Nghệ An xử lý thế nào hàng loạt trụ sở dôi dư sau sáp nhập?

Hàng trăm trụ sở dôi dư sau sáp nhập

Trong 5 năm, xã Đại Đồng trải qua hai lần sắp xếp đơn vị hành chính. Năm 2020, ba xã được sáp nhập thành một. Đến năm 2025, khi thực hiện mô hình chính quyền địa phương hai cấp, xã Đại Đồng tiếp tục được thành lập trên cơ sở sáp nhập 8 xã và 1 thị trấn. Sau sắp xếp, bộ máy chính quyền, Đảng ủy và các tổ chức đoàn thể được bố trí làm việc tại trụ sở UBND huyện Thanh Chương cũ. Ngoài một trụ sở xã được chuyển đổi thành trạm y tế từ đợt sáp nhập trước, hiện còn 8 trụ sở xã cũ chưa có đơn vị sử dụng, đang chờ phương án xử lý.

Trụ sở UBND xã Thanh Tường (cũ), được xây dựng năm 2018 với dãy nhà làm việc 2 tầng gồm 16 phòng, nhà văn hóa và bộ phận một cửa, từng được sử dụng làm trụ sở Công an xã sau đợt sáp nhập năm 2020. Đến khi tiếp tục thực hiện sáp nhập năm 2025, lực lượng công an chuyển về trụ sở Công an huyện Thanh Chương (cũ), khiến toàn bộ khu nhà bỏ không từ đó đến nay.

Trụ sở UBND xã Thanh Tường (cũ) hiện đang bỏ không sau khi sắp xếp đơn vị hành chính.

Không còn người quản lý thường xuyên, khoảng sân trước trụ sở trở thành nơi đỗ xe của một số hộ dân trong khu vực. Theo phương án của UBND xã Đại Đồng, công trình sẽ được bàn giao cho thôn quản lý. Tuy nhiên, ngoài khu nhà văn hóa phục vụ hội họp, phần lớn diện tích còn lại vẫn chưa xác định được công năng sử dụng.

Tình trạng tương tự cũng diễn ra tại trụ sở xã Thanh Đồng (cũ). Sau gần một năm không sử dụng, công trình dự kiến được bàn giao cho thôn Thanh Đồng 2 quản lý. Tuy nhiên, nhiều ý kiến cho rằng việc khai thác sẽ gặp không ít khó khăn do thiết kế chuyên biệt dành cho cơ quan hành chính.

Theo UBND xã Đại Đồng, sau sáp nhập địa phương hiện có 12 cơ sở nhà, đất chưa sử dụng. Trong đó, 8 trụ sở xã cũ được tỉnh bàn giao để địa phương quản lý và dự kiến chuyển thành nhà văn hóa thôn. Ngoài ra còn có 6 trụ sở của các cơ quan như viện kiểm sát, tòa án, thi hành án, kho bạc... thuộc huyện Thanh Chương cũ đang bỏ trống nhiều tháng và thuộc thẩm quyền xử lý của tỉnh.

Trụ sở xã Thanh Đồng (cũ) thuộc diện dôi dư sau sắp xếp đơn vị hành chính.

Đáng chú ý, trụ sở Viện KSND huyện Thanh Chương (cũ) là tòa nhà ba tầng vừa hoàn thành, đưa vào sử dụng chưa lâu thì thực hiện sáp nhập theo khu vực, đến nay vẫn trong tình trạng đóng cửa.

Không chỉ Đại Đồng, nhiều địa phương khác cũng đối mặt với tình trạng tương tự. Tại xã Hưng Nguyên, sau khi hợp nhất từ 5 xã, thị trấn cũ, địa phương còn dư 5 trụ sở, gồm 2 trụ sở xã và 3 trụ sở của các cơ quan tư pháp. Theo Chủ tịch UBND xã Hoàng Anh Tiến, hai nhà văn hóa trong khuôn viên các trụ sở sẽ được giao cho thôn quản lý, còn các trụ sở làm việc dự kiến đưa vào khai thác cho thuê.

Tuy nhiên, việc tìm đơn vị thuê không dễ. Giá thuê theo quy định hiện còn cao, trong khi người thuê bị hạn chế cải tạo công trình và công năng của các trụ sở hành chính cũng khó đáp ứng nhu cầu kinh doanh hoặc dịch vụ. "Mỗi tháng xã vẫn phải bố trí kinh phí thuê người trông coi các trụ sở bỏ không. Nếu không thể khai thác hiệu quả, địa phương sẽ kiến nghị chuyển đổi mục đích sử dụng đất sang đất ở hoặc đất thương mại, dịch vụ để tổ chức đấu giá, tránh lãng phí tài sản công", ông Tiến cho biết.

Trụ sở Viện KSND huyện Thanh Chương (cũ) trở thành cơ sở dôi dư sau khi sắp xếp đơn vị hành chính.

Theo Chủ tịch UBND xã Đại Đồng Trần Thanh Nga, một số trụ sở nằm ở vị trí xa trung tâm, diện tích nhỏ nên rất khó thu hút nhà đầu tư hoặc đơn vị thuê. Dù đã giao Trung tâm Cung ứng dịch vụ công của xã quản lý nhưng do nhân lực mỏng, kiêm nhiệm nhiều lĩnh vực nên việc xây dựng phương án khai thác theo quy định vẫn gặp nhiều trở ngại.

Hay tại xã Yên Thành, ba trụ sở xã cũ đã được bố trí cho các trường học sử dụng, song vẫn còn hai trụ sở chưa tìm được phương án khai thác. Địa phương dự kiến kiến nghị điều chỉnh quy hoạch, chuyển sang đất thương mại, dịch vụ để đấu giá nếu đủ điều kiện.

Gỡ vướng tránh lãng phí

Theo Sở Tài chính Nghệ An, kết quả tổng kiểm kê tài sản công năm 2025 cho thấy toàn tỉnh hiện quản lý 4.378 cơ sở nhà, đất, bao gồm cả những cơ sở tiếp nhận từ các đơn vị trung ương. Sau khi thực hiện sắp xếp đơn vị hành chính và vận hành mô hình chính quyền địa phương 2 cấp, phần lớn tài sản công đã được bố trí khai thác trở lại. Cụ thể, 4.271 cơ sở tiếp tục được sử dụng, điều chuyển cho các đơn vị sự nghiệp, chuyển đổi thành thiết chế văn hóa phục vụ cộng đồng hoặc bàn giao cho các cơ quan trung ương.

Hiện còn 137 cơ sở nhà, đất dôi dư đang được triển khai phương án xử lý. Trong số này, gần 100 trụ sở cũ đã được chuyển giao cho Trung tâm Phát triển quỹ đất tỉnh Nghệ An để tổ chức khai thác, cho thuê hoặc đấu giá theo quy định.

Trụ sở Sở Văn hóa, Thể thao và Du lịch Nghệ An là một trong những cơ sở nhà, đất dôi dư được đưa vào phương án bán đấu giá.

Theo ông Nguyễn Trung Long, Trưởng phòng Quản lý giá và công sản (Sở Tài chính Nghệ An), đến nay, Sở đã hoàn thiện phương án xử lý các trụ sở và cơ sở nhà, đất dôi dư sau sắp xếp đơn vị hành chính. Theo đó, những cơ sở còn nhu cầu sử dụng sẽ được bàn giao cho chính quyền cấp xã quản lý, khai thác; số còn lại chuyển giao cho Trung tâm Phát triển quỹ đất tỉnh Nghệ An để tổ chức cho thuê hoặc thực hiện đấu giá quyền sử dụng đất đối với các khu đất ở, đất thương mại, dịch vụ theo quy định.

Sau khi tiếp nhận, Trung tâm Phát triển quỹ đất tỉnh Nghệ An tiến hành phân loại từng cơ sở để lựa chọn phương án xử lý phù hợp. Theo ông Cao Quang Trung, Giám đốc Trung tâm Phát triển quỹ đất tỉnh Nghệ An, những trụ sở đủ điều kiện khai thác theo Luật Quản lý, sử dụng tài sản công sẽ được áp dụng Nghị quyết 31 để triển khai ngay. Tuy nhiên, một số cơ sở thuộc diện cho thuê theo Quyết định 64/2024 của UBND tỉnh Nghệ An, căn cứ Luật Đất đai, vẫn chưa thể đưa vào khai thác do còn vướng các quy định hiện hành.

Cụ thể, theo Quyết định 64, thời hạn cho thuê đất không quá 5 năm. Trong thời gian này, nếu Nhà nước thực hiện quy hoạch, kế hoạch sử dụng đất thì hợp đồng thuê sẽ phải chấm dứt và người thuê không được bồi thường đối với tài sản đã đầu tư trên đất.

Không chỉ vậy, các tổ chức, cá nhân thuê đất cũng không được xây dựng công trình kiên cố và phải cam kết tự tháo dỡ khi có thông báo chấm dứt hợp đồng từ đơn vị quản lý quỹ đất. Những quy định này khiến nhiều nhà đầu tư còn e ngại khi tiếp cận các trụ sở dôi dư để khai thác. "Chúng tôi đang khẩn trương tham mưu cho tỉnh trên cơ sở vận dụng Nghị quyết 31 về thời gian thuê, việc cải tạo sửa chữa, giá cho thuê cho phù hợp để thu hút được cá nhân, đơn vị đến thuê nhằm sớm khai thác, tránh xuống cấp, lãng phí", ông Trung cho biết thêm.