Ngày Quốc tế Người cao tuổi 1/10: Cộng đồng chung tay chăm sóc tích hợp người cao tuổi trong xu thế già hóa dân số

Việt Nam có hơn 14 triệu người từ 60 tuổi trở lên

Theo kết quả Điều tra dân số và nhà ở giữa kỳ năm 2024 của Tổng cục Thống kê, tại thời điểm 1/4/2024, Việt Nam có hơn 101,1 triệu dân. Trong đó, số người từ 60 tuổi trở lên đạt khoảng 14,2 triệu người, tăng 2,8 triệu người so với năm 2019 và tăng 4,7 triệu người so với năm 2014.

Đáng chú ý, chỉ số già hóa năm 2024 đạt 60,2%, tăng 11,4 điểm phần trăm so với năm 2019 và tăng 16,9 điểm phần trăm so với năm 2014. Dự báo đến năm 2030, số người từ 60 tuổi trở lên sẽ xấp xỉ 18 triệu người. Trong khi đó, tuổi thọ bình quân của người Việt Nam năm 2024 đạt 74,7 tuổi, trong đó nam giới là 72,3 tuổi và nữ giới là 77,3 tuổi.

Việt Nam hiện có hơn 14 triệu người cao tuổi, kéo theo nhu cầu chăm sóc sức khỏe ngày càng tăng. 

Các chuyên gia nhận định, tuổi thọ tăng là một thành tựu của quá trình phát triển kinh tế - xã hội và chăm sóc sức khỏe. Tuy nhiên, vấn đề đặt ra là làm thế nào để người dân không chỉ sống lâu hơn mà còn có thêm nhiều năm sống khỏe và sống có chất lượng. Bởi thực tế, nhiều nghiên cứu đã chỉ ra rằng, tuổi thọ trung bình của nước ta tăng nhưng tuổi thọ khỏe mạnh của người cao tuổi còn thấp.

Khảo sát cho thấy, trên 70% người cao tuổi mắc trung bình từ 3 bệnh mãn tính trở lên như sa sút trí tuệ, hội chứng dễ bị tổn thương, các bệnh tim mạch, đái tháo đường, thoái hóa cơ xương khớp.... ảnh hưởng nghiêm trọng đến chất lượng cuộc sống của người cao tuổi.

Trong khi đó, hệ thống chăm sóc sức khỏe nói chung, chăm sóc sức khỏe ban đầu cho người cao tuổi nói riêng tại Việt Nam chưa thích ứng với già hóa dân số nhanh; việc xây dựng môi trường thân thiện với người cao tuổi và triển khai các loại hình chăm sóc sức khỏe dài hạn tại cộng đồng chưa được quan tâm đúng mức… khiến công tác chăm sóc sức khỏe cho người cao tuổi còn gặp nhiều khó khăn.

Chăm sóc người cao tuổi không chỉ là chữa bệnh

Theo các chuyên gia y tế, ở người cao tuổi, các vấn đề sức khỏe thường có tính chất phức tạp và kéo dài. Một người có thể cùng lúc mắc nhiều bệnh mạn tính, đồng thời gặp vấn đề về vận động, dinh dưỡng, thị lực, thính lực, trí nhớ hoặc sức khỏe tinh thần.

Vì vậy, nếu chỉ đưa người cao tuổi đến bệnh viện khi xuất hiện triệu chứng bệnh thì chưa đủ. Việc chăm sóc cần được thực hiện liên tục, từ phòng bệnh, phát hiện sớm nguy cơ, quản lý bệnh mạn tính đến phục hồi chức năng, dinh dưỡng, chăm sóc tinh thần và hỗ trợ các hoạt động sinh hoạt hằng ngày.

Để đáp ứng tốc độ già hóa dân số, chính sách chăm sóc người cao tuổi cũng đang được điều chỉnh theo hướng toàn diện hơn. Ngày 22/6/2026, Thủ tướng Chính phủ ban hành Quyết định số 1116/QĐ-TTg, sửa đổi, bổ sung Chương trình Chăm sóc sức khỏe người cao tuổi đến năm 2030.

Theo Quyết định sửa đổi, từ năm 2026, người cao tuổi được khám sức khỏe định kỳ hoặc khám sàng lọc miễn phí ít nhất mỗi năm một lần và được lập hồ sơ theo dõi, quản lý sức khỏe. Đến năm 2030, mục tiêu là ít nhất 90% người cao tuổi được phát hiện, điều trị và quản lý các bệnh không lây nhiễm.

Đáng chú ý, chương trình không chỉ đặt mục tiêu tại các cơ sở y tế mà còn mở rộng mạng lưới chăm sóc dựa vào cộng đồng. Đến năm 2030, 90% xã, phường, đặc khu được đặt mục tiêu có ít nhất một câu lạc bộ chăm sóc người cao tuổi và một đội tình nguyện viên tham gia chăm sóc người cao tuổi. Ít nhất 20% xã, phường, đặc khu sẽ thí điểm, phát triển mô hình cơ sở chăm sóc người cao tuổi ban ngày.

Đồng thời, mục tiêu đặt ra là 100% tỉnh, thành phố có cơ sở chăm sóc người cao tuổi theo hình thức xã hội hóa và có bệnh viện lão khoa hoặc bệnh viện đa khoa có chuyên khoa lão khoa.

Những mục tiêu này cho thấy cách tiếp cận đang chuyển dần từ chăm sóc người cao tuổi trong bệnh viện sang xây dựng hệ thống chăm sóc người cao tuổi ở nhiều cấp độ.

Cần xây dựng mạng lưới chăm sóc người cao tuổi ngay tại cộng đồng

Ngày 9/9/2025, Bộ Chính trị đã ban hành Nghị quyết số 72-NQ/TW về một số giải pháp đột phá, tăng cường bảo vệ, chăm sóc và nâng cao sức khoẻ nhân dân. Trong đó, Nghị quyết đã chỉ đạo mỗi tỉnh, thành phố trực thuộc Trung ương có ít nhất một bệnh viện đạt cấp chuyên sâu; có bệnh viện lão khoa hoặc bệnh viện đa khoa có chuyên khoa lão khoa; các cơ sở chăm sóc người cao tuổi tiếp tục hoàn thiện hệ thống dịch vụ phục hồi chức năng, kết hợp hiệu quả giữa các cơ sở y tế và các cơ sở chăm sóc người cao tuổi.

Cùng với đó, Luật Dân số số 113/2025/QH15, có hiệu lực từ ngày 1/7/2026 cũng nhấn mạnh chăm sóc sức khỏe người cao tuổi cũng là một trong những nội dung trọng tâm của công tác dân số trong giai đoạn mới.

Theo đó, Luật Dân số tập trung vào các nội dung: chủ động chuẩn bị cho tuổi già về sức khỏe, tài chính và tâm lý; đa dạng hóa hình thức chăm sóc người cao tuổi từ tự chăm sóc, chăm sóc tại nhà, tại cộng đồng đến tại các cơ sở chuyên môn; hỗ trợ gia đình nâng cao kỹ năng chăm sóc; phát triển mạng lưới tình nguyện viên, câu lạc bộ, nhóm tự giúp nhau và nguồn nhân lực chăm sóc người cao tuổi.

Luật cũng nhấn mạnh việc phát huy vai trò, khả năng tự chăm sóc và sự tham gia của người cao tuổi trong gia đình, cộng đồng và xã hội, qua đó từng bước xây dựng một xã hội chủ động thích ứng với quá trình già hóa dân số.

Hưởng ứng Ngày Quốc tế Người cao tuổi 1/10 và Tháng Hành động vì người cao tuổi Việt Nam năm 2026, Cục Dân số (Bộ Y tế) xác định chủ đề truyền thông năm nay là "Cộng đồng chung tay chăm sóc tích hợp người cao tuổi trong xu thế già hóa dân số" với thông điệp nhấn mạnh chăm sóc sức khỏe người cao tuổi không chỉ là trách nhiệm của bản thân mà còn của gia đình và cộng đồng.

Già hóa dân số vì vậy không chỉ là câu chuyện về việc Việt Nam có thêm bao nhiêu người cao tuổi. Đó còn là câu chuyện về việc khi gia đình, y tế, chính quyền, các tổ chức xã hội và cộng đồng cùng tạo thành một mạng lưới chăm sóc, người cao tuổi sẽ có thêm những điểm tựa ngay nơi mình sinh sống. Đó cũng là nền tảng để Việt Nam chủ động xây dựng cộng đồng khỏe mạnh, nơi người cao tuổi luôn được yêu thương và chăm sóc.