Khoảng 20% lao động nền tảng số tham gia bảo hiểm xã hội

Người lao động nền tảng số tham gia BHXH chỉ khoảng 20%

Các nền tảng gọi xe, giao nhận, thương mại điện tử... đang mở rộng nhanh, tạo ra khoảng 2 triệu cơ hội việc làm tại Việt Nam. Cùng với sự phát triển của hình thức việc làm mới này, yêu cầu bảo đảm an sinh xã hội cho người lao động ngày càng được đặt ra rõ hơn.

Đây là vấn đề được các cơ quan quản lý, chuyên gia trong nước và quốc tế, đại diện doanh nghiệp trao đổi tại hội thảo quốc tế “Việc làm và an sinh xã hội cho người lao động làm việc trên nền tảng số tại Việt Nam”, do Bảo hiểm Xã hội (BHXH) Việt Nam phối hợp WB tổ chức ngày 22-9 tại Hà Nội.

Khoảng trống an sinh với lao động nền tảng số

Theo ông Christopher Sheldon, Giám đốc Quản lý danh mục đầu tư WB tại Việt Nam, Campuchia và Lào, các doanh nghiệp nền tảng đang tạo ra khoảng 2 triệu cơ hội việc làm tại Việt Nam.

Ông Christopher Sheldon, Giám đốc Quản lý danh mục đầu tư WB tại Việt Nam, Campuchia và Lào, phát biểu tại hội thảo. Ảnh: NGỌC YẾN

Khảo sát của WB trên gần 5.000 lao động nền tảng số cho thấy, hơn 90% coi đây là nguồn thu nhập chính, trong khi chỉ khoảng 20% tham gia BHXH. Người lao động có nhu cầu được bảo vệ trước các rủi ro như tai nạn, ốm đau và có thu nhập khi về già. Nhiều người sẵn sàng dành một phần thu nhập để tham gia BHXH nếu chính sách linh hoạt, dễ tiếp cận và phù hợp với đặc thù công việc.

Theo các chuyên gia, lao động nền tảng số có đặc điểm làm việc linh hoạt, có thể cùng lúc làm việc cho nhiều nền tảng, làm bán thời gian hoặc chuyển đổi giữa việc làm truyền thống và việc làm trên nền tảng số.

Thu nhập cũng có thể thay đổi theo khối lượng công việc và nhu cầu thị trường. Trong khi đó, quan hệ giữa người lao động và doanh nghiệp nền tảng còn có những đặc thù, đặt ra yêu cầu hoàn thiện chính sách an sinh phù hợp.

Hoàn thiện chính sách, mở rộng diện bao phủ

Phát biểu tại hội thảo, ông Trần Đình Liệu, Phó Giám đốc BHXH Việt Nam, cho biết mở rộng diện bao phủ an sinh xã hội đến mọi người lao động là nhiệm vụ trọng tâm. Luật BHXH năm 2024 và các văn bản hướng dẫn đã mở rộng đối tượng tham gia BHXH bắt buộc, đồng thời bổ sung các chính sách hỗ trợ, khuyến khích tham gia.

Năm 2025, cả nước có hơn 21,5 triệu người tham gia BHXH, đạt 45,1% lực lượng lao động. Trong 8 tháng đầu năm, số người tham gia tăng lên hơn 22,4 triệu, đạt 46,7% lực lượng lao động.

Phó Giám đốc BHXH Việt Nam Trần Đình Liệu phát biểu tại hội thảo

Tuy nhiên, theo lãnh đạo BHXH Việt Nam, sự phát triển của các hình thức việc làm phi truyền thống đặt ra yêu cầu tiếp tục nghiên cứu, hoàn thiện cơ chế về tiền lương, thủ tục và phương thức xác định mức đóng BHXH phù hợp với đặc điểm của nhóm lao động này.

Tại hội thảo, đại diện WB chia sẻ kinh nghiệm triển khai các mô hình an sinh đối với lao động nền tảng tại Indonesia. Đại diện doanh nghiệp và chuyên gia quốc tế cũng trao đổi về các giải pháp mở rộng diện bao phủ an sinh trong nền kinh tế số.

Một số hướng được các đại biểu đề cập gồm: thiết kế mức đóng và phương thức đóng BHXH linh hoạt theo thu nhập, tần suất làm việc; nghiên cứu cơ chế chia sẻ trách nhiệm đóng góp giữa người lao động, doanh nghiệp nền tảng và Nhà nước; bảo đảm quyền lợi BHXH được duy trì khi người lao động chuyển đổi việc làm.

Các đại biểu cũng đề xuất tăng cường ứng dụng dữ liệu từ các nền tảng số để nhận diện người lao động, xác định thu nhập, hỗ trợ tính mức đóng và đơn giản hóa thủ tục tham gia BHXH.