Ngăn chặn tình trạng đốt chất thải gây ô nhiễm: Cần sự quyết liệt từ cơ sở

Đốt rác tại bãi rác tự phát trên đường Cựu chiến binh (xã An Khánh). Ảnh: Nguyễn Hồng

Quan điểm chỉ đạo rất rõ ràng

Những tháng gần đây, UBND thành phố và Sở Nông nghiệp và Môi trường Hà Nội ban hành nhiều văn bản chỉ đạo như: Công văn số 1467/UBND-NNMT; Kế hoạch số 1387/SNNMT-QLCTR, Công văn số 6258/SNNMT-QLCTR…, yêu cầu triển khai quyết liệt các biện pháp nhằm chấm dứt tình trạng đốt rơm rạ, đốt rác tự phát, bảo đảm vệ sinh môi trường.

Cụ thể, trong các văn bản chỉ đạo, thành phố nhìn nhận, dù đã triển khai nhiều giải pháp nhưng tại một số địa phương vẫn diễn ra tình trạng đốt rác ngoài trời, phát sinh lượng lớn bụi mịn PM2.5 và khí độc hại gây ô nhiễm không khí. Đây là nguồn phát thải “có thể kiểm soát ngay” nhưng chưa được xử lý triệt để.

Để khắc phục tình trạng này, Trưởng phòng Quản lý chất thải rắn (Sở Nông nghiệp và Môi trường Hà Nội) Nguyễn Văn Quý cho biết, UBND thành phố yêu cầu các xã, phường rà soát khu vực có nguy cơ cao; bố trí lực lượng kiểm tra thường xuyên, đặc biệt trong khung giờ từ 17h đến 22h; thiết lập đường dây nóng, tiếp nhận và xử lý phản ánh của người dân trong thời gian tối đa 2 giờ. Chủ tịch UBND cấp xã phải chịu trách nhiệm toàn diện nếu để xảy ra tình trạng đốt rác, đốt rơm rạ kéo dài trên địa bàn quản lý.

Không chỉ dừng ở chỉ đạo hành chính, thành phố còn triển khai đồng bộ nhiều giải pháp tháo gỡ các “điểm nghẽn” môi trường như: Siết chặt quy trình thu gom, vận chuyển rác; rà soát lại các điểm tập kết rác; xử lý tình trạng tồn đọng rác thải, mất vệ sinh môi trường tại các khu dân cư và tuyến giao thông.

Bên cạnh đó, Sở Nông nghiệp và Môi trường Hà Nội còn yêu cầu các đơn vị duy trì vệ sinh môi trường lắp đặt GPS (Hệ thống định vị toàn cầu), camera giám sát trên phương tiện thu gom, vận chuyển rác nhằm phục vụ công tác quản lý và giám sát. Ông Nguyễn Văn Quý cho biết thêm, quan điểm của thành phố là xử lý nghiêm các hành vi vi phạm trong lĩnh vực vệ sinh môi trường, đặc biệt là tình trạng đốt rác tự phát kéo dài.

Quan trọng nhất vẫn là trách nhiệm của chính quyền địa phương

Trái ngược với sự quyết liệt từ thành phố, tại nhiều địa phương, tình trạng đốt chất thải ngoài môi trường vẫn diễn ra công khai. Điển hình, chiều 15-5, trên đường Cựu chiến binh (xã An Khánh), một bãi rác tự phát nằm ngay sát khu dân cư vẫn nghi ngút khói. Từng đống rác sinh hoạt, lá cây cháy âm ỉ, mùi khét len vào từng ngõ xóm. Những người dân sống gần khu vực này cho biết, tình trạng đốt rác xảy ra thường xuyên. Người dân phản ánh nhiều lần nhưng chính quyền xử lý chưa dứt điểm.

Không chỉ riêng An Khánh, trên ứng dụng iHanoi liên tục xuất hiện phản ánh về tình trạng đốt rác thải tại các xã, phường như: Sơn Đồng, Tây Phương, Hồng Vân, Đại Thanh, Yên Nghĩa, Xuân Phương, Đông Ngạc… Điểm chung là phần lớn vụ việc tái diễn nhiều lần. Điều này là đáng lo ngại vì cho dù thành phố đang nỗ lực làm sạch môi trường bằng nhiều giải pháp mạnh nhưng ở một số địa phương việc thực thi vẫn còn mang tính hình thức, thiếu sự quyết liệt cần thiết.

Thực tế ghi nhận của phóng viên cho thấy, nhiều địa phương vẫn chưa coi xử lý đốt rác tự phát là nhiệm vụ trọng tâm trong quản lý môi trường. Công tác kiểm tra chủ yếu diễn ra theo đợt hoặc sau khi có phản ánh. Có nơi lực lượng chức năng chỉ dừng ở việc tuyên truyền nhắc nhở, dọn dẹp tạm thời mà chưa xử lý tận gốc nguyên nhân phát sinh.

Đặc biệt, không ít “điểm đen” đốt rác tồn tại dai dẳng ngay trên các tuyến đường dân sinh hoặc khu đất công nhưng không được ngăn chặn từ sớm. Sau mỗi lần ra quân xử lý, rác lại tiếp tục bị đổ trộm, rồi bị đốt vào ban đêm hoặc sáng sớm. Việc vi phạm lặp đi lặp lại nhiều lần cho thấy dấu hiệu buông lỏng quản lý.

Cán bộ môi trường ở một phường thừa nhận, việc kiểm soát đốt rác hiện gặp khó khăn do thiếu nhân lực, trong khi vi phạm thường diễn ra ngoài giờ hành chính. Tuy nhiên, đây không thể là lý do để tình trạng ô nhiễm kéo dài. Bởi UBND thành phố đã yêu cầu rõ, các địa phương phải bố trí lực lượng kiểm tra thường xuyên, đặc biệt trong khung giờ từ 17h đến 22h - thời điểm dễ phát sinh vi phạm nhất.

Còn Giám đốc Hợp tác xã Thành Công Phạm Thiện Lộc (đơn vị duy trì vệ sinh môi trường trên địa bàn xã An Khánh) cho biết, nhiều điểm tập kết rác tự phát hình thành không phải do thiếu đơn vị thu gom mà do người dân cố tình mang rác cồng kềnh, phế thải xây dựng đi đổ trộm để giảm chi phí vận chuyển. Nếu địa phương không giám sát chặt, các bãi rác tự phát sẽ nhanh chóng hình thành và trở thành “điểm nóng” ô nhiễm.

Nhiều văn bản chỉ đạo của UBND thành phố Hà Nội đã quy trách nhiệm trực tiếp cho chủ tịch UBND cấp xã nếu để xảy ra tình trạng đốt rơm rạ, đốt rác tự phát kéo dài trên địa bàn. Kết quả xử lý còn được đưa vào tiêu chí đánh giá mức độ hoàn thành nhiệm vụ của địa phương. Tuy nhiên, nếu thiếu kiểm tra, giám sát thường xuyên và không xử lý nghiêm trách nhiệm người đứng đầu thì các chỉ đạo quyết liệt từ thành phố dễ rơi vào tình trạng “nóng trên giấy”.

Do đó, muốn chấm dứt tình trạng đốt rác thải, bên cạnh tiếp tục hoàn thiện hạ tầng thu gom, xử lý chất thải, điều quan trọng nhất vẫn là trách nhiệm của chính quyền cơ sở. Khi địa phương thực sự vào cuộc, kiểm tra thường xuyên và xử lý nghiêm vi phạm thì các chỉ đạo của thành phố mới đi vào thực chất, các “điểm đen” đốt rác mới có thể được xóa bỏ triệt để.