Nghệ sĩ nhân dân có đời tư kín tiếng, nổi danh với những vai 'ông Tây' trên màn ảnh

NSND là "lãng tử màn ảnh", chuyên đóng vai "ông Tây"

Nghệ sĩ nhân dân (NSND) Đào Bá Sơn sinh năm 1952, là sinh viên khóa 2 của Trường Điện ảnh Hà Nội. Cuối năm 1983, ông chính thức chuyển vào sinh sống và làm việc tại Tp.HCM.

Đến nay, nghệ sĩ đã có hơn 45 năm làm diễn viên và hơn 34 năm làm đạo diễn. Ông nhiều lần giành giải thưởng về phim, trong đó có các giải Đạo diễn xuất sắc.

Ít ai biết, con đường đến với điện ảnh của NSND Đào Bá Sơn rất ngẫu nhiên, theo lời ông là có một lực đẩy vô hình. Ông kể: "Hồi đấy có một ông bán kẹo kéo gần nhà bảo tôi rằng thấy chỗ trường điện ảnh đang tuyển học diễn viên, thấy ngoại hình tôi hợp nên bảo tôi đến đó học. Ông ấy còn chỉ địa chỉ trường cho tôi. Khi lên, tôi thấy trường đông lắm, toàn con trai con gái rất xinh đẹp nên tôi không dám thi vì thiếu tự tin. Lúc đấy mình nghĩ điện ảnh thời đó là một cái gì cao siêu lắm, mình thì sống là là mặt đất, trần tục như thế thì làm sao mơ ước được. Sau đó, có mấy anh em nhờ tôi đóng vai phụ cho những tiểu phẩm của họ, đến ngày thứ hai thứ ba như thế mình mới dám tự tin đi thi".

Trong suốt sự nghiệp của mình, NSND Đào Bá Sơn đã góp phần làm ra 80 phim truyện nhựa cùng hàng trăm tập phim video và phim truyền hình. Khi mới bước vào nghề diễn viên, nam nghệ sĩ thường được giao những vai sĩ quan Mỹ, Pháp như vai trung úy Smith trong Chom và Sa, vai thiếu tá Jean trong phim Tự thú trước bình minh của đạo diễn Phạm Kỳ Nam, vai đại úy Snaider trong Tình không biên giới, vai người cựu chiến binh Mỹ Rizt trong Pho tượng Lastmy của đạo diễn Nguyễn Văn Thông. Ngoài những vai diễn sĩ quan quân đội, NSND Đào Bá Sơn còn gây ấn tượng với nhiều bộ phim khác như Hãy tha thứ cho em, Lưới trời...

Trong Hãy tha thứ cho em, NSND Đào Bá Sơn vào vai đạo diễn điện ảnh mang nhiều giằng xé nội tâm giữa bối cảnh đời sống sinh viên Hà Nội đầu thập niên 1990. Ở đó, người trẻ đứng giữa những khát vọng tự do và thực tế còn nhiều ràng buộc, giữa lý tưởng và những lựa chọn không dễ dàng. Vai diễn của ông không ồn ào nhưng có chiều sâu, góp phần tạo nên một bức tranh chân thực về thế hệ thanh niên trong những năm đầu Đổi mới - khi mọi thứ đang thay đổi nhưng chưa định hình rõ ràng.

NSND Đào Bá Sơn trong phim Lưới trời.

Trong Lưới trời, NSND Đào Bá Sơn xuất hiện với một sắc thái khác. Vai giám đốc Tư Lê không còn là câu chuyện cá nhân đơn lẻ mà phản chiếu những biến chuyển rộng lớn hơn của xã hội khi kinh tế thị trường bắt đầu tác động sâu sắc đến đời sống. Nhân vật mang vẻ điềm tĩnh, từng trải nhưng ẩn sau đó là những lựa chọn, những va chạm giữa lợi ích và giá trị. Nếu Hãy tha thứ cho em là câu chuyện của tuổi trẻ và những khởi đầu, thì Lưới trời lại như một lát cắt của đời sống khi con người đã bước vào những "mạng lưới" phức tạp hơn của xã hội hiện đại.

Đặt 2 bộ phim cạnh nhau, người xem có thể nhìn thấy không chỉ sự thay đổi của xã hội Việt Nam qua từng giai đoạn mà còn nhận ra hành trình chuyển biến trong chính diễn xuất của Đào Bá Sơn. Từ những vai diễn mang tính nội tâm, gần gũi với đời sống người Việt, ông dần thoát khỏi cái bóng của hình tượng "ông Tây" từng gắn bó với mình suốt nhiều năm.

Đời tư trầm lặng, bền bỉ cống hiến cho nghệ thuật

Trước đó, nhắc đến NSND Đào Bá Sơn, khán giả thường nhớ đến những vai sĩ quan Mỹ, Pháp lạnh lùng, sắc sảo, đôi khi là phản diện. Ngoại hình góc cạnh, sống mũi cao khiến ông gần như trở thành lựa chọn mặc định cho kiểu vai này trong nhiều bộ phim chiến tranh. Hình tượng ấy vừa là lợi thế, vừa là giới hạn. Nó giúp ông ghi dấu ấn mạnh mẽ nhưng cũng khiến ông nhiều lần rơi vào cảm giác bị đóng khung.

NSND Đào Bá Sơn nổi tiếng với các vai "ông Tây" trên màn ảnh.

Ít ai biết rằng, phía sau những vai diễn "ông Tây" ấy là không ít áp lực. Việc hóa thân vào những nhân vật xa lạ về văn hóa, tâm lý, thậm chí phải thể hiện những cảnh tình cảm không thuộc về trải nghiệm của mình, từng khiến ông cảm thấy khó khăn và đôi khi là mệt mỏi. Chính vì vậy, những vai diễn mang màu sắc đời thường như trong Hãy tha thứ cho em hay Lưới trời lại trở nên đặc biệt không chỉ với khán giả, mà cả với chính ông.

Không dừng lại ở diễn xuất, Đào Bá Sơn còn là một đạo diễn có nhiều đóng góp cho điện ảnh Việt Nam. Sau ánh hào quang của một diễn viên nổi tiếng, ông chọn một con đường lặng lẽ hơn, đứng sau máy quay và theo đuổi những câu chuyện mang chiều sâu nhân văn. Nếu trên màn ảnh, ông từng là một "lãng tử" với vẻ ngoài phong trần, thì trong đời thực, ông lại là người nghệ sĩ trầm lặng, nhiều suy tư, luôn tìm kiếm những giá trị bền vững trong nghệ thuật.

Ở thời điểm hiện tại, Đào Bá Sơn không còn xuất hiện dày đặc trước công chúng. Ông sống kín tiếng, thi thoảng tham gia các hoạt động chuyên môn, giảng dạy và đồng hành cùng các dự án điện ảnh trẻ. Nhưng với nhiều khán giả, ông vẫn là "lãng tử màn ảnh" – không chỉ bởi những vai diễn năm nào, mà bởi cách ông gắn bó với điện ảnh một cách bền bỉ, tận tâm và không phô trương.