Ngày mùng 5 'Phá Ngũ': Người xưa khuyên làm điều này để xua xui, đón lộc

Trong dịp Tết Nguyên đán, mùng 5 thường được gọi là ngày “Phá Ngũ”. Cách gọi này phổ biến tại nhiều quốc gia Đông Á như Trung Quốc, Singapore, Malaysia…

Chữ “phá” nghĩa là phá bỏ, còn “ngũ” là số 5 – tương ứng với mùng 5 Tết. Theo quan niệm truyền thống, đây là thời điểm chính thức kết thúc những điều kiêng kỵ đầu năm như không quét nhà, không đổ rác, hạn chế giặt giũ…

Dù ngày nay nhiều gia đình đã sinh hoạt bình thường từ mùng 2, mùng 3, nhưng mùng 5 vẫn được xem là mốc chuyển tiếp rõ ràng từ nghỉ Tết sang nhịp sống thường nhật.

Mùng 5 được xem là mốc chuyển tiếp rõ ràng từ nghỉ Tết sang nhịp sống thường nhật. (Ảnh minh họa).

Về ý nghĩa biểu trưng, “Phá Ngũ” còn được hiểu là “phá” đi 5 cái nghèo: nghèo trí tuệ, nghèo học vấn, nghèo văn chương, nghèo vật chất và nghèo tình bạn. Do đó, ngày này không hẳn là “ngày xấu” như quan niệm dân gian từng tồn tại ở một số nơi, mà là ngày khởi động cho một năm mới năng động hơn.

Trong xã hội trước đây, đời sống vật chất không đủ phong phú, người dân Trung Quốc đặt ra nhiều điều cấm kỵ trong những ngày đầu năm, hy vọng một năm có khởi đầu tốt đẹp.

Ví dụ, không thể tự ý mắng trẻ em, đặc biệt là vào ngày đầu tiên của tháng Giêng, nếu không sẽ mang lại cho đứa trẻ một năm xui xẻo. Nếu vô tình làm vỡ một cái gì đó, hãy nhanh chóng nói một "tuổi bình an" (chữ "tuổi" /sui/ hài âm với "vỡ" /zui/), mang đi xui xẻo.

Theo phong tục, mùng 5 là dịp nên quét dọn nhà cửa, đổ rác để tượng trưng cho việc loại bỏ điều không may. Một số nơi còn quan niệm ăn các món được gói kín như bánh bao mang ý nghĩa “gói tài lộc”, hạn chế điều tiếng. Bên cạnh đó, người xưa khuyên tránh vay mượn tiền, tranh cãi và cũng không nên lao lực quá mức, bởi đầu năm cần giữ sự cân bằng, nhẹ nhàng.

Nhìn chung, “Phá Ngũ” có thể hiểu đơn giản là ngày dọn dẹp, sắp xếp lại không gian sống và tinh thần, chuẩn bị cho hành trình làm việc, học tập của cả năm phía trước.

Trong xã hội trước đây, đời sống vật chất không đủ phong phú, người dân Trung Quốc đặt ra nhiều điều cấm kỵ trong những ngày đầu năm, hy vọng một năm có khởi đầu tốt đẹp.

Ví dụ, không thể tự ý mắng trẻ em, đặc biệt là vào ngày đầu tiên của tháng Giêng, nếu không sẽ mang lại cho đứa trẻ một năm xui xẻo. Nếu vô tình làm vỡ một cái gì đó, hãy nhanh chóng nói một "tuổi bình an" (chữ "tuổi" /sui/ hài âm với "vỡ" /zui/), mang đi xui xẻo.

Bên cạnh đó, cũng không thể quét sàn nhà, đổ nước ra ngoài, nếu không sẽ mang phúc khí, tài lộc đi mất. Thế nhưng nếu cứ sống với nếp sinh hoạt như vậy cũng không thuận tiện lắm, cho nên mùng 5 tháng Giêng, người Trung Quốc bắt đầu quét dọn nhà cửa, những điều kiêng kị trong Tết Nguyên đán chính thức được phá bỏ.

“Tiễn nghèo”, đón Thần Tài

Trong cuốn Yên Kinh Tuế Thời Ký ghi lại: Mùng 5 tháng Giêng gọi là "phá ngũ". Trong ngày "phá ngũ" không được nấu ăn với gạo sống, phụ nữ không được ra ngoài. Đến mùng 6, quan lại chúc mừng lẫn nhau... Mà chư thương (người làm ăn) cũng dần mở cửa mua bán.

Tương truyền sinh nhật Thần Tài chính là mùng 5 tháng Giêng, ngày này cũng trở thành ngày may mắn trong dân gian đón Thần Tài, nhất là người làm ăn lại càng coi trọng hơn.

Lam Giang (t/h)