Ngân hàng chạy đua tăng lãi suất có thể bị giảm chỉ tiêu tín dụng

Ngày 18/10, Ngân hàng Nhà nước Việt Nam ban hành Văn bản số 9608/NHNN-CSTT về triển khai các giải pháp trong hoạt động của tổ chức tín dụng, nhằm giảm mặt bằng lãi suất, hỗ trợ tăng trưởng kinh tế và bảo đảm an toàn hệ thống ngân hàng.

Ngân hàng đua tăng lãi suất có thể bị giảm chỉ tiêu tăng trưởng tín dụng năm 2027. Ảnh minh họa

Theo văn bản, các tổ chức tín dụng và chi nhánh ngân hàng nước ngoài phải tập trung nguồn lực, tiết giảm chi phí hoạt động, chia sẻ lợi nhuận để có điều kiện giảm lãi suất huy động và cho vay.

Trước mắt, Ngân hàng Nhà nước yêu cầu điều chỉnh giảm lãi suất tiền gửi niêm yết tối thiểu 0,5 điểm phần trăm/năm đối với các kỳ hạn từ 6 tháng trở lên. Các ngân hàng tuyệt đối không chạy đua tăng lãi suất huy động hoặc cạnh tranh không lành mạnh, gây bất ổn thị trường tài chính - tiền tệ.

Ở chiều cho vay, các tổ chức tín dụng phải triển khai giải pháp giảm lãi suất, trong đó tập trung giảm từ 1,5-2 điểm phần trăm/năm đối với lĩnh vực sản xuất, kinh doanh và các lĩnh vực ưu tiên.

Ngân hàng vi phạm có thể bị giảm chỉ tiêu tăng trưởng tín dụng

Đáng chú ý, Ngân hàng Nhà nước đưa ra các biện pháp xử lý đối với tổ chức tín dụng không thực hiện nghiêm chỉ đạo về lãi suất hoặc có hành vi cạnh tranh không lành mạnh, làm gia tăng rủi ro trong hoạt động ngân hàng.

Từ nay đến cuối năm 2026, ngoài việc xử lý theo quy định pháp luật, căn cứ tính chất và mức độ rủi ro, Ngân hàng Nhà nước có thể xem xét điều chỉnh chỉ tiêu tăng trưởng tín dụng còn lại trong năm 2026 và giao chỉ tiêu tăng trưởng tín dụng thấp trong năm 2027.

Cơ quan quản lý cũng có thể yêu cầu ngân hàng vi phạm thực hiện một hoặc một số tỷ lệ bảo đảm an toàn cao hơn mức quy định.

Như vậy, việc chấp hành yêu cầu giảm lãi suất không chỉ liên quan đến chi phí huy động vốn mà còn có thể ảnh hưởng đến dư địa tăng trưởng tín dụng của từng ngân hàng trong thời gian tới.

Cùng với điều hành lãi suất, Ngân hàng Nhà nước yêu cầu các tổ chức tín dụng tăng trưởng tín dụng an toàn, hiệu quả, tập trung vốn vào hoạt động sản xuất, kinh doanh, các lĩnh vực ưu tiên và động lực tăng trưởng kinh tế.

Nguồn vốn được định hướng vào những công trình, dự án trọng điểm có tính khả thi, các lĩnh vực khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo, chuyển đổi số, chuyển đổi xanh, kinh tế số, kinh tế tuần hoàn, giáo dục, đào tạo và công nghiệp văn hóa.

Các ngân hàng được yêu cầu tăng cường hợp vốn cho vay đối với dự án lớn, song không được hạ chuẩn điều kiện cấp tín dụng hoặc đánh đổi chất lượng tín dụng để mở rộng quy mô dư nợ.

Kiểm soát chặt tín dụng, không để nợ xấu gia tăng

Bên cạnh yêu cầu giảm lãi suất, Ngân hàng Nhà nước chỉ đạo các tổ chức tín dụng tăng cường kiểm soát rủi ro trong hoạt động cho vay, đặc biệt đối với lĩnh vực tiềm ẩn rủi ro và các khách hàng, nhóm khách hàng có dư nợ lớn.

Các ngân hàng phải thường xuyên rà soát quy định nội bộ, nâng cao chất lượng thẩm định, xác minh nhu cầu vốn thực tế của khách hàng, đánh giá khả năng trả nợ và kiểm soát mục đích sử dụng vốn vay.

Đối với tài sản bảo đảm, việc xác định giá trị phải sát với diễn biến thị trường, đồng thời kiểm soát hoạt động thẩm định, đánh giá lại tài sản, tránh tình trạng nâng giá trị tài sản không phù hợp thực tế.

Ngân hàng Nhà nước cũng yêu cầu theo dõi chặt các khoản nợ có dấu hiệu suy giảm chất lượng, nợ nhóm 2, nợ xấu, nợ ngoại bảng và các khoản nợ đã được cơ cấu lại thời hạn trả nợ. Việc phân loại nợ, trích lập dự phòng phải phản ánh đúng mức độ rủi ro, không che giấu nợ xấu.

Các khoản lãi dự thu có giá trị lớn, kéo dài hoặc khó thu hồi phải được kiểm soát chặt. Việc ghi nhận thu nhập, phân chia lợi nhuận và chia cổ tức cần bảo đảm kết quả kinh doanh phản ánh thực chất tình hình tài chính của tổ chức tín dụng.

Về cân đối nguồn vốn, các ngân hàng phải rà soát cơ cấu huy động theo kỳ hạn, kiểm soát việc sử dụng vốn ngắn hạn cho vay trung và dài hạn, tăng cường nguồn vốn ổn định nhằm hạn chế rủi ro thanh khoản.

Chỉ đạo mới được đưa ra sau cuộc họp điều hành chính sách tiền tệ ngày 16/10 do Phó Thủ tướng Nguyễn Văn Thắng chủ trì, trong đó yêu cầu ngành ngân hàng khẩn trương giảm mặt bằng lãi suất để hỗ trợ doanh nghiệp, người dân và thúc đẩy tăng trưởng kinh tế.

Việc giảm lãi suất được triển khai đồng thời với yêu cầu kiểm soát chất lượng tín dụng, bảo đảm nguồn vốn ngân hàng phục vụ hoạt động sản xuất, kinh doanh mà không làm gia tăng rủi ro cho hệ thống.