Ngành quỹ Việt Nam tìm động lực mới sau nâng hạng thị trường

Ngày 22/9 tại Hà Nội, Tổng công ty Lưu ký và Bù trừ Chứng khoán Việt Nam (VSDC), Báo Tài chính - Đầu tư và CTCP FiinGroup phối hợp tổ chức Chương trình Xếp hạng Quỹ đầu tư Chứng khoán tại Việt Nam năm 2026 - Vietnam Fund Award 2026 (VFA 2026).

Sự kiện diễn ra một ngày sau khi thị trường chứng khoán Việt Nam chính thức được FTSE Russell nâng hạng lên thị trường mới nổi thứ cấp, đồng thời bắt đầu quá trình gia nhập bộ chỉ số FTSE Global Equity Index Series (FTSE GEIS).

Phát biểu khai mạc, ông Nguyễn Sơn, Chủ tịch Hội đồng thành viên Tổng Công ty Lưu ký và Bù trừ chứng khoán (VSDC), Trưởng Ban tổ chức VFA 2026 cho rằng việc thị trường chứng khoán Việt Nam được nâng hạng là cột mốc sau nhiều năm nỗ lực của Chính phủ, các cơ quan quản lý và toàn thể thị trường.

Trong bối cảnh dòng vốn quốc tế được kỳ vọng tìm đến Việt Nam nhiều hơn, ngành quỹ càng cần một chuẩn tham chiếu minh bạch và đáng tin cậy.

VFA 2026 được triển khai trong khuôn khổ Đề án tái cấu trúc cơ sở nhà đầu tư và phát triển ngành quỹ theo Quyết định số 3168/QĐ-BTC năm 2025 của Bộ trưởng Bộ Tài chính, với sự chấp thuận của Bộ Tài chính và Ủy ban Chứng khoán Nhà nước (UBCKNN).

Theo ông Sơn, sau 30 năm xây dựng và trưởng thành, thị trường chứng khoán Việt Nam đã có những bước tiến quan trọng, trở thành kênh huy động vốn trung và dài hạn thiết yếu cho nền kinh tế. Cùng với đó, ngành quản lý quỹ đầu tư cũng ghi nhận những bước phát triển đáng kể.

Tính đến cuối tháng 6/2026, cả nước có 43 công ty quản lý quỹ và 141 quỹ đầu tư chứng khoán. Tổng giá trị tài sản quản lý của các quỹ đầu tư đạt khoảng 93.000 tỷ đồng, tương đương gần 3,6 tỷ USD.

Nếu tính cả danh mục ủy thác đầu tư, tổng tài sản do các công ty quản lý quỹ quản lý đạt khoảng 846.000 tỷ đồng, tương đương 32,5 tỷ USD.

Tuy nhiên, để ngành quỹ thực sự trở thành một trụ cột của thị trường vốn, nhà đầu tư cần có công cụ tham chiếu khách quan, minh bạch và đáng tin cậy để nhận diện, đánh giá và lựa chọn sản phẩm phù hợp.

Ông Nguyễn Sơn - Tưởng Ban tổ chức, Chủ tịch HĐTV Tổng Công ty Lưu ký và Bù trừ chứng khoán Việt Nam. Ảnh: Thu Trang/Mekong ASEAN

Theo đại diện VSDC, sứ mệnh của VFA 2026 được cụ thể hóa qua 4 trụ cột. Thứ nhất, tạo lập chuẩn tham chiếu khách quan, minh bạch cho ngành quỹ. Thứ hai, thúc đẩy dòng vốn đầu tư dài hạn và tăng trưởng bền vững. Thứ ba, xây dựng diễn đàn kết nối hệ sinh thái ngành quỹ. Thứ tư, ghi nhận và vinh danh các quỹ đầu tư hoạt động hiệu quả, đóng góp tích cực vào sự phát triển của thị trường.

Chương trình được xây dựng trên nền tảng dữ liệu, phương pháp luận chuẩn hóa, có tham khảo kinh nghiệm quốc tế và được thực hiện bởi hội đồng đánh giá.

Bên cạnh lễ vinh danh, chương trình tổ chức phiên thảo luận “Ngành quỹ trong kỷ nguyên mới: Khơi thông dòng vốn cho tăng trưởng cao và bền vững”. Đây là diễn đàn để các nhà quản lý, chuyên gia và đại diện quỹ đầu tư nhìn lại quá trình phát triển của ngành, đồng thời thảo luận về những cơ hội, thách thức và giải pháp khơi thông dòng vốn trong giai đoạn tới.

“Đây là năm đầu tiên chương trình VFA được tổ chức nên ý nghĩa của ngày hôm nay không chỉ dừng lại ở việc tôn vinh những con số, những kết quả xuất sắc của các quỹ đầu tư trong các kỳ đánh giá vừa qua mà chúng ta đã cùng nhau khởi đầu một chuẩn tham chiếu mới cho ngành quản lý quỹ Việt Nam,” ông Nguyễn Sơn chia sẻ.

Ngành quỹ đứng trước không gian phát triển mới

Phát biểu tại chương trình, bà Vũ Thị Chân Phương, Chủ tịch Ủy ban Chứng khoán Nhà nước (UBCKNN) nhận định việc thị trường chứng khoán Việt Nam được FTSE Russell nâng hạng mở ra cơ hội mới cho thị trường và ngành quỹ, đồng thời đặt ra những yêu cầu mới đối với các định chế đầu tư chuyên nghiệp.

Khi vị thế và mức độ kết nối của thị trường Việt Nam được nâng lên, năng lực của các tổ chức đầu tư chuyên nghiệp cũng phải được nâng lên tương ứng.

Từ góc độ cơ quan quản lý, bà Phương cho rằng phát triển ngành quỹ cần được đặt trong tổng thể quá trình tái cấu trúc cơ sở nhà đầu tư, nâng cao chất lượng thị trường và tăng khả năng huy động, phân bổ nguồn vốn trung và dài hạn cho nền kinh tế.

Sau gần 30 năm xây dựng và phát triển, thị trường chứng khoán Việt Nam đã từng bước khẳng định vai trò trong nền kinh tế. Thị trường không chỉ trở thành kênh huy động vốn trung và dài hạn mà còn tham gia phân bổ nguồn lực, thúc đẩy đầu tư và hỗ trợ doanh nghiệp phát triển.

Trong bối cảnh Việt Nam hướng tới mục tiêu tăng trưởng cao, bền vững, đồng thời đẩy mạnh phát triển hạ tầng, khoa học - công nghệ, đổi mới sáng tạo, chuyển đổi số và kinh tế xanh, yêu cầu đối với thị trường tài chính không chỉ là huy động được nhiều vốn hơn. Quan trọng hơn, nguồn vốn phải được huy động và phân bổ hiệu quả, đúng hướng và bền vững.

Bà Vũ Thị Chân Phương, Chủ tịch UBCKNN Việt Nam. Ảnh: Thu Trang/Mekong ASEAN

Theo Chủ tịch UBCKNN, đây là không gian và dư địa phát triển lớn đối với ngành quỹ.

"Quan điểm của Bộ Tài chính là phát triển ngành quỹ phải được đặt trong tổng thể quá trình cải cách thị trường tài chính, phát triển thị trường vốn và tái cấu trúc cơ sở nhà đầu tư," bà Phương cho biết.

Tinh thần này được thể hiện tại Quyết định số 1413/QĐ-TTg của Thủ tướng Chính phủ phê duyệt Đề án Cải cách tổng thể thị trường tài chính Việt Nam, với định hướng xây dựng thị trường tài chính hiện đại, an toàn, minh bạch và hiệu quả.

Quyết định số 3168/QĐ-BTC của Bộ trưởng Bộ Tài chính cũng xác định các nhiệm vụ tái cấu trúc cơ sở nhà đầu tư và phát triển ngành quỹ đầu tư chứng khoán theo hướng cân bằng, chuyên nghiệp, bền vững; đồng thời nâng cao quy mô, chất lượng và năng lực cạnh tranh của ngành.

Theo bà Phương, phát triển ngành quỹ không đơn thuần là tạo thêm sản phẩm đầu tư cho người dân. Quan trọng hơn, ngành cần hình thành một lực lượng nhà đầu tư tổ chức chuyên nghiệp, tập hợp nguồn vốn trong xã hội, chuyển hóa nguồn vốn phân tán thành dòng vốn có tổ chức, được quản lý chuyên nghiệp và phân bổ vào những lĩnh vực có khả năng tạo giá trị lâu dài cho nền kinh tế.

Trong 10 năm qua, tổng giá trị tài sản do các công ty quản lý quỹ quản lý duy trì mức tăng trưởng bình quân trên 20% mỗi năm. Đặc biệt, sự phát triển của quỹ mở và quỹ ETF đã góp phần đa dạng hóa sản phẩm, mở rộng lựa chọn cho nhà đầu tư và thúc đẩy hoạt động đầu tư chuyên nghiệp.

Hiện quỹ mở và quỹ ETF chiếm khoảng 80% tổng giá trị tài sản ròng của ngành quỹ, nhờ những ưu thế về thanh khoản, tính linh hoạt trong phân bổ danh mục và mức độ minh bạch.

Theo Chủ tịch UBCKNN, những kết quả trên là nền tảng quan trọng, nhưng cũng đặt ra yêu cầu tiếp tục đổi mới và nâng cao chất lượng phát triển của ngành. Mục tiêu không chỉ là tăng quy mô tài sản quản lý mà còn phải nâng cao chất lượng dòng vốn, năng lực quản trị, tính chuyên nghiệp và khả năng đóng góp cho thị trường tài chính và nền kinh tế.

Theo bà Phương, Việt Nam không chỉ hướng tới thu hút dòng vốn đầu tư theo chỉ số mà cần từng bước thu hút dòng vốn chủ động, dài hạn từ các quỹ đầu tư, công ty quản lý tài sản và các định chế tài chính lớn trên thế giới.

Đối với ngành quỹ, yêu cầu đặt ra là nâng cao năng lực quản lý tài sản theo chuẩn mực quốc tế; tăng cường kết nối với các trung tâm tài chính và tổ chức quản lý tài sản lớn; phát triển sản phẩm phù hợp với nhu cầu của nhà đầu tư quốc tế; đồng thời nâng cao khả năng quản lý danh mục quy mô lớn.

UBCKNN sẽ tiếp tục phối hợp với các đơn vị liên quan để mở rộng khả năng tiếp cận thị trường, duy trì các tiêu chí nâng hạng, tăng cường đối thoại với nhà đầu tư quốc tế và tạo điều kiện để các định chế tài chính nước ngoài tham gia sâu hơn vào thị trường Việt Nam.

Theo Chủ tịch UBCKNN, trong giai đoạn mới, ngành quỹ cần được nhìn nhận không chỉ là một bộ phận cung cấp sản phẩm đầu tư mà còn là lực lượng định chế đầu tư chuyên nghiệp, có vai trò tập hợp nguồn vốn, chuyển hóa thành dòng vốn dài hạn và phân bổ hiệu quả vào nền kinh tế.

Để thực hiện được vai trò này, cần sự phối hợp giữa cơ quan quản lý, các sở giao dịch chứng khoán, VSDC, công ty quản lý quỹ, công ty chứng khoán, ngân hàng lưu ký, tổ chức phân phối và nhà đầu tư.

Bà Vũ Thị Chân Phương khẳng định UBCKNN sẽ tiếp tục đồng hành cùng thị trường, tập trung hoàn thiện thể chế, nâng cao hiệu quả quản lý và giám sát, thúc đẩy đổi mới sản phẩm, phát triển cơ sở nhà đầu tư và tăng cường hội nhập quốc tế. Qua đó, cơ quan quản lý hướng tới tạo nền tảng để ngành quỹ phát triển an toàn, minh bạch, chuyên nghiệp và nâng cao năng lực cạnh tranh.