Ngành tư pháp đổi mới, nâng cao hiệu quả công tác, lấy người dân làm trung tâm

Chủ động tham mưu hoàn thiện thể chế

Xây dựng và hoàn thiện thể chế là một trong những nhiệm vụ trọng tâm, có tính nền tảng trong hoạt động của ngành tư pháp. Nhận thức rõ điều đó, Sở Tư pháp chủ động phối hợp với các sở, ban, ngành tham mưu UBND tỉnh triển khai công tác xây dựng, thẩm định, góp ý, kiểm tra, rà soát văn bản quy phạm pháp luật, bảo đảm các văn bản được ban hành đúng thẩm quyền, trình tự, thủ tục, phù hợp với quy định pháp luật và yêu cầu thực tiễn của địa phương.

10 tháng năm 2026, Sở Tư pháp phối hợp tham mưu HĐND, UBND tỉnh ban hành 97 văn bản quy phạm pháp luật; cho ý kiến đối với 85 đăng ký xây dựng văn bản; tham gia góp ý 599 dự thảo văn bản, trong đó có 357 dự thảo văn bản của Trung ương và 242 dự thảo văn bản của địa phương; thẩm định 110 hồ sơ dự thảo văn bản quy phạm pháp luật. Công tác thẩm định được chú trọng về chất lượng, tập trung đánh giá tính hợp hiến, hợp pháp, tính thống nhất, đồng bộ, tính khả thi và sự phù hợp của dự thảo văn bản với điều kiện thực tiễn.

Trước yêu cầu tiếp tục đổi mới công tác xây dựng và thi hành pháp luật theo tinh thần Nghị quyết số 66-NQ/TW, Sở Tư pháp chú trọng nâng cao chất lượng tham mưu, tăng cường rà soát, hệ thống hóa văn bản quy phạm pháp luật. Công tác tổng rà soát văn bản được triển khai đồng bộ, góp phần nhận diện những quy định chồng chéo, bất cập, không còn phù hợp để kiến nghị xử lý, hoàn thiện.

Công tác theo dõi tình hình thi hành pháp luật, kiểm tra văn bản và quản lý xử lý vi phạm hành chính tiếp tục được triển khai thường xuyên. Chủ động tham gia ý kiến, hướng dẫn các cơ quan, đơn vị, địa phương trong xử lý những vụ việc phức tạp, liên quan đến nhiều lĩnh vực, bảo đảm việc áp dụng pháp luật đúng quy định, đúng thẩm quyền. Qua đó từng bước nâng cao trách nhiệm của các cơ quan nhà nước trong tổ chức thi hành pháp luật, góp phần phòng ngừa sai phạm, hạn chế khiếu nại, kiến nghị phát sinh.

Đưa pháp luật đến gần hơn với người dân

Đối với một tỉnh miền núi, biên giới có địa bàn rộng, dân cư phân bố không đồng đều như Cao Bằng, công tác phổ biến, giáo dục pháp luật có ý nghĩa đặc biệt quan trọng. Sở Tư pháp tham mưu UBND tỉnh triển khai đồng bộ các chương trình, kế hoạch phổ biến, giáo dục pháp luật; đổi mới nội dung, hình thức tuyên truyền theo hướng gần dân, sát cơ sở, phù hợp với từng nhóm đối tượng và điều kiện thực tế của địa phương.

Toàn tỉnh tổ chức 3.093 cuộc phổ biến, giáo dục pháp luật với 542.476 lượt người tham gia. Riêng Sở Tư pháp tổ chức 58 hội nghị tuyên truyền, phổ biến pháp luật tại cơ sở với 5.779 đại biểu tham dự; các cuộc thi tìm hiểu pháp luật bằng hình thức sân khấu hóa thu hút sự tham gia của đông đảo người dân; biên soạn, phát hành 10 loại tờ gấp pháp luật với số lượng 10.000 tờ; đăng tải trên 160 tin, bài trên Trang thông tin điện tử phổ biến, giáo dục pháp luật tỉnh.

Một trong những điểm nhấn trong đổi mới công tác phổ biến, giáo dục pháp luật là việc tăng cường ứng dụng công nghệ thông tin, chuyển đổi số, đa dạng hóa các kênh cung cấp thông tin pháp luật. Việc kết hợp giữa tuyên truyền trực tiếp với các nền tảng trực tuyến giúp mở rộng phạm vi tiếp cận, tạo điều kiện để người dân chủ động tìm hiểu, tra cứu quy định pháp luật.

Sở Tư pháp chú trọng phát huy vai trò của công tác hòa giải ở cơ sở. Đây là phương thức giải quyết mâu thuẫn mang tính nhân văn, dựa trên sự tự nguyện, thấu hiểu và tôn trọng lẫn nhau, góp phần giữ gìn đoàn kết trong cộng đồng dân cư. Các tổ hòa giải trên địa bàn tỉnh hòa giải thành công 304/422 vụ việc, đạt tỷ lệ 72%. Kết quả này khẳng định vai trò của đội ngũ hòa giải viên trong giải quyết những mâu thuẫn ngay từ cơ sở, hạn chế phát sinh tranh chấp, khiếu kiện, góp phần giữ vững an ninh, trật tự tại địa phương.

Bảo đảm quyền tiếp cận công lý, không để ai bị bỏ lại phía sau

Bảo đảm quyền con người, quyền công dân không chỉ là yêu cầu trong xây dựng và hoàn thiện pháp luật mà phải được thể hiện cụ thể trong từng hoạt động quản lý Nhà nước, từng dịch vụ pháp lý và quá trình giải quyết công việc hằng ngày của cơ quan tư pháp. Chú trọng nâng cao chất lượng công tác trợ giúp pháp lý, nhất là đối với người nghèo, người có công với cách mạng, đồng bào dân tộc thiểu số, trẻ em và các đối tượng yếu thế trong xã hội. Trung tâm Trợ giúp pháp lý Nhà nước tỉnh thụ lý 717 vụ việc, trong đó có 709 vụ việc tham gia tố tụng. Các trợ giúp viên pháp lý, luật sư thực hiện trợ giúp pháp lý tích cực tham gia tố tụng, tư vấn pháp luật, bảo vệ quyền và lợi ích hợp pháp cho người được trợ giúp. Đây là kết quả có ý nghĩa thiết thực, bởi đối với người nghèo, người có hoàn cảnh khó khăn và đồng bào dân tộc thiểu số, việc được tiếp cận dịch vụ trợ giúp pháp lý kịp thời không chỉ giúp bảo vệ quyền lợi trong các vụ việc cụ thể mà còn góp phần bảo đảm công bằng trong tiếp cận công lý.

Trong lĩnh vực hành chính tư pháp, Sở hướng dẫn các địa phương thực hiện tốt công tác đăng ký, quản lý hộ tịch, quốc tịch, nuôi con nuôi; đẩy mạnh giải quyết thủ tục hành chính trên môi trường điện tử, gắn với triển khai Đề án 06. Công tác số hóa, rà soát và làm sạch dữ liệu hộ tịch tiếp tục được tập trung thực hiện. Công tác quản lý Nhà nước về công chứng, chứng thực, luật sư, đấu giá tài sản và các lĩnh vực bổ trợ tư pháp khác được duy trì, tăng cường.

Những kết quả đó cho thấy hoạt động tư pháp ngày càng gắn bó chặt chẽ với đời sống xã hội, từ bảo đảm quyền nhân thân, quyền tài sản, quyền được trợ giúp pháp lý đến bảo đảm an toàn pháp lý trong các giao dịch dân sự, kinh tế. Mỗi kết quả công việc không chỉ phản ánh hiệu quả thực hiện nhiệm vụ chuyên môn mà còn là sự cụ thể hóa trách nhiệm của ngành tư pháp trong bảo vệ quyền con người, quyền công dân.

Giám đốc Sở Tư pháp Đoàn Trọng Hùng phát biểu tại buổi làm việc với UBND phường Nùng Trí Cao.

Xây dựng nền tư pháp chuyên nghiệp, hiện đại

Bên cạnh những kết quả đạt được, ngành tư pháp tỉnh đối mặt với không ít khó khăn, thách thức. Khối lượng công việc ngày càng lớn, yêu cầu chuyên môn cao, trong khi đội ngũ công chức tư pháp cấp xã phải đảm nhiệm nhiều nhiệm vụ trong điều kiện tổ chức bộ máy mới. Khả năng tiếp cận pháp luật của người dân giữa các địa bàn chưa đồng đều; hạ tầng công nghệ thông tin tại một số cơ sở còn hạn chế; dữ liệu hộ tịch lịch sử chưa hoàn thiện, việc khai thác và tổng hợp dữ liệu trên một số hệ thống phần mềm gặp khó khăn. Những vấn đề này đòi hỏi ngành tư pháp phải tiếp tục đổi mới mạnh mẽ, không chỉ nâng cao chất lượng thực hiện nhiệm vụ chuyên môn mà còn phải chủ động thích ứng với yêu cầu quản trị hiện đại, chuyển đổi số và phục vụ người dân trong tình hình mới.

Bước vào giai đoạn phát triển mới, ngành tư pháp Cao Bằng xác định tiếp tục đổi mới toàn diện, nâng cao chất lượng, hiệu quả công tác trên tất cả các lĩnh vực, trong đó tập trung nâng cao chất lượng tham mưu xây dựng, hoàn thiện thể chế. Chủ động tham mưu triển khai hiệu quả các chủ trương của Đảng, chính sách, pháp luật của Nhà nước về xây dựng và hoàn thiện Nhà nước pháp quyền. Nâng cao chất lượng thẩm định, góp ý, kiểm tra, rà soát văn bản quy phạm pháp luật; tăng cường đánh giá tác động chính sách, tính khả thi và điều kiện tổ chức thực hiện. Kịp thời phát hiện, đề xuất xử lý những quy định chồng chéo, bất cập, bảo đảm hệ thống pháp luật đồng bộ, phù hợp thực tiễn.

Tăng cường hiệu quả tổ chức thi hành pháp luật, chú trọng những lĩnh vực có tác động trực tiếp đến quyền, lợi ích hợp pháp của người dân và doanh nghiệp. Kịp thời tháo gỡ khó khăn, vướng mắc từ cơ sở, đổi mới công tác phổ biến, giáo dục pháp luật theo hướng thực chất, hiệu quả, đa dạng hóa nội dung, hình thức tuyên truyền; đẩy mạnh ứng dụng công nghệ số, nền tảng trực tuyến và trí tuệ nhân tạo trong cung cấp, truyền tải thông tin pháp luật, đồng thời bảo đảm tính chính xác, tin cậy của thông tin. Tuyên truyền những quy định pháp luật liên quan trực tiếp đến đời sống người dân, hoạt động sản xuất, kinh doanh; chú trọng địa bàn vùng sâu, vùng xa, vùng đồng bào dân tộc thiểu số.

Đẩy mạnh cải cách hành chính, chuyển đổi số trong lĩnh vực tư pháp. Tập trung hoàn thiện, làm sạch và khai thác hiệu quả các cơ sở dữ liệu chuyên ngành, nhất là dữ liệu hộ tịch; nâng cao chất lượng giải quyết thủ tục hành chính trực tuyến, thủ tục hành chính liên thông, bảo đảm công khai, minh bạch, đúng thời hạn. Phối hợp với các cơ quan liên quan khắc phục những hạn chế về hạ tầng, phần mềm, chức năng thống kê, kết nối và chia sẻ dữ liệu, từng bước hình thành phương thức quản lý tư pháp hiện đại, dựa trên dữ liệu số. Tăng cường quản lý Nhà nước đối với các lĩnh vực bổ trợ tư pháp, nâng cao chất lượng trợ giúp pháp lý, bảo đảm người dân được hỗ trợ pháp lý kịp thời, đúng quy định.

Chú trọng đào tạo, bồi dưỡng, nâng cao trình độ chuyên môn, nghiệp vụ, kỹ năng số và năng lực thực thi công vụ cho đội ngũ công chức, viên chức ngành tư pháp, nhất là công chức tư pháp cấp xã. Siết chặt kỷ luật, kỷ cương hành chính, đề cao trách nhiệm người đứng đầu; xây dựng đội ngũ cán bộ có bản lĩnh, phẩm chất đạo đức, tận tụy, trách nhiệm, gần dân, hiểu dân và hết lòng phục vụ nhân dân.

Với phương châm “Lấy người dân làm trung tâm, lấy hiệu quả phục vụ nhân dân làm thước đo chất lượng công tác”, ngành tư pháp tỉnh tiếp tục phát huy truyền thống đoàn kết, trách nhiệm, đổi mới, sáng tạo; nâng cao chất lượng tham mưu, hiệu lực, hiệu quả quản lý nhà nước và tổ chức thi hành pháp luật, góp phần xây dựng Nhà nước pháp quyền xã hội chủ nghĩa, xây dựng tỉnh ngày càng phát triển, văn minh, giàu đẹp, vì cuộc sống bình yên và hạnh phúc của nhân dân.