Ngày toàn dân Việt Nam lần đầu tiên làm chủ

7 giờ ngày 6/1/1946,cuộc Tổng tuyển cử bắt đầu. Toàn thể nhân dân Việt Nam từ miền xuôi đến miền ngược, từ miền Bắc đến miền Nam, từ nông thôn đến thành thị, không phân biệt gái trai, già trẻ đã đi bỏ phiếu.

Ông Phạm Văn Ca năm nay đã 98 tuổi, 80 năm trước từng vinh dự là Tổ trưởng Tổ bầu cử huyện lỵ Kim Anh, tỉnh Phú Thọ hiện nay. Ông nhớ lại, năm đó ông 18 tuổi; không khí sôi nổi, nhân dân mặc quần áo đẹp, nô nức, phấn khởi đi tham gia bầu cử. “Từ những người đủ 18 tuổi cho đến người cao tuổi đều đi bầu cử. Vì đó là lần đầu tiên họ được cầm lá phiếu bầu ra Quốc hội, Quốc hội đầu tiên của nước Việt Nam Dân chủ cộng hòa”.

Cử tri ngoại thành Hà Nội bỏ phiếu bầu đại biểu Quốc hội Khóa I, ngày 6/1/1946. Ảnh tư liệu triển lãm

Tại Hà Nội, trung tâm của cả nước, nơi hàng ngày diễn ra các sự kiện trọng đại ảnh hưởng đến vận mệnh của cả dân tộc, nơi có Chủ tịch Hồ Chí Minh ra ứng cử. Nhưng không phải mọi con đường đến hòm phiếu đều bình yên. Tại khu Ngũ Xã, những phần tử phản động được trang bị súng liên thanh đã chặn lối cử tri, cấm treo cờ, cấm đặt hòm phiếu. Nhân dân không lùi bước. Hòm phiếu được dựng lên. Người người đi bầu, bất chấp sự phá hoại của kẻ thù.

Tại Sài Gòn - Chợ Lớn, hàng trăm hòm phiếu di động được cán bộ, chiến sĩ mang đến từng ngõ, vào từng nhà để người dân bỏ phiếu. Lá phiếu trong cuộc bầu cử này được gọi là “lá phiếu máu” vì nó thẫm đẫm máu của những chiến sĩ đã quên mình cho nền độc lập của Tổ quốc. Chỉ riêng tại Sài Gòn - Chợ Lớn, 42 cán bộ làm công tác bầu cử đã hi sinh.

Còn ở các tỉnh miền Tây, máy bay địch oanh tạc ác liệt. Cán bộ bầu cử phải chèo xuồng, đánh trống báo hiệu, đưa hòm phiếu len qua từng rạch nhỏ. Không một dòng kênh, một cánh đồng nào bị bỏ lại. Niềm tin lan theo con nước, lá phiếu theo mái chèo đến tay từng người dân.

Việc 42 cán bộ làm công tác bầu cử hi sinh cho thấy cuộc bầu cử diễn ra trong bối cảnh cực kỳ khó khăn và nguy hiểm như thế nào. Tuy nhiên, cuối cùng bầu cử vẫn thành công, thể hiện niềm tin của người dân khi tham gia bỏ phiếu.

Kết quả cuộc Tổng tuyển cử năm 1946 có 89% cử tri trên cả nước đã đi bỏ phiếu. Quốc hội khóa I đã bầu được 333 đại biểu của cả 3 miền Nam - Trung - Bắc, là ý chí của nhân dân cả nước. Cơ cấu đại biểu phản ánh rõ nét tính chất tiến bộ của cuộc bầu cử: 61% là trí thức, chỉ 0,6% công kỹ nghệ gia, 0,5% giới buôn bán, 0,6% thợ thuyền, 22% nông dân, và 2,5% là phụ nữ.

Theo PGS.TS. Nguyễn Mạnh Hà, nguyên Viện trưởng Viện Lịch sử Đảng, lần đầu tiên trong lịch sử đất nước ta, người dân Việt Nam, cả nam và nữ đều được đi bầu cử. Đây là thành tựu rất lớn về dân chủ, đưa đến thành lập Quốc hội - cơ quan đại biểu cao nhất của nhân dân.

Có thể khẳng định, cuộc Tổng tuyển cử đầu tiên năm 1946 đã đặt nền móng cho nguyên tắc bất biến trong xây dựng Nhà nước Việt Nam - nhân dân là chủ thể quyền lực, và Quốc hội là hiện thân ý chí của nhân dân.

Hà Hương