Ngày tết, ăn gì để may mắn

(GD&TĐ) - Mỗi món ăn trên mâm cỗ khai xuân đều có một ý nghĩa rất riêng và hết sức đặc biệt với mong muốn những điều tốt đẹp nhất sẽ "tràn về" cho cả gia đình trong suốt năm. Vậy những món ăn nào được coi là may mắn?

Ở Việt Nam

Mâm ngũ quả

Trên bàn thờ cúng ông bà tổ tiên ngày Tết không thể thiếu mâm ngũ quả. Mỗi người, mỗi nơi có cách bày trái cây trên bàn thờ khác nhau. Đơn giản có thể chọn nải chuối cùng với dưa hấu, thơm (dứa), bưởi... cầu kỳ hơn trưng bày trái cây trên bàn thờ theo nghĩa long, lân, quy, phụng khá công phu. Lại còn có cách trưng bày trái cây theo nghĩa "chơi chữ": cầu (mãng cầu), vừa (dừa), đủ (đu đủ), xài (xoài). Tất cả hướng đến mong muốn cầu chúc mọi người trong gia đình dòng họ được sung túc, đầy đủ, trọn vẹn trong suốt năm. Theo thời gian, cùng với quan niệm và mong ước của từng gia đình, mâm ngũ quả ngày nay cũng dần được cách tân, trở thành lục, thất… quả. Song vẫn giữ vững ý niệm chủ đạo trên.

Mâm ngũ quả

Mâm ngũ quả gồm đẹp cả hình lẫn ý thường gồm 5 loại quả với 5 màu sắc khác nhau. Con số 5 thể hiện ước muốn của người Việt Nam mới sẽ đạt ngũ phúc lâm môn: Phú, quý, thọ, khang, ninh. 5 màu sắc tượng trưng ngũ hành trong vũ trụ là Kim, Mộc, Thủy, Hỏa, Thổ.

Thức ăn màu sắc

Cũng như dưa hấu, món phải có trên mâm cỗ Tết, chỉ vì, những hạt “cát” trong quả dưa hấu, vốn đồng nghĩa với từ “cát” là những điều tốt lành trong tiếng Hán. Ngày Tết, dù nghèo khó mấy, nhà nào cũng phải có quả dưa hấu để chưng trên bàn thờ. Và người ta tin rằng một quả dưa hấu với lớp ruột đỏ au, nhiều cát sẽ mang lại may mắn cho gia chủ, bởi nước tượng trưng cho tiền bạc, và “cát” đồng nghĩa với sự may mắn.

Người Việt chuộng những thức ăn, thực phẩm có màu vàng, đỏ, cam... trong ngày Tết: Xôi gấc màu đỏ cam, lọ dưa hành màu hồng ngọc cũng là những món ngon được ưa chuộng trong dịp Tết. Ngay cả hạt dưa hấu vốn màu đen cũng được nhuộm đỏ. Vào dịp tết Nguyên Đán, bà con thường mua hoa mai, hoa đào, cây quất về chưng với hi vọng trong năm có đầy đủ sự may mắn, tài lộc và thành đạt. Vì quả quất thường có màu vàng, được xem là biểu trưng cho tài lộc.

Bưởi hồ lồ tượng trưng cho sự no đủ; Tiền vào như nước với dưa hấu thỏi vàng; thần tài gõ cửa với cặp dưa hình thỏi vàng nổi chữ PHÚC…

Rau xanh

Thức ăn may mắn này có màu của… tiền bạc. Rau xanh, đặc biệt là cải xoăn và bắp cải, được coi như món truyền thống vào ngày đầu năm mới vì chúng được coi là gắn liền với sự giàu có, phát triển về tài chính. Mà ăn nhiều rau xanh còn tốt cho tiêu hóa nữa, lợi cả đôi đường.

Bánh chưng, bánh tét

Ngoài những món ăn có màu sắc hoặc tên gọi được tin rằng sẽ đem lại may mắn, ngày Tết mọi gia đình Việt còn không thể thiếu món bánh chưng, bánh tét. Đó là món ăn truyền thống có từ ngàn xưa mang đầy đủ tinh túy của đất trời là lời mong ước một năm mới dồi dào, no đủ, sung túc và thịnh vượng. Hình vuông của bánh còn tượng trưng cho đất, được gói bằng lá xanh với nhân trong ruột, như hình ảnh cha mẹ chở che đùm bọc con cái. Đó cũng là cách để người ta nhớ đến công ơn sinh thành dưỡng dục của cha mẹ và tỏ lòng tôn kính người trên mỗi độ xuân về.

Các quốc gia khác trên thế giới

Mì: Ở nhiều nước châu Á, mì sợi dài được ăn vào ngày đầu năm vì được cho sẽ mang lại cuộc sống trường thọ. Tuy nhiên, bạn không nên cắt nhỏ sợi mì mà phải ăn nguyên sợi dài như vậy.

Cải bắp: Tại Đức, Ireland và nhiều nơi ở Mỹ, cải bắp đi liền với may mắn, giàu có và thịnh vượng vì lá cải bắp màu xanh, được cho giống như tờ tiền giấy.

Hạt đậu lăng (lentil): Được cho giống như tiền xu; người dân Ý, Brazil thường ăn đậu lăng trong dịp năm mới để có được vận đỏ, phú quý.

Lựu: Người dân Thổ Nhĩ Kỳ và nhiều nước khác ở Địa Trung Hải cho rằng quả lựu tượng trưng cho dư thừa và... mắn đẻ, nên thường ăn lựu để lấy hên. Trong khi đó, tại Hy Lạp, khi năm mới đến, mọi người sẽ ném quả lựu xuống sàn nhà trước cửa để nó bể nát, lộ hạt ra. Hạt lựu được cho biểu trưng cho sự thịnh vượng và may mắn, càng nhiều hạt thì càng may.

Đậu (black-eyed pea hay cowpea, giống đậu trắng): Phổ biến ở miền nam nước Mỹ, loại đậu này được cho là mang lại sự thịnh vượng, đặc biệt là khi ăn kèm với rau collard green (một loại rau xanh gần giống lá bắp cải).

Quả lựu

Cá: Tại Bắc Mỹ, châu Á và châu Âu, mọi người có thói quen ăn cá để chúc mừng năm mới. Ở một số nước, người ta cho rằng cá bơi về phía trước nên ăn cá sẽ giúp làm ăn tấn tới, phát đạt. Một số khác nghĩ rằng cá tượng trưng cho sự giàu có, dư dả vì chúng thường bơi thành đàn.

Nho: Người Tây Ban Nha và Bồ Đào Nha thường ăn 12 trái nho khi đồng hồ điểm giao thừa. Mỗi trái nho tượng trưng cho một tháng của năm. Và người ta cho rằng ăn nho vào thời khắc linh thiêng này sẽ giúp họ sống dư dả, có của ăn của để.

Thực phẩm có dạng hình tròn: Các loại bánh như bánh mì vòng (bagel) hoặc bánh rán (doughnut) được người dân ở nhiều nước trên thế giới như Ý, Hy Lạp, Mexico, Ba Lan, Hungary, Hà Lan, Thụy Điển, Na Uy... chọn ăn, với ý nghĩ rằng họ sẽ có một năm vẹn tròn, đầy may mắn, sung túc. Ở Hy Lạp, người ta còn đặt đồng xu vào chiếc bánh như một lời chúc phúc cho những ai nhanh... răng tìm thấy đồng xu.

Thịt heo: Tục ăn thịt heo đầu năm được đưa ra dựa trên ý tưởng cho rằng con heo biểu trưng cho sự phát đạt, làm ăn tấn tới. Đó là do heo thường ụi mõm xuống đất tiến về phía trước. Heo sữa quay, nướng là món ăn không thể thiếu trong dịp xuân về ở Cuba, Tây Ban Nha, Bồ Đào Nha, Hungary và Áo. Còn theo người dân ở Ý, Mỹ, thịt heo có hàm lượng chất béo cao nên thực phẩm này biểu thị cho sự giàu có, thịnh vượng.