Hun Manet ra chỉ thị yêu cầu lực lượng thực thi pháp luật và quân đội "ngăn chặn và trấn áp lừa đảo trực tuyến", cảnh báo họ có nguy cơ mất chức nếu không hành động. Ngay sau đó, hơn 1.000 nghi phạm bị bắt giữ trong các đợt đột kích ở ít nhất 5 tỉnh, trong đó có hơn 200 công dân Việt Nam, 27 người Trung Quốc, 75 người Đài Loan và hơn 270 người Indonesia.

Đến tháng 2/2026, Ủy ban Chống lừa đảo trực tuyến Campuchia (CCOS) công bố đã đóng cửa gần 200 trung tâm lừa đảo, bắt 173 đối tượng cầm đầu cấp cao và trục xuất khoảng 11.000 lao động kể từ khi chiến dịch bắt đầu. Tổng cộng 48.000 người nước ngoài đã bị trục xuất khỏi Campuchia kể từ khi chiến dịch truy quét được triển khai từ năm 2023. Một trong những vụ bắt giữ gây chấn động nhất là vụ dẫn độ Chen Zhi (Trần Chí) - Chủ tịch Prince Group - sang Trung Quốc theo yêu cầu của Bắc Kinh. Trước đó, ông ta đã bị Mỹ và Anh áp lệnh trừng phạt vì bị cáo buộc điều hành mạng lưới lừa đảo đầu tư trực tuyến quy mô lớn nhất Đông Nam Á.

Nhóm nghi phạm bị phát hiện khi đang lập trung tâm lừa đảo công nghệ cao

Làn sóng truy quét trên toàn khu vực

Không chỉ Campuchia, các "siêu trung tâm" lừa đảo tại Myanmar cũng bị triệt phá liên tiếp. Tháng 10/2025, quân đội Myanmar đột kích KK Park - khu phức hợp lừa đảo khét tiếng tại Myawaddy, biên giới Thái Lan - bắt giữ hơn 2.000 người, thu giữ hàng chục thiết bị Starlink. Hoạt động phạm tội trải rộng trên hơn 250 tòa nhà thấp tầng. Tháng 11/2025, quân đội tiếp tục đột kích khu vực Shwe Kokko, bắt giữ 346 người nước ngoài, thu gần 10.000 điện thoại di động. Tổng cộng 12.586 người nước ngoài đã bị bắt giữ tại Myanmar kể từ cuối tháng 01/2025.

Tại Philippines, chính phủ đã cấm hoàn toàn hoạt động của các tổ chức POGO (Philippine Offshore Gaming Operators) - vỏ bọc cho nhiều trung tâm lừa đảo - kể từ ngày 31/12/2024. Tháng 02/2025, hơn 400 người nước ngoài bị bắt trong một đợt đột kích tại Pasay City. Tháng 02/2026, Cơ quan Điều tra Quốc gia (NBI) và Cục Di trú Philippines phối hợp triệt phá một trung tâm POGO trái phép tại Makati, bắt giữ 6 công dân Hàn Quốc. Với sự hỗ trợ của Văn phòng Liên hợp quốc về ma túy và tội phạm (UNODC), Philippines đã chuyển từ mô hình truy tố tội phạm mạng sang truy tố tội mua bán người - vì dễ chứng minh hơn khi phát hiện hàng trăm người nước ngoài bị giam giữ trong các trung tâm lừa đảo.

Nhóm người Trung Quốc từ Campuchia sang Việt Nam thuê địa điểm, lắp đặt thiết bị điện tử để chuẩn bị vận hành trung tâm lừa đảo thì bị Công an Việt Nam phát hiện Ảnh: Công an Phú Thọ

"Hiệu ứng bóng nước" và phản ứng nhạy bén của Việt Nam

Trong báo cáo mang tên "Inflection Point" (Điểm chuyển hướng), UNODC nhận định các trung tâm lừa đảo tại đặc khu kinh tế và khu vực biên giới Campuchia, Lào, Myanmar, Philippines đang bị "đẩy dạt" do áp lực thực thi pháp luật, dẫn đến hiện tượng tràn sang các khu vực khác. Đây chính là hiện tượng mà giới nghiên cứu gọi là "hiệu ứng bóng nước" (waterbed effect) - ấn một chỗ thì phồng chỗ khác. Báo cáo tháng 02/2026 của Văn phòng Cao ủy nhân quyền Liên hợp quốc (OHCHR) ước tính ít nhất 300.000 người đang bị bóc lột tại khu vực Mekong, nạn nhân đến từ 66 quốc gia. Doanh thu hằng năm của ngành lừa đảo riêng khu vực Mekong ước tính hơn 43,8 tỷ USD. UNODC cũng cảnh báo các trung tâm lừa đảo do tổ chức tội phạm Châu Á điều hành đã được phát hiện hoạt động xa tới Châu Phi, Nam Á, Trung Đông và các đảo Thái Bình Dương.

Trong bối cảnh đó, Việt Nam trở thành một trong những mục tiêu dịch chuyển. Công an tỉnh Phú Thọ xác định nhóm đối tượng mới bị triệt phá có nguồn gốc từ các tổ chức lừa đảo trực tuyến hoạt động tại Campuchia. Do bị truy quét, tổ chức này tìm cách chuyển địa bàn sang Việt Nam. Cơ quan điều tra nhận định, Việt Nam được lựa chọn vì có nhiều khu nghỉ dưỡng, farmstay, villa biệt lập, xa khu dân cư - thuận lợi cho việc tập trung số lượng lớn người nước ngoài và lắp đặt hệ thống thiết bị điện tử phục vụ hoạt động trên không gian mạng mà không bị phát hiện.

Một số đối tượng từ Trung Quốc nhập cảnh trái phép vào Việt Nam bằng thuyền nhỏ và đường bộ, trong khi số khác từ Campuchia được đưa qua bằng xe máy, sử dụng các đường ngang, lối tắt khu vực biên giới, không qua cửa khẩu chính ngạch. Ngay sau khi nhập cảnh, các đối tượng bị "người quản lý” thu hết hộ chiếu và đưa thẳng về khách sạn hoặc khu nghỉ dưỡng đã thuê sẵn để "hành nghề".

Các trung tâm lừa đảo mà Công an Việt Nam phát hiện không phải hoạt động nhỏ lẻ. Chúng được tổ chức theo mô hình "công ty" khép kín, phân chia thành các bộ phận chuyên biệt: tìm kiếm nạn nhân, tiếp cận và tạo lòng tin, tư vấn đầu tư giả mạo, hướng dẫn chuyển tiền và quản lý dòng tiền chiếm đoạt được. Ở Bắc Ninh, các đối tượng bị phát hiện được trả lương bằng tiền ảo USDT, dao động từ 2.000 đến 7.000 USDT mỗi tháng. Tại các địa điểm mà ổ nhóm thuê ở Phú Thọ, lực lượng chức năng thu giữ 73 bộ máy vi tính, 134 điện thoại di động, 34 USB lưu trữ dữ liệu, 20 bộ thiết bị phát sóng WiFi, 5 máy tính xách tay, 2 máy tính bảng - cùng hàng trăm bộ bàn ghế, giường tầng, đệm ngủ phục vụ hoạt động tập trung quy mô lớn. Toàn bộ hệ thống vừa được tập kết, lắp đặt và chưa kịp đưa vào vận hành thì bị lực lượng Công an phát hiện, vô hiệu hóa.

Trên bình diện khu vực, UNODC ước tính hàng trăm trung tâm lừa đảo quy mô công nghiệp tạo ra doanh thu gần 40 tỷ USD lợi nhuận hằng năm. Riêng tại Mỹ, năm 2024 đã ghi nhận thiệt hại 10 tỷ USD từ các hoạt động lừa đảo có nguồn gốc Đông Nam Á. Đây không còn là vấn đề của riêng Campuchia hay Myanmar mà là một ngành công nghiệp tội phạm toàn cầu. Các vụ triệt phá trên cả nước, đặc biệt là chiến dịch kiểm tra lưu trú do Công an TPHCM triển khai cho thấy, lực lượng Công an Việt Nam đã chủ động phát hiện và ngăn chặn các ổ nhóm từ giai đoạn chuẩn bị, trước khi chúng kịp vận hành.

(Còn tiếp...)