Nghề quản lý nghệ sĩ: Nếu đủ yêu, đủ bền và đủ tử tế, nghề sẽ tự tìm đến bạn!

Sau khi tốt nghiệp đại học tại Hà Lan, chị Samantha Tran (Sam) bắt đầu bước vào làm nghề "sau ánh hào quang", với vị trí trợ lý của nghệ sĩ Ngô Thanh Vân, rồi thực hiện dự án nhóm nhạc 365daband. Vừa làm, vừa học, vừa va chạm với thực tế, công việc mỗi ngày dạy chị phải trưởng thành hơn từng chút.

Vì không có một lộ trình rõ ràng dành cho nghề quản lý nghệ sĩ, chị Sam cho biết "nghề dạy nghề" là chính. Trải qua rất nhiều dự án, tích lũy kinh nghiệm và xây dựng được nhiều mối quan hệ tốt trong giới, chị Sam trở thành quản lý, đồng hành cùng nghệ sĩ. Hiện tại, chị đang là quản lý của hai nghệ sĩ Ngô Thanh Vân và Jun Phạm.

Chị Sam và 365daband tụ họp nhân dịp Tết Bính Ngọ. Ảnh: NVCC

Trong cuộc trò chuyện cùng Hoa Học Trò Online, chị Sam đã bật mí "từ A đến Z" những "dấu chấm hỏi" được các bạn trẻ quan tâm, với mong muốn gắn bó với nghề quản lý nghệ sĩ.

Trong vai trò của một quản lý nghệ sĩ, chị sẽ đảm nhận những đầu việc chính nào?

Quản lý nghệ sĩ không chỉ là đại diện cho nghệ sĩ trước công chúng, mà còn là người đứng giữa rất nhiều mối quan hệ, giữ sự cân bằng để ai cũng được tôn trọng và nghệ sĩ thì được bảo vệ đúng cách.

Trách nhiệm chính của tôi là giữ cho mọi thứ không chệch hướng. Vừa cùng nghệ sĩ xây dựng các kế hoạch công việc hằng năm, vừa xử lý những việc rất nhỏ có thể xảy ra hằng ngày xung quanh cuộc sống của nghệ sĩ. Tôi làm việc với nghệ sĩ, nhưng song song đó là làm việc với nhãn hàng, đối tác sản xuất, truyền thông, pháp lý, tài chính, fandom và cả nội bộ team.

Một team hỗ trợ cho nghệ sĩ sẽ gồm những ai?

Tùy từng giai đoạn và từng dự án, team của một nghệ sĩ có thể thay đổi liên tục. Nhưng về cơ bản sẽ luôn có quản lý, trợ lý, quản lý truyền thông, stylist, chuyên viên trang điểm, ê-kíp sản xuất hình ảnh và video, nhiếp ảnh gia, âm thanh, biên đạo, vũ công, cùng với pháp lý và kế toán. Có những người đi cùng nghệ sĩ mỗi ngày, cũng có những người chỉ xuất hiện khi dự án cần đến chuyên môn của họ.

Như hiện tại với Jun Phạm, mỗi lần Jun bước lên sân khấu, phía sau đó là gần ba mươi người làm việc cùng lúc, ở tất cả các khâu, từ trước giờ G cho đến khi ánh đèn tắt hẳn. Tất cả đều chỉ có một mong muốn duy nhất là để nghệ sĩ của mình hoàn thành buổi biểu diễn một cách trọn vẹn và thăng hoa nhất.

Tôi rất thích khoảnh khắc cả team đứng phía sau cánh gà, nhìn nhau sau khi phần trình diễn kết thúc. Không cần nói nhiều, chỉ cần một ánh mắt cũng đủ hiểu rằng chúng tôi đã cùng nhau làm được một điều tử tế cho nghề. Khi Jun cúi chào trong tiếng vỗ tay và sự yêu thương của khán giả phía dưới, cảm giác tự hào là thứ giữ tôi ở lại với công việc này suốt từng ấy năm.

Một ngày của quản lý nghệ sĩ sẽ bắt đầu từ lúc mấy giờ và khi nào "tan ca"?

Thật ra nghề này rất ít khi "đong đếm" thời gian, công việc không có khung giờ cố định. Có việc thì phải làm, có vấn đề thì phải giải quyết. Có khi là sáng sớm, có khi là tối muộn, thậm chí là nửa đêm. Như hồi trước Tết, clip YouTube của bài Bống Bống Bang Bang tự dưng biến mất, thế là chị Vân gọi cho tôi từ 5 giờ sáng để giải quyết.

Một ngày bận rộn có thể bắt đầu bằng một tin nhắn gấp, một e-mail cần trả lời ngay, một lịch phát sinh, một sự cố không báo trước. Mọi thứ nối tiếp nhau, không theo trật tự nào cả. Mình phải xử lý, quyết định và chịu trách nhiệm trong lúc mọi thứ vẫn đang chạy.

Cũng có lúc được nhàn hạ, lịch trống hơn một chút. Có thể ngồi uống cà phê chậm, trả lời e-mail không trong trạng thái chạy đua; đọc báo chí, nghiên cứu và tìm hiểu các hoạt động của các công ty giải trí hoặc nghệ sĩ khác để học hỏi và có nhiều ý tưởng mới cho nghệ sĩ của mình. Nhưng thật ra nghề này hiếm khi hoàn toàn "nhàn". Đầu óc tôi lúc nào cũng ở chế độ sẵn sàng, vì chỉ cần một cuộc gọi là mọi thứ lại bắt đầu.

Sau 5 ngày rơi vào trạng thái "không còn khả dụng", MV Bống Bống Bang Bang đã được "hồi sinh". Ảnh: FBNV

Lương bổng của quản lý nghệ sĩ như thế nào?

Thu nhập của quản lý nghệ sĩ thường đến từ phí quản lý theo phần trăm dự án, hợp đồng quảng cáo, sản xuất hoặc các thỏa thuận dài hạn. Không có con số cố định. Thu nhập đi cùng với trách nhiệm và sự tin tưởng mà nghệ sĩ dành cho mình.

Nếu một bạn trẻ muốn "bén duyên" với nghề quản lý nghệ sĩ thì cần trang bị những gì?

Tính ra, tại Việt Nam không có một trường lớp chính thống nào dạy nghề quản lý nghệ sĩ một cách trọn vẹn. Mỗi người bước vào nghề từ một nền tảng khác nhau, và nghề này chủ yếu được học bằng trải nghiệm, bằng va chạm và bằng những lần tự rút kinh nghiệm.

Như chuyện của tôi, người thầy đầu tiên chính là chị Ngô Thanh Vân. Chính những lần theo chị Vân đi làm việc, tôi đã có cơ hội học nghề trực tiếp trên thực tế. Học từ cách làm việc với đối tác, cách chuẩn bị cho một dự án, cách bảo vệ hình ảnh nghệ sĩ và cách ra quyết định trong những tình huống không có chỗ cho sai sót.

Theo kinh nghiệm của riêng tôi thì những tố chất quan trọng để một người có thể sống còn trong nghề này gồm: Khả năng quan sát, giao tiếp rõ ràng, chịu trách nhiệm đến cùng và giữ được sự tỉnh táo khi áp lực dồn dập. Phải biết lắng nghe nhiều hơn nói, biết giữ bí mật, biết đặt mình ở vị trí của người khác trước khi đưa ra bất kỳ quyết định nào.

Và tố chất quan trọng nhất là phải đủ kiên nhẫn để đi đường dài. Đây là một nghề làm việc với con người, mà lại là những con người làm sáng tạo. Nếu không đặt lợi ích, cảm xúc và hành trình của họ lên trên cái tôi của mình, thì rất khó để đi sâu và đi lâu với nghề này.

Cuối cùng, bạn trẻ muốn bắt đầu nghề này thì nên tìm kiếm cơ hội từ đâu?

Hãy bắt đầu từ vị trí trợ lý, thực tập, hoặc bất kỳ công việc nào cho phép bạn đứng gần quy trình làm nghề nhất. Đừng vội hỏi lương cao hay danh xưng. Hãy hỏi mình học được gì và mình có chịu được nhịp độ này không.

Nếu đủ yêu, đủ bền và đủ tử tế, nghề sẽ tự tìm đến bạn!