Ngày Gây mê Thế giới 16/10: Chăm sóc người bệnh xuyên suốt quá trình phẫu thuật

Ngày 16/10 hằng năm được ghi nhận là Ngày Gây mê Thế giới (World Anaesthesia Day). Năm 2026 đánh dấu 180 năm kể từ ngày 16/10/1846, khi nha sĩ William T. G. Morton sử dụng ether để gây mê cho một bệnh nhân trước phẫu thuật tại Boston (Mỹ). Sự kiện này đánh dấu bước ngoặt trong lịch sử y học, góp phần thúc đẩy việc ứng dụng gây mê trong phẫu thuật, giúp giảm đau đớn cho người bệnh.

Với chủ đề “Trước, trong và sau phẫu thuật” (Before, During and Beyond Surgery), Ngày Gây mê Thế giới năm nay nhấn mạnh vai trò của chuyên ngành Gây mê Hồi sức trong toàn bộ quá trình điều trị. 

Công việc của bác sĩ gây mê không dừng lại ở việc duy trì trạng thái mê và theo dõi các chức năng sống trong phòng mổ, mà còn bao gồm đánh giá sức khỏe, chuẩn bị người bệnh trước phẫu thuật, kiểm soát đau và phối hợp chăm sóc trong giai đoạn hồi phục.

Tại Việt Nam, công tác gây mê hồi sức đã được quy định trong các văn bản chuyên môn của Bộ Y tế. Thông tư số 13/2012/TT-BYT về hướng dẫn công tác gây mê hồi sức đề cập các hoạt động từ khám trước gây mê, thực hiện gây mê, hồi tỉnh đến hồi sức ngoại khoa và chống đau sau phẫu thuật. 

Theo đó, bác sĩ gây mê hồi sức có trách nhiệm đánh giá tình trạng người bệnh, lựa chọn phương pháp gây mê phù hợp, theo dõi diễn biến trong quá trình can thiệp và phối hợp xử trí khi xuất hiện bất thường.

BSCKII Ngô Mạnh Dinh, Trung tâm Gây mê và Hồi sức ngoại khoa, Bệnh viện Hữu nghị Việt Đức kiểm tra và trấn an tinh thần bệnh nhi trên bàn mổ trước khi bắt đầu quy trình.

Bên cạnh quy trình chuyên môn, an toàn phẫu thuật cũng là nội dung được Bộ Y tế cụ thể hóa thông qua Bộ tiêu chí chất lượng đánh giá mức độ an toàn phẫu thuật, ban hành kèm Quyết định số 7482/QĐ-BYT ngày 18/12/2018. 

Các tiêu chí tập trung vào những yêu cầu như xác định đúng người bệnh, đúng vị trí phẫu thuật, chuẩn bị đầy đủ nhân lực và trang thiết bị, đồng thời chủ động phòng ngừa và xử trí các nguy cơ trong gây mê, phẫu thuật.

Trong thực hành lâm sàng, bảng kiểm an toàn phẫu thuật giúp ê-kíp rà soát những bước quan trọng trước khi tiến hành can thiệp, trước khi rạch da và trước khi người bệnh rời phòng mổ. Cùng với việc tuân thủ quy trình, các phương pháp theo dõi độ mê, trong đó có chỉ số BIS dựa trên tín hiệu điện não đồ, có thể hỗ trợ bác sĩ đánh giá độ sâu gây mê và điều chỉnh thuốc phù hợp với tình trạng người bệnh.

BSCKII Ngô Mạnh Dinh, Trung tâm Gây mê và Hồi sức ngoại khoa, Bệnh viện Hữu nghị Việt Đức theo dõi các chỉ số sinh tồn của bệnh nhân trong ca mổ.

Ở giai đoạn sau phẫu thuật, kiểm soát đau là một phần quan trọng của chăm sóc gây mê hồi sức. Các kỹ thuật gây tê vùng dưới hướng dẫn của siêu âm có thể được kết hợp với những phương pháp giảm đau khác nhằm giảm đau hiệu quả, hạn chế nhu cầu sử dụng opioid và tạo điều kiện để người bệnh sớm vận động. Việc lựa chọn phương pháp cần căn cứ vào loại phẫu thuật, tình trạng sức khỏe và đáp ứng của từng người bệnh.

Việc thực hiện đồng bộ các bước đánh giá trước mổ, theo dõi trong phẫu thuật và chăm sóc sau mổ góp phần giảm thiểu nguy cơ, hỗ trợ phát hiện sớm biến chứng và tạo điều kiện cho người bệnh phục hồi. Đây cũng là yêu cầu đặt ra đối với các cơ sở khám, chữa bệnh trong quá trình nâng cao chất lượng điều trị, nhất là với những ca phẫu thuật phức tạp hoặc người bệnh có nhiều bệnh lý đi kèm.

Nhân Ngày Gây mê Thế giới 16/10, việc nâng cao nhận thức về vai trò của chuyên ngành Gây mê Hồi sức cũng là dịp ghi nhận đóng góp của đội ngũ bác sĩ, điều dưỡng trong bảo đảm an toàn và chăm sóc người bệnh ở từng giai đoạn phẫu thuật./.