Ngày Xuân, nghe 'Sứ giả tiếng Việt' kể chuyện gìn giữ nguồn cội

Hà Nội luôn là nơi để trở về

Anh Dương tâm sự: “Tôi nhớ và yêu thích câu mở đầu trong bài hát “Nhớ về Hà Nội” của nhạc sĩ Hoàng Hiệp: “Dù có đi bốn phương trời, lòng vẫn nhớ về Hà Nội”. Là một người con Hà Nội xa xứ, trái tim tôi lúc nào cũng dành một chỗ cho Hà Nội, nơi có cha mẹ tôi, nhiều bạn bè và nhiều kỉ niệm không thể nào phai mờ. Hà Nội vẫn luôn hiện hữu và gần gũi với tôi, từ trong những câu chuyện hàng ngày trong gia đình tôi hay trong các bài học trên lớp các bạn học sinh Việt kiều khắp nơi trên thế giới”.

Tiến sĩ ngôn ngữ học Nguyễn Thế Dương trong một lần về thăm Hà Nội

Anh Dương là người con của dòng họ Nguyễn Đông Tác, một dòng họ đã có hơn 20 đời với khoảng 600 năm định cư tại mảnh đất Thăng Long - Hà Nội. Trong nhà thờ tổ của dòng họ tại Đông Tác vẫn còn lưu giữ một bức đại tự với 4 chữ: “Dịch thế thi thư”, nghĩa là nối đời học vấn, nối nghiệp làm thầy. Bức đại tự nhắc nhở mỗi hậu duệ rằng dù thời thế có xoay vần, dù sống ở bất cứ đâu thì việc giữ gìn đạo học và tri thức chính là cách để tri ân tổ tiên tốt nhất. Thêm nữa, đối với anh Dương, “Dịch thế thi thư” không chỉ là học vấn mà rộng hơn chính là văn hóa ứng xử. Vì vậy, anh luôn cố gắng để làm theo lời dạy của tiên tổ trong công việc giảng dạy tiếng Việt cũng như cuộc sống hàng ngày.

Hiện đang làm quản trị viên cho trang thông tin về Dòng họ Nguyễn Đông Tác trên facebook, càng tìm hiểu về lịch sử và quá trình hình thành phát triển của dòng họ, anh càng thấy rõ hơn chiều sâu của truyền thống gia đình, cũng như trách nhiệm của thế hệ hôm nay trong việc gìn giữ và lan tỏa những giá trị ấy. Mỗi một nguồn sử liệu cũ, mỗi câu chuyện về tiền nhân, mỗi dấu mốc trong hành trình phát triển của dòng họ đều khiến anh cảm nhận được rằng mình đang đứng trong một mạch chảy rất dài của lịch sử, nơi từng thế hệ đã góp phần bồi đắp bằng tri thức, nhân cách và sự tận tâm với xã hội.

Gia đình anh Dương đón Tết Bính Ngọ tại Úc

Trong gia đình anh có một nguyên tắc bất di bất dịch là hoàn toàn dùng tiếng Việt khi giao tiếp cùng nhau. Những câu chuyện hàng ngày trong gia đình anh cũng xoay quanh nhiều chủ đề và cả những kí ức, kỉ niệm về Việt Nam và Hà Nội. Điều đó giúp con anh luôn cảm nhận được sự gần gũi với ông bà, họ hàng và cội nguồn văn hóa của mình, dù đang sống xa quê hương.

Cách đây mấy năm, anh Dương tham gia biên soạn cuốn “Tông phả dòng họ Nguyễn Đông Tác” do NXB Hội Nhà văn ấn hành. Khi mang cuốn sách này sang Úc, các con anh rất hứng thú đọc, tìm hiểu về lịch sử của dòng họ và thường xuyên hỏi và trao đổi những điều liên quan đến gia đình và dòng họ.

Gia đình anh Dương giữ gìn Tết Việt như một cách giữ gìn nguồn cội quê hương

Và anh thường kể cho con nghe về Hà Nội, về những con phố cũ, về nếp sống gia đình của người Hà Nội, về cách ông bà dạy con cháu sống tử tế, biết kính trên nhường dưới. Anh cũng cố gắng thu xếp để mỗi năm về Việt Nam được ít nhất một lần. Mỗi lần về, anh luôn dành thời gian đưa con về thăm họ hàng, thăm nhà thờ tổ, đi qua những con phố cũ, để con có thể cảm nhận bằng chính trải nghiệm của mình chứ không chỉ qua lời kể. Hà Nội, với gia đình anh, là nơi để trở về.

Anh Dương cùng con và các học sinh trường Yêu Tiếng Việt trong chuyến tham quan Một vòng Hà Nội năm 2023. Hà Nội với gia đình anh Dương luôn là nơi để trở về.

Sau mỗi chuyến về cội như thế, anh Nguyễn Thế Dương đều cảm nhận được sự phát triển tích cực của Hà Nội. Những con đường mới mở ra, những khu đô thị hiện đại mọc lên rất nhanh, nhịp sống cũng trở nên sôi động hơn rất nhiều. Điều đó cho thấy sức phát triển mạnh mẽ của Hà Nội trong vai trò là trung tâm kinh tế, văn hóa và giáo dục của cả nước. Hà Nội cũng đang nỗ lực giữ gìn, phát triển thêm nhiều các công viên xanh, những khu sinh thái để chất lượng sống của người dân ngày một tốt hơn. Những khu phố cổ, những không gian văn hóa truyền thống, những giá trị lịch sử đang tiếp tục được gìn giữ để thế hệ sau vẫn có thể cảm nhận được chiều sâu văn hóa của thành phố.

Theo anh, đó là những điều làm nên hồn cốt của Hà Nội và là một trong những đặc trưng giúp Thủ đô phát triển bền vững. Và Hà Nội sẽ không bao giờ trở thành "bản sao" của bất kỳ thành phố nào khác. Hà Nội luôn là duy nhất.

Cùng con em Việt kiều kết nối cội nguồn

Tại Úc, trường Yêu Tiếng Việt mà anh Dương đồng sáng lập và là giám đốc hiện có hàng ngàn lượt học sinh tại hơn 30 quốc gia trên thế giới theo học. Các em có một “mẫu số chung” là tiếng Việt - tiếng mẹ đẻ của các em.

Đối với trường Yêu Tiếng Việt, dạy tiếng Việt cũng là dạy văn hóa Việt. Hai điều này liên quan chặt chẽ và không thể tách rời. Vì vậy, trong hoạt động giảng dạy, trường Yêu Tiếng Việt luôn cố gắng lồng ghép văn hóa vào từng bài học. Ví dụ như khi học từ vựng về gia đình, các em sẽ được tìm hiểu thêm về văn hóa kính trên nhường dưới; khi học về món ăn, các em sẽ được biết thêm về phong tục, tập quán, lễ Tết; khi học về truyện cổ tích, các em sẽ hiểu thêm về triết lý sống, đạo lý làm người trong văn hóa Việt Nam.

Các em học sinh trường Yêu Tiếng Việt biểu diễn bài "Bèo dạt mây trôi"

Một em nhỏ người Việt cùng bố biểu diễn bài "Ngày Tết quê em" tại Úc.

Các em nhỏ mặc áo dài đón Tết Việt.

Các em nhỏ người Việt tại Úc biểu diễn tiết mục văn nghệ mang đậm bản sắc văn hóa Việt Nam do trường Yêu Tiếng Việt tổ chức.

Ngoài các lớp học, Yêu Tiếng Việt còn tổ chức nhiều hoạt động văn hóa như chương trình Yêu Tết thường niên, chương trình Yêu nghệ thuật để gây quỹ ủng hộ cho đồng bào lũ lụt, các chương trình gặp mặt học sinh thường niên tại các địa điểm khác nhau như Hà Nội, Thành phố Hồ Chí Minh, Brisbane, Sydney… để các em được sống trong một cộng đồng văn hóa Việt và làm quen với nhiều hoạt động văn hóa như làm giấy Dó, thư pháp Việt, chơi các trò chơi dân gian… Nhờ đó, các em không chỉ “biết tiếng Việt” mà còn “sống trong không gian văn hóa Việt” dù đang sinh ra và lớn lên ở nước ngoài.

Chương trình Gala Yêu Tết 2026 do trường Yêu Tiếng Việt tổ chức trực tuyến thu hút đông đảo học sinh từ nhiều quốc gia tham dự.

Dịp Tết Bính Ngọ năm nay, trường Yêu Tiếng Việt tổ chức chương trình văn nghệ trực tuyến Gala Yêu Tết 2026 và đã nhận được rất nhiều tiết mục hấp dẫn và xuất sắc của các em học sinh từ nhiều quốc gia trên thế giới. Có những bài hát, những giai điệu quê hương mà khi các em chỉ vừa cất lời lên thôi đã đầy xúc động. Chẳng hạn như tiết mục Tứ tấu đàn dây “Trống cơm” của bốn bạn nhỏ ở Brisbane. Trong một không gian đậm chất Úc, một giai điệu quê hương thân thuộc vang lên, cùng với những tà áo mớ ba mớ bảy và chiếc trống cơm đậm chất Việt khiến mọi người đều rưng rưng vì nỗi nhớ quê hương. Có nhiều tiết mục được dàn dựng hết sức công phu bởi những “đạo diễn” không chuyên chính là các phụ huynh.

Trong dịp Tết, Yêu Tiếng Việt cũng hướng dẫn các bạn làm thiếp chúc Tết ông bà, bố mẹ và viết về những kỉ niệm về ngày Tết. Những dòng chữ còn non nớt nhưng ẩn chứa trong đó là biết bao tình cảm, sự trân trọng và lòng biết ơn tới nguồn cội, ông bà, bố mẹ.

Với những nỗ lực trong suốt thời gian qua, Trường Yêu Tiếng Việt vừa được Tổng lãnh sự quán Việt Nam tại Sydney tặng Giấy khen cho những đóng góp nổi bật về giảng dạy và quảng bá và gìn giữ tiếng Việt tại Úc.

HOÀNG LAN