Ngành công nghiệp ô tô Đức đối mặt khủng hoảng

Đức đã sản xuất hơn 4,1 triệu ô tô trong năm 2025, tăng nhẹ so với năm 2024. Ảnh: Hoàng Linh

Theo Hiệp hội ngành công nghiệp ô tô Đức (VDA), cuộc khảo sát đối với 124 doanh nghiệp cung ứng và nhà sản xuất vừa và nhỏ trong chuỗi cung ứng ô tô tại Đức cho thấy, 72% đơn vị có kế hoạch cắt giảm đầu tư tại nội địa, trong đó, 28% có kế hoạch chuyển đầu tư ra nước ngoài, 25% tạm hoãn và 19% hủy bỏ hoàn toàn các kế hoạch đầu tư.

Đây là cảnh báo đáng lo ngại rằng, ngành ô tô Đức có thể trở nên "trống rỗng", do mất đi sức hấp dẫn như một “điểm đến đầu tư” chính trong bối cảnh cạnh tranh toàn cầu ngày càng khốc liệt.

"Những quyết định này ngay lập tức ảnh hưởng tới việc làm", Chủ tịch VDA Hildegard Mueller cho biết. Theo khảo sát được tiến hành trong tháng 1-2026, tình trạng sa thải việc làm diễn ra rộng khắp.

Gần hai phần ba số công ty được hỏi cho biết, đã cắt giảm nhân sự ở Đức trong năm ngoái. Trong số này, có 87% lý giải nguyên nhân là do bất lợi cạnh tranh, trong khi hiện tại 49% đang tiếp tục cắt giảm việc làm trong nước so với chỉ 7% tại nước ngoài.

Thực tế trên phản ánh áp lực đối với thị trường lao động của ngành công nghiệp từng tạo ra hàng triệu việc làm và đóng góp lớn cho tăng trưởng của nền kinh tế lớn nhất châu Âu.

Những công ty ô tô lớn của Đức và các nhà cung ứng đã công bố cắt giảm hàng chục nghìn việc làm, do đơn đặt hàng suy giảm, cạnh tranh gay gắt tại thị trường nước ngoài và khó khăn trong việc phát triển các mẫu xe điện, phần mềm phù hợp thị hiếu.

Con số việc làm trong ngành ô tô hiện tại ở Đức đang ở mức thấp nhất kể từ năm 2011 theo dữ liệu của chính phủ, cho thấy một sự thu hẹp kéo dài và nghiêm trọng.

Bà Hildegard Mueller gọi đây là “một cuộc khủng hoảng lớn đối với vị thế Đức như một nơi kinh doanh”, đồng thời nhấn mạnh rằng, sự suy giảm đầu tư và việc làm sẽ không chỉ ảnh hưởng tới ngành công nghiệp mà còn tác động tới sự thịnh vượng và cả ổn định xã hội - chính trị của đất nước.

Các hãng ô tô Đức có phần chậm chân trong việc phát triển ô tô điện - loại phương tiện không phát thải tại chỗ. Ảnh: Volkswagen

Chủ tịch VDA cũng chỉ trích gói hỗ trợ mà Liên minh châu Âu (EU) dành cho các nhà sản xuất ô tô trong quá trình chuyển đổi sang xe điện và sản xuất thân thiện với môi trường, cho rằng các biện pháp đó quá cứng nhắc và dựa vào quy định bắt buộc thay vì động lực thị trường linh hoạt. Trên cơ sở đó, VDA kêu gọi Berlin và Brussels tập trung vào các chính sách kích thích tăng trưởng thực sự, thay vì chỉ đặt ra các mục tiêu khắt khe hoặc các tiêu chuẩn bắt buộc.

Ngoài áp lực nội tại, ngành công nghiệp ô tô Đức còn đối mặt với cạnh tranh quốc tế gay gắt, đặc biệt là trong lĩnh vực xe điện và phần mềm - nơi các đối thủ nước ngoài như Trung Quốc và Mỹ đang gia tăng sản xuất và công nghệ. Nhiều nhà phân tích cũng chỉ ra, việc đơn đặt hàng suy giảm và chi phí sản xuất cao khiến các công ty Đức kém cạnh tranh hơn so với đối thủ nước ngoài. BMW báo cáo doanh số trong quý cuối năm 2025 giảm mạnh - tại Mỹ giảm 4,6% và Trung Quốc giảm 16% so với quý trước đó, dù đây là hai thị trường trọng điểm của hãng.

Trong bối cảnh đó, giới chuyên gia cho rằng, Chính phủ Đức và đối tác EU cần nhanh chóng đưa ra các chính sách hỗ trợ mang tính đột phá hơn để tránh rủi ro “rỗng hóa” một trong những trụ cột công nghiệp quan trọng nhất của đất nước.

Nguyễn Thúc Hoàng Linh