Nghệ An: Từ mở đường đến kiến tạo động lực tăng trưởng
Mười tháng năm 2026, Nghệ An thu hút khoảng 2,49 tỷ USD vốn FDI, tương đương khoảng 4,5% tổng vốn FDI đăng ký vào Việt Nam cùng kỳ.

Phó Bí thư Tỉnh ủy, Chủ tịch UBND tỉnh Nghệ An Võ Trọng Hải. (Nguồn: VGP)
Thời cơ mới và sự lựa chọn chiến lược
Dòng vốn đầu tư, công nghệ, thương mại và nhân lực quốc tế đang dịch chuyển trong một thế giới biến động nhanh, khó dự báo. Cạnh tranh địa chính trị, xu hướng tái cấu trúc chuỗi cung ứng, chuyển đổi số, chuyển đổi xanh và những yêu cầu ngày càng cao về an ninh năng lượng, môi trường, lao động đang làm thay đổi tiêu chí lựa chọn địa điểm đầu tư. Nhà đầu tư không còn chỉ tìm kiếm chi phí thấp hay ưu đãi trước mắt; họ cần một hệ sinh thái có khả năng vận hành ổn định, kết nối thuận lợi, nguồn nhân lực phù hợp, thể chế minh bạch và chính quyền có năng lực đồng hành.
Đó cũng là lựa chọn chiến lược của Nghệ An. Ngoại giao kinh tế phải trở thành phương thức huy động và kết nối nguồn lực bên ngoài với nhu cầu phát triển bên trong; giúp địa phương tiếp cận thị trường, công nghệ, tri thức, vốn, phương thức quản trị và mạng lưới đối tác; tạo ra nhiều cơ hội việc làm chất lượng ngay tại quê hương, đồng thời mở rộng không gian phát triển cho doanh nghiệp và người dân.
Sự lựa chọn đó nhất quán với Chỉ thị số 15-CT/TW của Ban Bí thư và Nghị quyết số 21/NQ-CP của Chính phủ về ngoại giao kinh tế phục vụ phát triển đất nước; được nâng tầm trong tư duy hội nhập chủ động, toàn diện, sâu rộng, hiệu quả tại Nghị quyết số 59-NQ/TW của Bộ Chính trị. Đối với Nghệ An, Nghị quyết số 39-NQ/TW về xây dựng và phát triển tỉnh đến năm 2030, tầm nhìn đến năm 2045 là định hướng chiến lược. Các chủ trương ấy gặp nhau ở một yêu cầu: phải chuyển hóa tốt hơn vị thế và quan hệ đối ngoại thành nguồn lực, năng lực và kết quả phát triển cụ thể. Đại hội XIV của Đảng cũng xác định đối ngoại và hội nhập quốc tế là nhiệm vụ trọng yếu, thường xuyên; Bộ Ngoại giao nhấn mạnh địa phương không còn là “hậu phương” mà phải trở thành “tuyến đầu”. Tổng Bí thư Tô Lâm (tại buổi làm việc với Ban Thường vụ Tỉnh ủy ngày 15/5/2025) căn dặn Nghệ An phải trở thành mô hình phát triển hiện đại của miền Trung trong kỷ nguyên mới.
Không chỉ mở cửa mà phải đồng hành
Nhìn lại chặng đường vừa qua, điểm chuyển quan trọng trong công tác đối ngoại của Nghệ An là sự gắn kết ngày càng rõ giữa ba trụ cột đối ngoại Đảng, ngoại giao Nhà nước và đối ngoại nhân dân với nhiệm vụ phát triển kinh tế - xã hội. Quan hệ hữu nghị truyền thống, nhất là với các địa phương của Lào, tiếp tục được củng cố; đồng thời tỉnh chủ động mở rộng tiếp xúc, hợp tác với các đối tác tại Đông Bắc Á, Đông Nam Á, một số nước châu Âu, Hoa Kỳ và những trung tâm kinh tế, công nghệ có tiềm năng.
Điều cần hướng tới không phải là mở rộng quan hệ theo chiều rộng, mà là lựa chọn đúng đối tác và xác định rõ lợi ích hợp tác. Mỗi khuôn khổ quan hệ cần gắn với một số lĩnh vực có khả năng triển khai; mỗi cuộc tiếp xúc cần dẫn tới đầu mối chịu trách nhiệm, lộ trình công việc và sản phẩm đầu ra.
Ngoại giao kinh tế cũng không thể chỉ được đo bằng FDI. Các dự án ODA, viện trợ không hoàn lại và chương trình hợp tác quốc tế trong nông nghiệp, y tế, giao thông, hạ tầng đô thị, đào tạo nghề hay hỗ trợ nhóm yếu thế đều góp phần cải thiện chất lượng sống và năng lực phát triển của địa phương.
Việc Nghệ An đang triển khai 7 dự án ODA với tổng vốn hơn 7.100 tỷ đồng cho thấy nguồn lực quốc tế có thể đi vào những lĩnh vực thiết yếu, tạo tác động trực tiếp tới người dân và các vùng còn khó khăn. Cùng với đó, hàng hóa Nghệ An đã tiếp cận khoảng 170 quốc gia và vùng lãnh thổ; kim ngạch xuất khẩu 10 tháng năm 2026 đạt 5,77 tỷ USD, tăng 52,7% so với cùng kỳ. Đây không chỉ là kết quả thương mại, mà còn phản ánh mức độ kết nối ngày càng sâu của sản xuất địa phương với thị trường quốc tế.

Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm và Thủ tướng Singapore Lawrence Wong chứng kiến lễ trao các văn kiện hợp tác giữa hai nước và lãnh đạo các bộ, ngành, tỉnh Nghệ An chứng kiến công bố văn kiện hợp tác tháng 5/2026. (Ảnh: Khánh Thục)
Từ thu hút dự án đến kiến tạo hệ sinh thái phát triển
Sự gia tăng của dòng vốn FDI là dấu mốc quan trọng. Mười tháng năm 2026, tổng vốn đầu tư cấp mới và điều chỉnh tăng trên địa bàn đạt 108.272 tỷ đồng, gấp 2,92 lần cùng kỳ; vốn FDI đạt khoảng 2,49 tỷ USD. Chỉ số sản xuất công nghiệp tăng 21,18%; kim ngạch xuất khẩu đạt 5,77 tỷ USD. Những con số ấy cho thấy công nghiệp đang trở thành một động lực ngày càng rõ trong cơ cấu kinh tế, đồng thời Nghệ An đã vượt qua một ngưỡng nhận diện quan trọng để được các nhà đầu tư quốc tế quan tâm.
Tuy nhiên, điều đáng quan tâm hơn là cách tỉnh chuyển hóa sự quan tâm đó thành năng lực sản xuất. Với nhà đầu tư, thời gian là chi phí và sự nhất quán của chính quyền là một phần quan trọng trong quyết định đầu tư. Việc thành lập các tổ công tác để tháo gỡ khó khăn cho dự án trọng điểm, thúc đẩy tiến độ các khu công nghiệp, xử lý những dự án chậm triển khai và cải thiện quy trình giải quyết thủ tục là những việc làm cụ thể nhằm biến cam kết đồng hành thành trải nghiệm thực tế của doanh nghiệp.
Tỉnh đang từng bước thực hiện phương châm “5 sẵn sàng”: Sẵn sàng về quy hoạch, hạ tầng kết nối, mặt bằng sạch, nguồn nhân lực và hỗ trợ thủ tục hành chính. Nhưng “5 sẵn sàng” không nên dừng ở khẩu hiệu, đó phải là năng lực có thể kiểm chứng.
Nói cách khác, Nghệ An cần chuyển từ cạnh tranh bằng lợi thế đầu vào sang cạnh tranh bằng chất lượng của cả hệ sinh thái đầu tư. Đây là bước chuyển phù hợp với tinh thần Nghị quyết số 10-NQ/TW ngày 8/6/2026 của Bộ Chính trị về phát triển kinh tế có vốn đầu tư nước ngoài.
Không chỉ là vốn vào, mà là giá trị ở lại
Chúng tôi nhận thức rõ rằng, những con số tăng trưởng ấn tượng chưa phải là đích đến. Vốn đăng ký không đồng nghĩa với vốn thực hiện; một dự án được cấp phép chưa tự động tạo ra năng lực sản xuất; kim ngạch xuất khẩu lớn chưa chắc đồng nghĩa với giá trị gia tăng cao được giữ lại tại địa phương.
Bởi vậy, thước đo thành công của ngoại giao kinh tế trong giai đoạn tới phải rộng hơn số vốn thu hút. Đó là tỷ lệ vốn đăng ký được triển khai đúng tiến độ; số việc làm có chất lượng và thu nhập tốt hơn; năng lực của doanh nghiệp địa phương tham gia chuỗi cung ứng; mức độ chuyển giao công nghệ và đào tạo nhân lực; giá trị gia tăng, đóng góp ngân sách…
Trên tinh thần đó, Nghệ An xác định ba chuyển dịch có tính quyết định. Giai đoạn 2026-2030, tỉnh đặt mục tiêu thu hút khoảng 6-8 tỷ USD vốn FDI đăng ký, đồng thời phấn đấu vốn FDI thực hiện đạt 5-6,5 tỷ USD, bình quân 1-1,3 tỷ USD mỗi năm. Việc đặt song hành hai chỉ tiêu này thể hiện rõ yêu cầu không chỉ mở rộng quy mô thu hút, mà phải nâng cao năng lực triển khai và hấp thụ vốn.
Định hướng thu hút các lĩnh vực công nghệ cao, bán dẫn, trí tuệ nhân tạo, công nghiệp hỗ trợ, năng lượng sạch và logistics hiện đại vì thế cần đi cùng sự chuẩn bị thực chất về hạ tầng, nhân lực, tiêu chuẩn môi trường và năng lực cung ứng. Không phải cứ dự án mang tên công nghệ cao là đương nhiên phù hợp. Điều Nghệ An cần là những dự án có khả năng tạo thêm năng lực, nâng cấp doanh nghiệp địa phương, mở rộng thị trường và đóng góp bền vững cho nền kinh tế.
Cạnh tranh thu hút đầu tư ngày nay không chỉ diễn ra giữa các quốc gia, mà còn giữa các địa phương trong cùng một quốc gia. Nhà đầu tư có nhiều lựa chọn và ngày càng có khả năng so sánh chất lượng điều hành. Vì vậy, lợi thế lâu dài của Nghệ An không thể chỉ dựa vào vị trí địa lý, quy mô đất đai hay chi phí lao động. Lợi thế phải được tạo nên từ một chính quyền kiến tạo, liêm chính, hành động; một môi trường đầu tư minh bạch, ổn định; một hệ thống hạ tầng có khả năng kết nối và một lực lượng lao động được chuẩn bị cho những ngành nghề của tương lai.
Từ quê hương Chủ tịch Hồ Chí Minh, Nghệ An bước vào giai đoạn phát triển mới với khát vọng vươn lên mạnh mẽ hơn, nhưng cũng với nhận thức tỉnh táo rằng cơ hội chỉ trở thành hiện thực khi có đủ năng lực nắm bắt và chuyển hóa. Nghệ An không chỉ mong muốn được biết đến như một điểm đến đầu tư mới, mà hướng tới trở thành một đối tác tin cậy, một mắt xích có giá trị trong các chuỗi liên kết khu vực và toàn cầu, đóng góp xứng đáng vào sự phát triển của đất nước.
Nguồn TG&VN: https://baoquocte.vn/nghe-an-tu-mo-duong-den-kien-tao-dong-luc-tang-truong-467257.html
