Ngành y tế đổi mới toàn diện, mạnh mẽ

Theo Bộ trưởng Bộ Y tế Đào Hồng Lan, năm 2026 có ý nghĩa đặc biệt quan trọng khi là năm khởi đầu nhiệm kỳ mới, năm đầu triển khai Nghị quyết Đại hội XIV của Đảng và các nghị quyết của Bộ Chính trị, trong đó có Nghị quyết 72 về giải pháp đột phá tăng cường bảo vệ, chăm sóc và nâng cao sức khỏe nhân dân. Điều đó đặt ra yêu cầu cao hơn đối với ngành y tế trong việc đổi mới toàn diện, nâng cao chất lượng, hiệu lực, hiệu quả hoạt động, đáp ứng tốt hơn nhiệm vụ bảo vệ, chăm sóc và nâng cao sức khỏe nhân dân.

Bảo đảm công bằng trong tiếp cận dịch vụ y tế

Bộ trưởng Bộ Y tế cho biết thời gian tới, ngành y tế sẽ tiếp tục củng cố y tế cơ sở và y tế dự phòng; nâng cao chất lượng khám chữa bệnh; hoàn thiện thể chế, chính sách; đẩy mạnh chuyển đổi số; cải cách tài chính y tế, phát triển bảo hiểm y tế bền vững; làm tốt công tác dân số, an toàn thực phẩm; bảo đảm công bằng trong tiếp cận dịch vụ y tế.

Theo Bộ trưởng Đào Hồng Lan, giai đoạn 2021-2025, dù bối cảnh thế giới và khu vực biến động phức tạp, đặc biệt hậu quả kéo dài của đại dịch COVID-19, ngành y tế Việt Nam vẫn đạt nhiều kết quả quan trọng. Các chỉ tiêu chủ yếu cơ bản đạt và vượt kế hoạch. Tuổi thọ trung bình người dân ước đạt trên 74,5 vào năm 2025; tỉ suất tử vong trẻ em dưới 1 tuổi và dưới 5 tuổi tiếp tục giảm.

Hiện Việt Nam tiếp tục được quốc tế đánh giá là điểm sáng trong việc thực hiện các mục tiêu y tế toàn cầu. Hệ thống khám chữa bệnh được đầu tư hiện đại, nhiều cơ sở làm chủ kỹ thuật cao - tiệm cận trình độ khu vực và thế giới như ghép đa tạng, can thiệp tim mạch, phẫu thuật robot, hỗ trợ sinh sản, ứng dụng tế bào gốc và y học hạt nhân trong điều trị ung thư.

Các bác sĩ Bệnh viện Nhân dân Gia Định cơ sở 2 thực hiện nhiều ca phẫu thuật khó ngay sau khi sáp nhập. Ảnh: HẢI YẾN

Thời gian qua, y tế dự phòng và chăm sóc sức khỏe ban đầu tiếp tục được củng cố; công tác kiểm soát dịch bệnh, đặc biệt là COVID-19, được quốc tế ghi nhận. Quản lý và phát triển dược, hạ tầng, trang thiết bị y tế có chuyển biến rõ rệt. Năng lực sản xuất thuốc trong nước tăng mạnh, từ 158 nhà máy năm 2015 lên 240 nhà máy năm 2024, đáp ứng hơn 70% nhu cầu về số lượng, chiếm 47% giá trị thị trường và đã xuất khẩu ra nước ngoài. Cả nước có 7 nhà máy sản xuất vắc-xin với 16 loại vắc-xin, cung ứng 10/12 vắc-xin trong Chương trình Tiêm chủng mở rộng.

Đáng chú ý, chuyển đổi số được đẩy nhanh, sổ sức khỏe điện tử tích hợp trên ứng dụng VNeID triển khai toàn quốc. Hơn 27 triệu hồ sơ sức khỏe đã được tạo lập; 71,3% bệnh viện đã triển khai bệnh án điện tử...

TP HCM chăm sóc sức khỏe toàn diện cho 14 triệu dân

Trong hành trình phát triển siêu đô thị hơn 14 triệu dân, TP HCM đang bước vào giai đoạn tái cấu trúc y tế quy mô lớn nhất từ trước đến nay. Không chỉ mở rộng địa bàn sau hợp nhất, ngành y tế thành phố còn định hình lại toàn bộ cấu trúc vận hành theo mô hình đa tầng - đa cực - đa trung tâm, hướng đến việc chăm sóc sức khỏe toàn diện, công bằng và bền vững.

Từ tháng 5-2025, sau khi hợp nhất hệ thống y tế của Bình Dương và Bà Rịa - Vũng Tàu, TP HCM vận hành mô hình y tế có quy mô lớn nhất cả nước. Việc mở rộng địa bàn và dân số phục vụ diễn ra đồng thời với quá trình sắp xếp lại tổ chức theo hướng tinh gọn, khoa học và hiệu quả.

Sau sáp nhập, nhiều giải pháp được triển khai đồng bộ như: phát triển cơ sở 2 của các bệnh viện (BV) tuyến cuối; tăng cường luân phiên bác sĩ; mở rộng mạng lưới cấp cứu vệ tinh; đẩy mạnh chuyển giao kỹ thuật; bảo đảm người dân được tiếp cận dịch vụ chất lượng cao ngay tại địa phương. Ở tuyến cơ sở, 168 trạm y tế xã, phường, đặc khu được tổ chức lại trực thuộc UBND cấp xã, tăng tính chủ động trong chăm sóc sức khỏe ban đầu.

TP HCM cũng kiểm soát hiệu quả dịch sởi và là địa phương đầu tiên công bố hết dịch này trong năm 2025, cho thấy năng lực điều hành và giám sát dịch tễ vững vàng.

Ở lĩnh vực chuyên sâu, nhiều kỹ thuật cao tiếp tục được làm chủ, như can thiệp tim bào thai do BV Từ Dũ phối hợp với BV Nhi Đồng 1 thực hiện, cùng các ca ECMO ngoại viện và vi phẫu phức tạp. Ngoài ra, việc đưa cơ sở 2 BV Từ Dũ vào hoạt động tại Cần Giờ, cùng chương trình luân phiên bác sĩ ra Côn Đảo, giúp người dân vùng xa tiếp cận kỹ thuật cao ngay tại chỗ. Song song đó, 100% bệnh viện triển khai bệnh án điện tử, nhiều công trình y tế trọng điểm hoàn thành, tạo nền tảng cho giai đoạn phát triển mới.

PGS-TS-BS Nguyễn Anh Dũng, Phó Giám đốc Sở Y tế TP HCM, cho biết phát triển cơ sở 2 của các BV chuyên sâu là giải pháp trọng tâm nhằm phân bổ lại nguồn lực và giảm áp lực cho khu vực trung tâm. Đây không đơn thuần là mở rộng cơ sở vật chất mà là tái cấu trúc không gian y tế. Các cơ sở 2 phải vận hành đồng nhất với BV chủ quản về chuyên môn và quản trị, bảo đảm chất lượng tương đương "cơ sở mẹ". TP HCM còn triển khai linh hoạt các mô hình như liên kết chuyên khoa, "trục - nan hoa" và "BV trong BV", đồng thời kiểm soát hiệu quả bằng dữ liệu, chuẩn hóa chất lượng và tăng cường số hóa.

Theo TS-BS Nguyễn Hồng Minh Công, Phó Giám đốc BV Nhân dân Gia Định, sau khi tiếp nhận BV Đa khoa Sài Gòn, BV sẽ tập trung phát triển trung tâm cấp cứu chuyên sâu, phối hợp chặt chẽ với Trung tâm Cấp cứu 115 nhằm nâng cao năng lực cấp cứu ngoại viện và ứng phó nhanh với các tình huống khẩn cấp. Các lĩnh vực như đột quỵ, nhồi máu cơ tim, sản - nhi được mở rộng, giúp bệnh nhân được xử trí kịp thời ngay tại cửa ngõ thành phố.

Song song việc mở rộng chuyên sâu, tuyến cơ sở được xác định là nền tảng của hệ thống y tế. TS-BS Nguyễn Văn Vĩnh Châu, Phó Giám đốc Sở Y tế TP HCM, nhấn mạnh trong cấu trúc đa tầng, 168 trạm y tế cấp xã phải giữ vai trò "người gác cổng". Tuy nhiên, thực tế năm 2025 cho thấy chỉ khoảng 8% lượt khám diễn ra ở tuyến ban đầu, trong khi gần một nửa tập trung tại tuyến chuyên sâu - một "hình tháp ngược" gây quá tải kéo dài.

Theo ông Châu, muốn hệ thống y tế bền vững, phải từng bước lật ngược cấu trúc này. Định hướng mới là củng cố trạm y tế theo nguyên lý y học gia đình, tăng quản lý bệnh không lây nhiễm, bảo đảm thuốc điều trị tương đương tuyến trên và kết nối hội chẩn từ xa.

Y tế gần dân, nhân văn

Ở góc nhìn người dân, anh Cổ Tấn Minh Quang (phường Xuân Hòa, TP HCM) mong muốn hệ thống y tế hoạt động hiệu quả, giảm quá tải, ứng dụng công nghệ thuận tiện và đội ngũ y - bác sĩ tận tâm. Một nền y tế hiện đại, minh bạch và công bằng là kỳ vọng chung của người dân thành phố.

Tại tuyến y tế cơ sở, BSCKII Nguyễn Nguyệt Cầu, Giám đốc Trung tâm Y tế phường Tân Định, kỳ vọng mô hình "y tế chủ động và chuyên sâu" sớm được triển khai, với phòng khám vệ tinh của BV tuyến trên đặt ngay tại trạm y tế phường. Khi đó, bác sĩ chuyên khoa có thể trực tiếp khám và quản lý bệnh mạn tính, giúp bệnh nhân không phải di chuyển xa.

Chuyển đổi số cũng là trụ cột quan trọng. Hồ sơ sức khỏe điện tử liên thông giúp theo dõi, tầm soát và quản lý bệnh chính xác hơn, hướng tới chăm sóc liên tục theo vòng đời.

PGS-TS-BS Tăng Chí Thượng, Giám đốc Sở Y tế TP HCM, cho rằng giai đoạn 2025-2026 đánh dấu bước chuyển từ quản lý hành chính sang quản trị hệ thống. Cấu trúc đa tầng được xác lập rõ ràng từ tuyến ban đầu là trạm y tế đến tuyến cơ bản gồm BV khu vực và tuyến chuyên sâu tập trung kỹ thuật cao, nghiên cứu.

Khi mỗi tầng hoạt động đúng vai trò và liên thông hiệu quả, hệ thống y tế sẽ vận hành cân bằng hơn, người dân được chăm sóc sớm, gần và toàn diện; BV tuyến cuối có điều kiện tập trung cho kỹ thuật mũi nhọn và đào tạo. Mục tiêu xuyên suốt không chỉ là mở rộng quy mô, mà là xây dựng một hệ thống y tế cân bằng, thích ứng với tầm vóc siêu đô thị, nơi mọi người dân ở bất kỳ khu vực nào đều được tiếp cận dịch vụ y tế phù hợp, an toàn và chất lượng.

Hải Yến - Diệu Thu - Hồng Đào