Ngành gạo chờ sóng tăng giá, doanh nghiệp chưa hết khó

Theo thông tin từ Bộ Nông nghiệp và Môi trường, trong 10 tháng năm 2026 Việt Nam xuất khẩu 6,8 triệu tấn gạo, thu về 3,31 tỷ USD, giảm 4,6% về lượng và 9,7% về giá trị so với cùng kỳ năm trước. Giá xuất khẩu bình quân đạt 484 USD/tấn, giảm 5,4%.

Diễn biến này cho thấy ngành gạo đang chịu sức ép không nhỏ về giá bán trên thị trường quốc tế. Không chỉ sản lượng xuất khẩu suy giảm, giá xuất khẩu bình quân thấp hơn cùng kỳ còn khiến giá trị thu về giảm nhanh hơn tốc độ giảm về lượng.

Ở trong nước, tính đến cuối tháng 10/2026 cả nước thu hoạch khoảng 5,8 triệu ha lúa, với sản lượng gần 37 triệu tấn, bằng 98% cùng kỳ năm trước. Đáng chú ý, diện tích gieo cấy vụ Thu Đông đạt 696.200 ha, giảm 9,1% đặt ra những lo ngại về khả năng cung ứng nguồn hàng trong những tháng cuối năm.

Trong bối cảnh thị trường xuất khẩu chưa thực sự khởi sắc, kết quả kinh doanh quý III/2026 của các doanh nghiệp trong ngành cũng cho thấy sự phân hóa rõ nét. Có doanh nghiệp duy trì lợi nhuận và gia tăng tích trữ hàng tồn kho, trong khi một số đơn vị vẫn chật vật với hoạt động kinh doanh cốt lõi và áp lực tài chính.

 Tồn kho tăng, lợi nhuận phân hóa

Tại Tổng Công ty Lương thực miền Nam (Vinafood II, UPCOM: VSF), doanh thu quý III/2026 ghi nhận tín hiệu cải thiện khi đạt 4.582 tỷ đồng, tăng 20% so với cùng kỳ năm trước.

Giá vốn hàng bán tăng tương ứng 20%, lên 4.079 tỷ đồng, đưa lợi nhuận gộp đạt 503 tỷ đồng. Trong kỳ, doanh thu hoạt động tài chính đạt 28 tỷ đồng, trong khi chi phí tài chính ở mức 43 tỷ đồng. Chi phí bán hàng tăng từ 260 tỷ đồng lên 295 tỷ đồng, chi phí quản lý doanh nghiệp đạt 166 tỷ đồng.

Sau khi khấu trừ các khoản chi phí, Vinafood II ghi nhận lợi nhuận sau thuế 23 tỷ đồng, tăng so với cùng kỳ. Lũy kế 9 tháng đầu năm, doanh thu thuần của doanh nghiệp đạt 12.865 tỷ đồng, giảm 12%, trong khi lợi nhuận sau thuế đạt 51 tỷ đồng, tăng 25%.

Đáng chú ý, cơ cấu tài sản của Vinafood II có sự dịch chuyển đáng kể. Tại ngày 30/9/2026, hàng tồn kho đạt 2.930 tỷ đồng, tăng 98% so với đầu năm và chiếm khoảng 38% tổng tài sản. Các khoản phải thu ngắn hạn cũng tăng từ 480 tỷ đồng lên 1.026 tỷ đồng.

Ở chiều ngược lại, tiền và các khoản tương đương tiền giảm còn 739 tỷ đồng. Trong khi đó, vay và nợ thuê tài chính ngắn hạn tăng lên 3.316 tỷ đồng. 

Cùng ghi nhận lượng hàng tồn kho tăng, CTCP Tập đoàn Giống cây trồng Việt Nam (Vinaseed, HOSE: NSC) lại có diễn biến lợi nhuận kém tích cực hơn.

Theo báo cáo tài chính hợp nhất, doanh thu thuần quý III của Vinaseed đạt 483,5 tỷ đồng, giảm 2% so với cùng kỳ. Chi phí tài chính tăng 42%, lên 13,7 tỷ đồng, trong khi chi phí bán hàng đạt 35,5 tỷ đồng.

Diễn biến lợi nhuận kém tích cực tại CTCP Tập đoàn Giống cây trồng Việt Nam (Ảnh: NSC).

Kết thúc quý III, lợi nhuận sau thuế của doanh nghiệp đạt 14,5 tỷ đồng, giảm 47,3% so với mức 27,5 tỷ đồng cùng kỳ năm trước.

Giải trình về kết quả này, Vinaseed cho biết giá lương thực giảm sâu đã ảnh hưởng đến nhu cầu đầu tư giống cho sản xuất của nông dân. Sản lượng tiêu thụ giảm kéo theo doanh thu và lợi nhuận đi xuống.

Lũy kế 9 tháng đầu năm, doanh thu thuần của Vinaseed đạt 1.346,9 tỷ đồng, giảm 12% so với cùng kỳ. Lợi nhuận sau thuế đạt 99,4 tỷ đồng, giảm 22,7%.

Doanh thu lao dốc, gánh nặng nợ vay bủa vây

Nếu Vinafood II và Vinaseed vẫn duy trì được quy mô doanh thu tương đối lớn thì tại CTCP Xuất nhập khẩu An Giang (Angimex, UPCOM: AGM) lại đang đối mặt với tình trạng hoạt động kinh doanh cốt lõi suy giảm nghiêm trọng.

Báo cáo tài chính hợp nhất quý III/2026 ghi nhận doanh thu thuần của Angimex đạt 3,8 tỷ đồng, tăng 47% so với cùng kỳ. Tuy nhiên, giá vốn hàng bán lên tới 5,2 tỷ đồng khiến doanh nghiệp tiếp tục lỗ gộp 1,5 tỷ đồng.

Điểm đáng chú ý là doanh thu hoạt động tài chính đạt 37 tỷ đồng, cao hơn nhiều so với mức 721 triệu đồng cùng kỳ. Khoản thu đột biến chủ yếu đến từ việc thanh lý khoản đầu tư, cụ thể là chuyển nhượng 30% vốn góp tại Công ty TNHH Angimex Kitoku cho CTCP Lương thực Angimex.

Nhờ nguồn thu này, Angimex báo lãi sau thuế 5,6 tỷ đồng, đảo chiều so với khoản lỗ 8,1 tỷ đồng cùng kỳ năm trước. Lũy kế 9 tháng đầu năm, doanh thu thuần của Angimex chỉ đạt 11 tỷ đồng, giảm 67% so với cùng kỳ. Doanh nghiệp tiếp tục lỗ sau thuế 53 tỷ đồng, trong khi chi phí lãi vay lên tới 61 tỷ đồng, tăng 30%.

Áp lực tài chính còn thể hiện rõ trên bảng cân đối kế toán. Tại ngày 30/9/2026, tiền và các khoản tương đương tiền của Angimex chỉ còn 60 triệu đồng, nợ vay và nợ thuê tài chính ngắn hạn lên tới 898 tỷ đồng, khiến vốn chủ sở hữu âm 424 tỷ đồng.

Trong bối cảnh doanh nghiệp gặp khó khăn, ông Lương Đức Tâm - Chủ tịch HĐQT Angimex tiếp tục đăng ký bán toàn bộ 759.800 cổ phiếu AGM, tương đương 4,17% vốn điều lệ. Đây là lần thứ tư trong năm nay vị lãnh đạo này đăng ký thoái toàn bộ vốn nhưng chưa thực hiện thành công các đợt đăng ký trước đó.

Một doanh nghiệp xuất khẩu gạo khác là CTCP Nông nghiệp Công nghệ cao Trung An (UPCOM: TAR) cũng ghi nhận tình trạng kinh doanh sa sút và áp lực tài chính lớn.

Trong quý III/2026, doanh thu thuần của Trung An đạt 35,2 tỷ đồng, giảm 96,3% so với cùng kỳ năm trước. Doanh nghiệp lỗ sau thuế 5,6 tỷ đồng, trái ngược với khoản lãi 2,9 tỷ đồng cùng kỳ.

Lũy kế 9 tháng, doanh thu thuần đạt 639 tỷ đồng giảm 68%. Trung An lỗ sau thuế 29,7 tỷ đồng, tăng 55% so với cùng kỳ. Đáng chú ý, chi phí lãi vay trong 9 tháng lên tới 40,8 tỷ đồng, vượt lợi nhuận gộp 35,8 tỷ đồng.

Tại ngày 30/9/2026, tổng nợ phải trả của Trung An đạt 1.234 tỷ đồng, trong đó vay và nợ thuê tài chính ngắn hạn lên tới 1.136 tỷ đồng. Tiền và các khoản tương đương tiền chỉ còn 5,3 tỷ đồng. Đáng chú ý, các khoản phải thu ngắn hạn lên tới 1.701 tỷ đồng, chiếm phần lớn tài sản ngắn hạn của doanh nghiệp.

Theo dự báo của Bộ Nông nghiệp và Môi trường, bước sang năm 2027 nguy cơ hạn hán, xâm nhập mặn tại Đồng bằng sông Cửu Long cùng diễn biến El Nino có thể tiếp tục ảnh hưởng đến sản xuất. Trong khi đó, nhu cầu nhập khẩu gạo của Philippines được dự báo đạt 5,6 triệu tấn trong năm 2027.

Nhiều doanh nghiệp trong ngành vẫn ghi nhận doanh thu lao dốc, lợi nhuận suy giảm thậm chí vốn chủ sở hữu âm (Ảnh minh họa).

Theo các chuyên gia, nếu El Nino tác động mạnh đến sản xuất lương thực, giá gạo thế giới có thể tiến gần mức đỉnh năm 2023 trong nửa đầu năm 2027. Tuy nhiên, kịch bản này còn phụ thuộc vào chính sách xuất khẩu gạo của Ấn Độ và tình hình sản xuất tại các quốc gia cung ứng lớn.

Hiệp hội Lương thực Việt Nam (VFA) nhận định, với doanh nghiệp xuất khẩu gạo Việt Nam, giá tăng mang lại cơ hội cải thiện doanh thu nhưng cũng đặt ra áp lực về vốn, chi phí thu mua và khả năng dự trữ.

Do đó, doanh nghiệp cần chủ động nguồn hàng, theo sát diễn biến giá và lựa chọn thời điểm ký hợp đồng phù hợp, tránh tình trạng bán giá thấp khi chi phí đầu vào tăng nhanh. Trong bối cảnh thị trường có thể khởi sắc trở lại, năng lực tài chính, hệ thống kho chứa và khả năng điều tiết nguồn cung sẽ là những yếu tố quan trọng quyết định khả năng tận dụng cơ hội xuất khẩu của từng doanh nghiệp.