Nghệ An: Ba mũi 'giáp công', tăng tốc giải ngân vốn đầu tư

Đẩy nhanh tiến độ các công trình trọng điểm

Tại gói thầu đường Cao Xuân Huy kéo dài, phường Trường Vinh có giá trị hợp đồng khoảng 100 tỷ đồng, khởi công tháng 7/2026, dự kiến hoàn thành tháng 7/2028, nhà thầu đang khẩn trương thi công.

Cầu Tùng Binh bắc qua sông Vinh trước khi tháo dỡ để thi công có mặt cầu chật hẹp khiến việc di chuyển của người dân gặp nhiều khó khăn. Ảnh: Thành Duy

Hạng mục quan trọng của dự án là xây dựng cầu mới thay thế cầu Tùng Binh bắc qua sông Vinh do cầu cũ nhỏ hẹp, không đáp ứng nhu cầu đi lại ngày càng tăng, trong khi lưu lượng phương tiện qua lại khá lớn.

Tuy nhiên, tiến độ thi công tại công trường hiện vẫn chịu tác động bởi một số điểm vướng mặt bằng. Ông Dương Văn Thạch - Phó Giám đốc Công ty TNHH Tư vấn Xây dựng Thành Công, đại diện nhà thầu cho biết, cầu Cao Xuân Huy có khối lượng và giá trị lớn trong gói thầu. Khu vực mố M2 hiện còn vướng một nhà dân, mố M1 còn vướng một cột điện, ảnh hưởng đến việc tổ chức thi công.

Thi công cầu Tùng Binh bắc qua sông Vinh tại gói thầu đường Cao Xuân Huy kéo dài. Ảnh: Thành Duy

Tại gói thầu xây dựng trạm bơm tiêu Hói Chùa, phường Trường Vinh, tình trạng tương tự cũng xảy ra. Gói thầu có giá trị hợp đồng hơn 400 tỷ đồng. Ông Lê Văn Dũng, đại diện Công ty TNHH Hòa Hiệp, phụ trách thi công tại gói thầu cho biết, nhà thầu đã triển khai ép cọc thí nghiệm tại khu vực trạm bơm và nhà điều khiển. Tuy nhiên, hiện công trường còn vướng mặt bằng ao, tài sản của Bưu điện tỉnh Nghệ An và hệ thống cột viễn thông VNPT.

Hai gói thầu thuộc Dự án “Hạ tầng ưu tiên và phát triển đô thị thích ứng với biến đổi khí hậu thành phố Vinh, tỉnh Nghệ An”, do Ban Quản lý dự án Nông nghiệp và Môi trường Nghệ An làm chủ đầu tư. Việc chậm giải phóng mặt bằng đang tác động đến tiến độ thi công, đồng thời tiềm ẩn nguy cơ chậm giải ngân.

Phối cảnh trạm bơm tiêu Hói Chùa, phường Trường Vinh. Ảnh: CSCC

Ngày 16/9, Ban Quản lý dự án đề nghị UBND phường Trường Vinh và Trung tâm Phát triển quỹ đất tỉnh Nghệ An xử lý các vướng mắc, hoàn thành bàn giao mặt bằng sạch trước ngày 30/9/2026.

Ông Nguyễn Văn Ánh - Trưởng phòng Dự án 1, Ban Quản lý dự án Nông nghiệp và Môi trường Nghệ An cho biết, lãnh đạo Ban đã giao xây dựng kế hoạch đường găng tiến độ, bám sát hiện trường, phối hợp với phường Trường Vinh trực tiếp tháo gỡ vướng mắc tại từng khu vực, từng hộ dân nhằm bảo đảm mặt bằng thi công và cam kết với nhà tài trợ.

Toàn cảnh công trường trạm bơm tiêu Hói Chùa, phường Trường Vinh. Ảnh: Thành Duy

Tại Dự án cao tốc Vinh - Thanh Thủy dài hơn 60km, yêu cầu đẩy nhanh tiến độ cũng đang được đặt ra. Dự án thành phần 1 xây dựng tuyến chính gồm 6 gói thầu xây lắp, trong đó 5 gói thi công các đoạn tuyến, gói còn lại thực hiện hệ thống giao thông thông minh (ITS), thu phí điện tử không dừng (ETC), kiểm soát tải trọng xe cùng các hạng mục kỹ thuật phục vụ khai thác tuyến.

Ba gói XL01, XL02 và XL03 đã triển khai thi công, với phạm vi từ Km0 đến Km50+170. Ba gói XL04, XL05 và XL06 đang hoàn tất lựa chọn nhà thầu, dự kiến khởi công cuối tháng 9 và đầu tháng 10/2026.

Tính cả vốn năm 2025 và 2026, dự án được bố trí 4.480 tỷ đồng, gồm 600 tỷ đồng vốn ngân sách địa phương và 3.880 tỷ đồng vốn ngân sách Trung ương, riêng năm 2026 được bố trí 4.400 tỷ đồng. Đến ngày 16/9, lũy kế giải ngân đạt hơn 3.043 tỷ đồng, bằng 67,9% kế hoạch; riêng Dự án thành phần 1 giải ngân hơn 1.812 tỷ đồng, đạt 73%.

Công nhân thi công các cấu kiện để thi công tại gói thầu XL01 dự án đường bộ cao tốc Vinh - Thanh Thủy. Ảnh: Thành Duy

Với các dự án thành phần từ 2 đến 10 thực hiện công tác giải phóng mặt bằng, các xã được giao làm chủ đầu tư đã giải ngân hơn 1.231/2.000 tỷ đồng, đạt 61,6%. Do tiến độ thực hiện và nhu cầu vốn khác nhau, xã Vạn An, xã Kim Liên và xã Xuân Lâm đề xuất trả lại tổng cộng 94 tỷ đồng, lần lượt 73 tỷ đồng, 11 tỷ đồng và 10 tỷ đồng. Xã Đại Huệ đề xuất bổ sung 3,92 tỷ đồng để phục vụ công tác giải phóng mặt bằng.

Tuy nhiên, giải phóng mặt bằng vẫn là điểm nghẽn lớn trên cao tốc Vinh - Thanh Thủy. Đến ngày 16/9, toàn tuyến dài 60,031km mới bàn giao mặt bằng khoảng 40,34km, còn 19,691km chưa hoàn thành giải phóng mặt bằng. Trong đó, đất nông nghiệp còn 0,42km, liên quan 58 hộ tại xã Kim Bảng; đất lâm nghiệp còn 17,77km, tập trung chủ yếu tại xã Kim Bảng và xã Sơn Lâm.

Chủ tịch UBND tỉnh Võ Trọng Hải trao đổi với nhà thầu thuộc gói thầu XL01 dự án đường bộ cao tốc Vinh - Thanh Thủy. Ảnh: Thành Duy

Mới đây, Chủ tịch UBND tỉnh Võ Trọng Hải kiểm tra dọc tuyến, nắm tình hình triển khai. Tại hiện trường, đồng chí yêu cầu tập trung tháo gỡ khó khăn, tạo điều kiện thuận lợi cho các đơn vị tổ chức thi công, trong đó ưu tiên bảo đảm nguồn vật liệu phục vụ dự án; các địa phương tập trung hoàn thành công tác giải phóng mặt bằng và các khu tái định cư để di dời các hộ dân bị ảnh hưởng.

Đối với các nhà thầu, Chủ tịch UBND tỉnh yêu cầu huy động nhân lực, máy móc, thiết bị, đẩy nhanh tiến độ, tranh thủ thời tiết khô ráo để tổ chức thi công đồng loạt, góp phần đưa dự án về đích vào cuối năm 2028 theo chỉ đạo của Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm.

Theo kế hoạch đầu tư công năm 2026, Nghệ An được Thủ tướng Chính phủ giao 17.841,905 tỷ đồng. Đến ngày 31/8, tỉnh đã giải ngân 12.724,601 tỷ đồng, còn hơn 5.117 tỷ đồng phải giải ngân trong những tháng cuối năm để hoàn thành mục tiêu 100%.

Kiểm đếm tới đâu, thẩm định, phê duyệt, chi trả tới đó

Năm nay, theo “KPI” Thủ tướng Chính phủ giao, mục tiêu giải ngân vốn đầu tư công phải đạt 100%. Công điện số 21/CĐ-UBND của Chủ tịch UBND tỉnh Võ Trọng Hải mới đây cho thấy quyết tâm rất rõ của tỉnh khi xác định giải ngân đầu tư công là một trong những nhiệm vụ chính trị quan trọng hàng đầu, cần tập trung ưu tiên tổ chức thực hiện; trong đó 3 “mũi giáp công” để thúc đẩy tiến độ được đặt ra gồm: Bám sát hiện trường, điều chuyển vốn linh hoạt và tháo gỡ mặt bằng theo phương châm làm đến đâu, gọn đến đó.

Chủ tịch UBND tỉnh yêu cầu các địa phương phân công cụ thể lãnh đạo chịu trách nhiệm theo dõi tiến độ, bám sát tình hình, kịp thời tháo gỡ khó khăn và chịu trách nhiệm về kết quả giải ngân của từng dự án.

Thi công cầu Thanh Chương bắc qua sông Lam kết nối xã Xuân Lâm với xã Hoa Quân trên cao tốc Vinh - Thanh Thủy. Ảnh: Thành Duy

Cùng với đó, 5 tổ công tác do 5 Phó Chủ tịch UBND tỉnh làm Tổ trưởng tiếp tục tăng cường đôn đốc, kiểm tra tại hiện trường, chủ động nắm bắt tình hình, tập trung xử lý những khó khăn, vướng mắc phát sinh, qua đó thúc đẩy giải ngân vốn đầu tư công năm 2026.

Yêu cầu quan trọng khác là điều chuyển vốn để dòng tiền đi cùng năng lực thực hiện. Bởi tại một số dự án, vốn được bố trí nhưng không thể giải ngân đúng tiến độ sẽ tạo nghịch lý: Dự án có nhu cầu lại thiếu nguồn lực, trong khi vốn nằm ở những dự án chưa đủ điều kiện hấp thụ.

Vì vậy, Chủ tịch UBND tỉnh giao Sở Tài chính rà soát, tham mưu điều chuyển kế hoạch vốn từ các dự án không có khả năng giải ngân hết sang những dự án có tiến độ thực hiện, giải ngân tốt và có nhu cầu, khả năng tiếp nhận vốn bổ sung.

Thi công cầu Tùng Binh bắc qua sông Vinh tại gói thầu đường Cao Xuân Huy kéo dài. Ảnh: Thành Duy

Giải phóng mặt bằng tiếp tục được xác định là điểm nghẽn lớn của nhiều dự án và đây trước hết là trách nhiệm của cấp ủy, chính quyền, cả hệ thống chính trị tại địa phương có dự án đi qua. Vì vậy, các địa phương tập trung lãnh đạo, chỉ đạo, xử lý dứt điểm các vướng mắc về đất đai, tái định cư; phân công rõ người, rõ việc, rõ trách nhiệm, không để công tác giải phóng mặt bằng trở thành khâu chờ đợi của dự án.

Đặc biệt, Chủ tịch UBND tỉnh nhấn mạnh phương châm thực hiện làm gọn từng phần “kiểm đếm tới đâu, thẩm định, phê duyệt, chi trả tới đó” nhằm cuốn chiếu từng phần, tạo mặt bằng liên tục cho thi công; gắn với đó là đẩy mạnh công tác tuyên truyền, vận động, hỗ trợ người dân, quyết không để tình trạng dự án chờ mặt bằng.

Chủ tịch UBND tỉnh Võ Trọng Hải kiểm tra thi công nền đường gói thầu XL01 tại dự án đường bộ cao tốc Vinh - Thanh Thủy. Ảnh: Thành Duy

Với khối lượng đầu tư công lớn và yêu cầu giải ngân 100%, sức ép hiện nay không còn nằm ở việc có vốn hay không, mà ở khả năng biến nguồn vốn thành khối lượng hoàn thành đúng kế hoạch.

Vì vậy, giải ngân đầu tư công đang được Nghệ An triển khai theo một “thế trận” đồng bộ: Bám công trường để nắm tiến độ, chuyển vốn để khơi thông nguồn lực, tháo gỡ mặt bằng để mở đường thi công. Ba “mũi giáp công” cùng hướng tới một mục tiêu là đưa vốn vào công trình, biến nguồn vốn thành khối lượng, tạo chuyển động thực chất trên từng công trường.