Ngày 25/6 của 59 năm trước: Lần đầu tiên tivi phát trực tiếp toàn cầu

Rạng sáng 23/6 theo giờ Việt Nam, Lionel Messi ghi hai bàn giúp Argentina đánh bại Áo tại Dallas (Mỹ). Gần như ngay khi bóng chạm lưới, những hình ảnh ấy đã xuất hiện trên màn hình ở nhiều châu lục. Hàng triệu khán giả cùng chứng kiến Messi xô đổ kỷ lục ghi bàn tại World Cup nam.

Với người xem hôm nay, đó gần như là điều hiển nhiên. Một trận đấu diễn ra cách nửa vòng Trái đất vẫn có thể được theo dõi trực tiếp trên tivi, máy tính hay điện thoại, gần như không có khoảng cách về thời gian. Nhưng 59 năm trước, việc nối nhiều quốc gia vào cùng một chương trình trực tiếp vẫn là thử thách chưa từng có.

Tối 25/6/1967, chương trình Our World - Thế giới của chúng ta được truyền qua vệ tinh tới khoảng 400 triệu khán giả. Trong 2 giờ, màn hình lần lượt đưa họ tới bệnh viện, nhà máy, nông trại, phòng thí nghiệm, đài thiên văn và những không gian sáng tạo ở nhiều nơi trên thế giới.

Đỉnh điểm của buổi phát sóng diễn ra tại một phòng thu ở London, khi The Beatles cất lên ca khúc được viết để gửi tới khán giả toàn cầu: All You Need Is Love.

Phòng Điều khiển Sản xuất của Trường quay 1 trong lúc diễn tập. (Ảnh: Postfade)

Vòng quanh Trái đất trong một buổi tối

Our World - Thế giới của chúng ta do BBC khởi xướng, dưới sự điều phối của Liên minh Phát thanh - Truyền hình châu Âu (EBU).

Trước đó, truyền hình đã vượt biên giới và vệ tinh Telstar từng chuyển tín hiệu qua Đại Tây Dương. Nhưng Our World đi xa hơn: lần đầu tiên, tín hiệu trực tiếp từ nhiều quốc gia được ghép thành một chương trình chung rồi truyền tới nhiều châu lục.

Các vệ tinh thế hệ đầu, trạm mặt đất, phòng điều khiển và khoảng một triệu ki-lô-mét đường truyền phải hoạt động ăn khớp. Hàng nghìn người cùng tham gia. Trung tâm điều phối đặt tại London (Anh), nhưng trường quay trải rộng khắp hành tinh.

Mỗi lần tín hiệu chuyển quốc gia là một cuộc chạy tiếp sức trên bầu trời. Khoảng 400 triệu khán giả tại 24 quốc gia và vùng lãnh thổ nhận tín hiệu tiếp sóng đã theo dõi chương trình - lượng người xem lớn chưa từng có với truyền hình khi ấy.

Our World mở đầu bằng hình ảnh Trái đất nhìn từ không gian, góc nhìn còn mới mẻ với phần lớn khán giả năm 1967. Sau đó, màn hình nối tới các phòng hộ sinh ở Nhật Bản, Đan Mạch, Mexico và Canada, nơi những đứa trẻ đang chào đời. Câu chuyện về thế giới bắt đầu từ sự sống.

Từ các bệnh viện, khán giả được đưa tới nhà máy thép ở Linz, nhìn xuống dòng xe cuối tuần tại Paris từ trực thăng, ghé khu phố cổ ở Tunis rồi ra vịnh Cádiz, nơi ngư dân Tây Ban Nha làm việc trên biển.

Người xem còn thấy các nhà khoa học nghiên cứu cây trồng tại Australia, trang trại ở Nhật Bản, nông trại tại Mỹ và khu nhà ở Habitat 67 tại Montreal. Tại Marseille, máy quay được đưa xuống Địa Trung Hải trong một tàu lặn.

Mỗi điểm cầu chỉ xuất hiện trong ít phút. Nhưng đặt cạnh nhau, chúng tạo nên một bức tranh chưa từng có: Trái đất không còn là những vùng đất riêng rẽ trên bản đồ, mà là hàng triệu cuộc đời đang đồng thời diễn ra.

The Beatles biểu diễn trong chương trình Our World. (Ảnh: beatlesbible)

Bài hát gửi tới 400 triệu người

Một phần quan trọng của Our World dành cho nghệ thuật. Tại Italy, đạo diễn Franco Zeffirelli chuẩn bị cho Romeo và Juliet. Ở New York, nhạc trưởng Leonard Bernstein cùng nghệ sĩ piano Van Cliburn tập nhạc.

Rồi tín hiệu chuyển tới Studio One của EMI trên đường Abbey Road, London. Căn phòng được trang trí bằng hoa, bóng bay và những tấm bảng mang chữ “love” bằng nhiều ngôn ngữ. Bạn bè của The Beatles ngồi quanh ban nhạc, cùng hòa vào phần điệp khúc.

BBC đề nghị The Beatles viết một ca khúc với thông điệp đủ đơn giản để cả thế giới có thể cảm nhận. John Lennon viết All You Need Is Love, được ghi tên chung Lennon - McCartney.

Một phần nhạc đệm được chuẩn bị trước để hạn chế rủi ro, nhưng giọng hát chính cùng nhiều phần trình diễn vẫn diễn ra trực tiếp. John Lennon cất lời, còn tín hiệu được đưa lên vệ tinh rồi trở về những màn hình cách London hàng nghìn cây số.

All You Need Is Love không phải tiết mục duy nhất, nhưng trở thành ký ức nổi tiếng nhất của chương trình. Giữa một dự án kỹ thuật phức tạp, điều đọng lại lại vô cùng giản dị: con người cần tình yêu.

Khi thế giới bắt đầu cùng xem

Phần cuối Our World hướng ra ngoài Trái Đất, từ Trung tâm Vũ trụ Kennedy ở Mỹ đến kính thiên văn vô tuyến Parkes tại Australia. Chương trình bắt đầu bằng những đứa trẻ chào đời và khép lại bằng cái nhìn hướng vào vũ trụ. Ở giữa là lao động, khoa học, thể thao và nghệ thuật.

Hai năm sau, truyền hình vệ tinh đưa những bước chân đầu tiên trên Mặt trăng tới khán giả toàn cầu. Những thập niên tiếp theo, thế giới cùng theo dõi Olympic, các buổi hòa nhạc, biến cố lịch sử và những kỳ World Cup.

59 năm sau, người xem tại Việt Nam có thể thức giữa đêm và gần như lập tức nhìn thấy Messi viết lại lịch sử tại Dallas. Màn hình nay nhỏ đến mức nằm gọn trong lòng bàn tay.

Nhưng cảm xúc căn bản vẫn giống buổi tối 25/6/1967: Dù cách nhau nửa vòng Trái đất, con người vẫn có thể cùng hồi hộp, cùng kinh ngạc và cùng lưu giữ một khoảnh khắc.

Our World không chỉ chứng minh vệ tinh có thể nối những đường truyền. Nó mở ra một trải nghiệm mới của nhân loại: lần đầu tiên, thế giới cảm thấy mình đang cùng nhìn về một màn hình.